Peter Punk, pallaso sen fronteiras

—Quen é Peter Punk e como nace este alter ego artístico? Peter Punk é esencialmente un pallaso, concretamente un pallaso da rúa, por tanto ten tamén bastante de bufón, polo de ser provocador e contestatario, mentres que o pallaso tende a buscar unicamente o amor do público. Peter Punk ten un pouco desas dúas partes. Poderiamos dicir que o pallaso vén da idea de Peter Pan, dese neno que non quere medrar, que xoga, que chama a atención e que busca o amor do público; logo está combinado co termo Punk, que sería máis o relacionado co bufón e a parte provocadora e burlona. Mais todo está sempre desde a postura do xogo e a ficción. En canto ao nome da personaxe, nace un pouco do feito de que eu sempre fun o charlatán da clase, o que chamaba a atención, o que facía os chistes, sentaba na última fila e só se comprometía co que realmente lle interesaba. Logo no instituto xa comecei a facer malabares, teatro etc. Como andaba cunha crista unha amiga díxome un día que era “Peter Punk” e quedei co nome no recordo porque respondía bastante á miña filosofía e, pouco despois, á do meu o pallaso. Igualmente, tamén estabamos na época do Nunca Máis, polo que fixen o paradoxo co "País de Nunca Xamais de Peter Pan". Peter Punk móvese nun contexto de espectáculo de circo, sería a súa escusa para estar en escena e facer rir, emocionar ou provocar sorpresa. Sobre a miña incorporación no mundo do circo, eu achegueime co FestiClown en Pontevedra, onde me formei con moitos mestres recoñecidos que remataron por ter unha influencia asombrosa en min. —E cales son algunhas desas influencias artísticas ou persoais que houbo na creación deste personaxe? Principalmente eu diría que a de Joango Edwards, que diriamos que era un neno dentro dun señor que representaba o clown cen por cen libre ao xogar as 24 horas do día. Logo tamén estaría Leo Bassi, que de por si xa é un bufón, mais a miña admiración vén dada fundamentalmente polo seu enorme compromiso social, que mesmo o fixo ser ameazado e censurado nun tempo co seu espectáculo La revelación ante a acusación de Conde Roa de “provocar unha profunda repugnancia”. Admiro a Leo Bassi pola súa grandeza de falar da realidade e de loitar a través da palabra, porque, como alguén dixo algunha vez, “os artistas que non falan da realidade non fan realmente arte”, e Bassi sempre está actualizándose e comprometéndose coa súa ideoloxía política. Tamén podería mencionar a Chacovachi por definirse á perfección como un auténtico pallaso da rúa, xa que eu de aí mamei moito ao ser consciente desde ben pequeno que eu quería facer algo así: ser da rúa e representar á mesma. —Por que escolleu o humor, o circo, o teatro etc. como lingua de comunicación? Supoño que o máis axeitado sería dicir que quen me escolleu foi el a min. Para min estas cousas, o circo, o teatro etc. tamén se aprenden, non só unicamente se traballan. É certo que puiden ter sempre unha certa predisposición para isto, pero, como di a miña psicóloga, eu son un extrovertido puro, e a verdade, este perfil cadra bastante co circo. Non houbo nunca un momento concreto no que eu dixera que quería ser pallaso, pero xa cando comecei a estudar Educación Infantil en Compostela comecei cos malabares, os shows... e foi aí onde empecei a atopar o meu espazo, o resto foi fluíndo. Creo que me viu un pouco dado, foi o pallaso e o circo os que me escolleron a min, non ao revés. —Como definiría o seu estilo dentro do mundo do clown? Como unha mestura entre as características que lle comentaba antes do pallaso e do bufón. Un humor fresco e irreverente moi de bufón mais tamén moi infantil dentro do xogo e cunha enerxía moi animal recargada de retranca. Eu creo que cando empezo a actuar entro en trance, como cando vas ao cine ver unha película nova e saes algo alocado. Isto é o que me pasa a min cando remato os espectáculos, que sinto que non sei moi ben que pasou, que fixen e onde estiven. —E dentro dese trance predominante garda algún recordo do seu primeiro espectáculo como clown? Dos que máis recordo teño son dalgúns dos primeiros espectáculos na rúa ou nas vilas onde a xente se coñecía entre si, xa que son moi familiares. Tamén, e máis en especial, da primeira vez que fun eu quen colleu o micrófono para presentar o espectáculo grupal que facía no momento. Recordo que me sentín moi cómodo porque sabía que era iso o que quería facer e seguir facendo, e iso que este suceso xa foi hai máis de vinte anos. —Chungo que te cagas, un dos seus espectáculos con máis sona, foi un claro punto de inflexión no sector, mais que foi o que o fixo tan especial? Pensar nun punto de inflexión no sector fáiseme raro, porque eu non son alguén tan coñecido. Si que é certo que hai rapazada que me recoñece pola rúa e eu doume conta diso, pero nada fóra do común, non son coma esas estrelas de cine. Entendo que ao levar tantos anos, vinte pico como lle dicía antes, ao final hai familias nas que actúas coa filla, pero igual antes actuaches coa nai (e segues actuando, porque ao final es quen de conectar coas dúas xeracións) e posibelmente iso contribúa ao éxito e a ese posíbel punto de inflexión. Ademais, é verdade que cando eu era neno non había este tipo de espectáculos, xa que a miña xeración (a de Pista 4 de Compostela ou a do Festiclown) fomos a primeira xeración do circo da Galiza, non hai compañías máis veteranas que a nosa. O de que eu sexa agora unha figura un pouco relevante ten que ver con iso, porque son consciente de que son dos iniciadores en reactivar o novo circo na Galiza, mais igual que outras compañeiras do sector. —Os títulos dos seus espectáculos adoitan ser provocadores, claros e directos. Hai algunha intención común para todos eles? A min gústanme moito os xogos de palabras e que os títulos sexan claros e directos, porque eu son así e o punk tamén: claro e directo. A verdade é que reflexiono bastante os títulos: A Chungratona é unha máquina que fixen eu; o Concerto Punk Infantil tamén é claro, non esconde nada; Peter Punk e o neno imprendible xogaría un pouco co feito dos nenos perdidos de Peter Pan e a maiores os imperdíbeis do punk; logo está a Pankdemia, froito da pandemia pola Covid-19; e, finalmente, Con lingua propia, que foi xuntar todos os chistes que tiña da lingua galega e conformar un espectáculo onde o protagonista fora o noso idioma, o galego. Son títulos que responden á filosofía punki directa que ten Peter Punk. —En que situación atopa o circo na Galiza de hoxe? E en comparación coa Galiza duns tempos atrás? Como ve o futuro do circo a 10 anos vista? Como lle dicía, cando nós empezamos non había nada, de feito na primeira década dos 2000 houbo xa un intento de crear unha federación galega de circo e xa en 2011 foi cando se creou a Asociación de Profesionais de Circo da Galiza APCG), de feito eu son o presidente actual e estamos en proceso de negociación da presenza do circo e os seus dereitos no Estatuto do Artista. A verdade é que na Galiza foi construír de cero, non había nada polo que agora só queda ir para arriba. Unha das últimas tarefas desde a APCG foi a creación dos Premios do Circo Galego (os Premios Manu Lago), que van neste ano pola segunda edición. Así que, en realidade, está mellor ca nunca porque como non había nada é todo construír! En comparación co resto do estado, vamos un pouco por detrás, en especial, de Euskadi ou Catalunya. —Ir para arriba si, mais é posíbel vivir do circo no país? Eu creo que é posíbel, mais non é moi doado. A cultura nunca foi unha prioridade nin a nivel político nin a nivel institucional, sempre hai que estar detrás deles, sobre todo dos sectores máis dereitistas. Vívese con precariedade e con incerteza, mais digamos que ao ser pallasos e cirqueiros tomámolo con humor e retranca, e tamén algo de resignación, claro. Eu sempre me dediquei a isto, e a verdade é algo que me encanta e que me permite viaxar e vivir dignamente, así que non me podo queixar. Tamén hai que ter en conta que é un traballo que che permite coñecer realidades completamente descoñecidas, como as de expedicións en Palestina ou no Sáhara que pouco atrás fixen. —Que papel pode xogar o clown como ferramenta de transformación social? Ao ser un referente das nenas e nenos, e aínda que poida parecer moi caótico cando saia á rúa, si que son moi consciente do que digo e do que non, sobre todo porque interactúo moito co público nos números e intento ter plena consciencia en que as nenas e nos nenos se sintan cómodos e a gusto e, sobre todo, en que rematen por gañar ao pallaso. Hai que ser completamente consciente do que fas, porque a rapazada absorbe o máis mínimo detalle de cada actuación. Indo máis alá e retomando as expedicións das que lle falaba, a verdade é que nestas “misións” observas como hai mundos nos que ser un referente para un rapaz é levar unha pistola, e o simple feito de que chegues ti como pallaso, te admire e desexe ser coma ti de maior no canto de misioneiro xa é todo un logro. Adoito ser bastante realista, e a verdade é que a realidade nos últimos anos non cambiou moito. Penso tamén nas manifestacións con lemas como “Palestina vencerá”, e creo que hoxe sería máis axeitado e veraz un “Palestina libre”. —Cal é a súa relación co activismo político ou social como artista? É posíbel exercer de cómico á vez de activista? Si, de feito hai un termo que se utiliza moito agora que é “artivista”, que define a xente que é activista e que se dedica á arte. Eu nunca me fun definindo deste xeito, e tampouco como activista, defínome como pallaso e xa, aínda que si que sempre me gustou estar informado, falar de política e facer os meus chistes, pero nada máis alá diso. Eu son militante, pero máis en asociacións relacionadas co meu, co circo, como Pallasos sen fronteiras ou Charlatana. Así potenciamos proxectos como o ParrulasFest de Nigrán, onde o último día facemos unha gala solidaria e o que se recolecta dóase a Pallasos Sen Fronteiras. O meu activismo práctico, ademais dos chistes relacionados con, por exemplo, a lingua, Palestina ou a Igrexa, iría máis nestes proxectos que lle comentaba que tratan de pór a semente. Non considero que eu sexa tan transgresor. Simplemente creo que nos días de hoxe hai unha pel moi fina na que todo acaba por rematar nunha suposta “ideoloxía do xénero”. De feito tan fina é a pel que estiven vetado en varios concellos, mesmo me escribiron un par de cartas ao director [en xornais]. —Os seus espectáculos caracterízanse por ser propios tanto para públicos infantís como adultos, como varía una actuación dependendo del? A receita está en ser quen de conectar con todas as xeracións cun mesmo espectáculo, ser quen de atopar un equilibrio. Ao final isto responde moito a un público de rúa porque alí tes un público moi heteroxéneo onde ou funcionas ou non cobras. Aí é onde realmente aprendes a facer un espectáculo que teña capas para todos os públicos, onde as máis novas se rían das rutinas máis clásicas do pallaso e as máis adultas atopen os dobres sentidos. Podes ir descubrindo capas e, ao mesmo tempo, os espectáculos conseguen estar vivos. —Que papel xoga a lingua galega nas súas propostas? A priori eu sempre tratei o galego dun xeito natural e orgánico, sen ir por aí dando leccións. De feito cando fixemos o Concerto Punk infantil pensamos en facer unha canción sobre o galego e a súa capacidade, mais decidimos que xa había cancións sobre isto, e que só o feito de falar galego e facer cancións en galego xa supón ser un referente. Sempre foi tratado de xeito natural: son galego, vivo na Galiza e temos un idioma propio e único que é capaz para vivir de calquera maneira. Eu son de Vigo e a miña infancia foi en castelán, polo que para min é moi importante todo este traballo lingüístico e, sobre todo, que a cativada poida ter referentes en galego. —Actúa vostede no Festigal Miúdo o 25 de xullo no Campus Sur da USC xunto a Brais das Hortas. Que podemos agardar deste espectáculo? A verdade é que tiña moitas ganas de volver ao Festigal, e de feito xa estiven hai anos. Sendo sincero, penso que calquera dous meus espectáculos cadraría moi ben no festival, porque eu levo tamén moito as reivindicacións da cultura e a lingua do país, un dos principios primordiais do acto. A propósito do espectáculo en concreto, o Concerto Punk infantil é á vez un espectáculo de clown e un concerto, unha idea que me propuxo Brais das Hortas e que eu aceptei entusiasmado, xa que el leva máis o peso da parte musical e eu do show, unha fusión que creo que dá un resultado ben chulo. Gústame dicir que o gran referente para facer esta música punki para nenos e nenas foi o Xabarín Club, un programa de televisión que a nivel musical marcou a toda unha xeración galega, de feito nos meus espectáculos sempre levo esta música, e tanto novos como vellos acóllena co mellor ritmo. Resoa porque é romper con ese concepto de música infantil, porque non sei até que punto debería existir, debería ser música e xa está, pois non necesitas ter uns coñecementos ou unha cultura previa para que a música che guste. Mais isto non significa que non apoie esas músicas que ensinan aos pequenos as cores, os números... Son unha ferramenta máis para a súa educación, pero como música en xenérico creo que está ben que haxa todo tipo de ritmos para todo tipo de idades, e isto foi o que conseguiu facer o Xabarín e eu defendo a viva voz. —Que consello lle daría a alguén que quere iniciarse no mundo do clown? Pois non o sei, resúltame bastante complexo aconsellar neste aspecto, pero utilizando as palabras dun sabio diría que o máis importante é “que o faga ou que non o faga, pero que non o intente”.