Pedro G. Boquete: "Precísase unha aposta forte pola potencialidade que ten Galiza"

A primeira pregunta é obrigada e marcada pola propia actualidade. Após a pandemia da Covid e o seu impacto na economía e no consumo, chega unha crise de prezos. Como afecta todo isto ao sector gandeiro? Nestes momentos hai unha baixada de produción de leite que provoca que suba o prezo nos lineais dos supermercados. Por tanto, en principio, podemos dicir que o gandeiro está a cobrar o importe que ten que cobrar. Mais a situación é de inseguridade, de incerteza, non se sabe como vai acabar. Non sabemos se se van poder manter os prezos e creo que tampouco o sabe o sector industrial. Como e para que naceu Deleite? Deleite nace por dúas razóns, basicamente. A primeira, que os gandeiros querían ser donos do seu leite. Querían ser quen envasasen o seu leite e o vendesen. E ademais, e con esa vocación naceu hai catro anos, querían procurar un leite que dese resposta a unha situación que se viña producindo: unha baixada no consumo de leite nos 20 últimos anos de 28%. Ese descenso coincide cun aumento do que se denominan 'zumes vexetais'. E hai ademais, constatado, que unha parte da poboación afirma que lle senta mal o leite, sobre un 30%. E que lle senta mal o leite cando única e exclusivamente intolerantes á lactosa hai un 5%. Por tanto, hai un 25% de consumidores que lle gusta o leite e que son "recuperábeis", e solventar iso estaba na nosa man, dando un leite diferente, que non tivese a proteína A1. E entón deron o paso para o leite A2. Durante catro anos, nunhas explotacións, das máis grandes da provincia da Coruña e unha de Lugo, traballaron seleccionado de forma natural o seu gando, caladiñamente, para manter ese segredo fronte á competencia e ser os primeiros en sacar o primeiro leite A2 que se fai no Estado español. Creo que é unha novidade importante. Por primeira vez o gandeiro é quen pon o prezo do leite e a primeira vez que se fai un leite diferente que non é unha etiqueta de márketing. Isto non é leite "de vacas felices", "de benestar animal". É todo iso mais ten unha realidade obxectiva e real: é leite de vacas A2, é dicir, leite que non ten proteína A1. [A A2 é un leite puro e natural, sen aditivos, máis dixeríbel que o leite convencional, entre outros beneficios]. É a primeira vez que se dá unha diferencia real ao consumidor e que, ademais e iso é importante, faino o gandeiro. Non son uns procesos que se fan na industria, non. Aquí quen se beneficia é o gandeiro e o proceso é natural. Incide en que é un proceso impulsado polo propio produtor. Isto require unha selección do gando, un xenotipado do gando. Primeiro, require que os gandeiros crean neste proxecto. E traballaron catro anos mantendo isto en secreto, por dicilo así. Sen que se enterase a industria do leite. Para iso había que crear un mecanismo, e iso pasou por mercar dúas marcas, Deleite e Muuu. Posicionarse no mercado sen ter marca é moi complicado, os lineais están cheos de marcas de leite e se ti vas con outra que non teña ningunha diferenciación, a distribución non cha quere. Precisabamos pois unha diferenciación inicial, e nós chegamos directamente ao consumidor. É dicir, somos leite de proximidade porque os nosos gandeiros son os que envasan o leite e entrégano. Esa era a nosa primeira mensaxe cando saíu inicialmente Deleite ao mercado. Mais sabendo que a isto íamos engadir o leite A2. Crendo en todo iso, traballando, e a pesar da pandemia e a pesar de que tampouco é que os medios que poidamos ter sexan inmensos, saímos cun leite A2 que foi novidade a nivel Galiza e Estado e un fito a nivel europeo. E un ano despois da presentación ao público, cal é a receptividade? Houbo unha pandemia, unha folga de transporte, unha situación de prezos absolutamente inesperada. Pódese medir obxectivamente cal é a aceptación? Nós estamos moi contentos. A xente sabe que o produto senta ben. Xente que tomaba leite de améndoa ou soia volve tomar leite de vaca; iso para nós é unha satisfacción. Mais nós non queremos ser un produto 'nicho', un produto para aquela xente á que lle sentaba mal o leite. Este é un leite que é mellor para todos e todas, ten máis calidade e máis sabor. Obxectivamente, é mellor leite. A Galiza é unha potencia en produción de leite líquido mais non en xerar valor engadido. Que falla? A produción do leite está na Galiza mais o consumo está fóra. As industrias, optan por estar perto do consumidor ou do produtor? Durante moitos anos foise desmantelando o sector industrial, creo que con bastante inacción por parte das Administracións, e parece que agora, e máis pola decisión empresarial de recoller leite onde o hai que por unha do Goberno, que tamén, estase a recuperar algunha parte da industria. Non sei se é acertado dicilo pero creo que non lle compete ao sector gandeiro decidir se se dá valor engadido ao leite, é o sector industrial quen ten que tomar esa decisión. O sector gandeiro fixo todo o que tiña que facer. Modernizouse, formouse... Temos un sector gandeiro profesional, que gastou e investiu incluso en mercar cotas de leite para poder producir, mellorou o gando, as instalacións... E non só iso, ademais adiántase á industria e saca un produto totalmente distinto. O gandeiro fixo os seus deberes. Fixeron os deberes o resto do sector? A industria e a distribución? E fixo os deberes a Administración? Ao mellor hai que pensar en que se gastou o diñeiro, como se gastou... Esa análise hai que facela. Que a industria e a transformación estean na Galiza é para moitos unha reivindicación vixente e necesaria... Aínda se fala dun gran grupo lácteo galego... Eu non sei se a solución é un gran grupo lácteo, a verdade. É un tema recorrente desde os 80 mais, canto diñeiro se gastou en tentar facer un grupo lácteo galego, que ao final nin resultou, que rematou en mans dos franceses...? Creo que a solución para o sector do leite galego non é necesariamente ter un gran grupo lácteo. No sector do leite, como en calquera outro sector produtivo, hai unha tensión entre as grandes empresas e os produtores. Considera que as grandes compañías están a tratar ben os produtores? Non sei se todas as empresas teñen que recibir a mesma resposta, habería que diferenciar entre unhas e outras. Mais a situación das industrias tampouco é moi boa. A fixación do prezo no leite é de forma inversa, fíxase desde a distribución cara atrás. Entón, cando hai un leite de marca branca no lineal a un prezo reducido, o que gaña a industria é reducido, pois ese prezo fíxao a distribución. Creo que a industria pode facer máis, sobre todo algunhas determinadas industrias, mais non se pode sinalar como única culpábel ou como única responsábel da situación. E se a pregunta a trasladamos ás Administracións? Ao longo destes 30, 40 anos, estiveron á altura? Creo que ningunha das Administracións estivo á altura. O sector leiteiro foise regulando, foise lexislando a base de imposicións que viñan de Europa e de trasladar normativa europea aquí. Fíxose ben? Puido facerse mellor. Creo que a solución non é dar diñeiro ou subvencionar determinados grupos, senón ter clara unha estratexia de futuro no sector e ter claro o que hai que facer. E esa estratexia a longo prazo non a tivo clara nin o Goberno galego nin o español. Visto con distancia, ves que se cometen recorrentemente os mesmos erros: subvencionar proxectos coa única intención de saír do paso, dar diñeiro e non mirar cal é o destino final dese diñeiro... Algo máis hai que facer e ten que haber un pacto entre todos, asumindo que o sector do leite é moi importante para a economía da Galiza. Está a Galiza como país a aproveitar toda a potencialidade que ten o sector gandeiro? Cos incendios destes días volveu a se traer a primeiro plano a importancia dun rural vivo e aí hai actores, como o sector do leite, fulcrais nese papel. Creo que non o aproveitamos todo o que deberiamos. Creo que na Galiza pode producirse máis e mellor. Os gandeiros galegos producimos ben e relativamente barato. Que poderían terse feito cousas que axudasen a que houbese máis explotacións? Si. Por exemplo, fomentar concentracións parcelarias naqueles lugares onde houbese moita xente afiliada ao réxime agrario, mais non foi así, fixéronse concentracións en zonas periurbanas, gastando cartos onde quizás non había que gastalos. Nos concellos onde se fixo investimento en ordenación territorial, e poño exemplos como os de Frades e A Pastoriza, hai actividade gandeira. O sector gandeiro mantense como un dos motores económicos e laborais do rural. Un dos principais problemas que temos é o da man de obra. Moitas explotacións non teñen xente para traballala, e non hai que pensar en explotacións onde se parte o lombo todos os días, sábados e domingos, non. Estamos a falar de empresas onde se traballa 40 horas á semana. O outro problema grande que afrontamos é o da base territorial E como solucionalos? Onde hai explotacións grandes a terra está cara, tanto en aluguer como en venda. Habería que adoptar medidas que fomentasen de forma real a mobilización da terra, que permitisen que propietarios non agrarios puxesen eses terreos a disposición de propietarios agrarios. E iso non acontece. Como facer para potenciar o papel da gandaría como ese pau que sostén en boa medida un medio rural vivo? Habería que facilitar que os mozos non marchen do rural. Tería que haber unha aposta política clara por iso. A aposta pola cultura tamén está presente en Deleite e iso pode sorprender a moitos. Se non coñeces o que é Deleite, si. Deleite nace para garantir aos gandeiros un prezo razoábel. O reparto de dividendos non é a prioridade. Polo cal, tes mans libres para poder investir en cultura, en facer país. É moi fácil cando os consellos de administración entenden isto e o consello de administración que ten Deleite fala galego e entende isto. É moi fácil explicar que non só hai que facer marca, tamén facer país. Onde ve o sector en 20 anos? Non sei onde estará o ano que vén, así que a vinte anos... Gustaría que se incorporase máis xente ás explotacións, que as explotacións que hai tivesen continuación. Gustaría que a Galiza seguise a ser a terra do leite e que viñesen máis industrias. Gustaría que as comunicacións permitisen que calquera transformación que se fixese no leite puidese estar na Galiza.