James Rhodes: "Non entendo que haxa deputadas e deputados da Galiza que non falen galego en público"

É moi difícil separar en James Rhodes a repercusión que ten como músico da que xera defendendo as causas que considera xustas. Este inglés colleita de 1975 decidiu nun momento da súa vida e tras unha crúa experiencia persoal, defender os dereitos da infancia. Contou ese proceso vital no libro Instrumental, publicado en 2014 e traducido ao galego en 2020 pola editorial Rinoceronte. Cando en 2017 decide mudar de residencia e vivir en Madrid, a súa particular sinceridade pública creoulle moitos apoios e non poucos detractores. Coñece a Galiza antes de visitala, a través das amizades galegas que atopou estes anos. Despois de varios concertos polo país afianzou ese agarimo pola lingua galega e súa paisaxe que mostra cada vez que pode. Este singular comunicador, mestura enxeño, ironía e sentido do humor nos seus concertos. Neles afástase do arquetipo de actuación habitual dentro da música clásica, sexa pola súa vestimenta ou polos comentarios que introduce antes de cada peza. Beethoven e Brahms sonan de diferente maneira no seu piano. Na xira deste ano, o Piano Tour 2022, escolleu Ferrol para realizar un dos seus primeiros concertos o pasado 5 de febreiro mais xa ten confirmada unha nova data para o seguinte, que o levará a Vigo o vindeiro 7 de maio. Na xira que realiza neste momento e que pasará pola Galiza a súa proposta é "saír do mundo tolo en que vivimos e recargar as pilas". Tan mal estamos como para facer ese chamamento? É tan obvio que vivimos nunha época tan difícil! Con ruído en todas partes. Para min o único sitio onde podemos escapar agora mesmo son as salas de concertos. Nelas non hai móbiles, nin realitys, nin Twitter, nin prensa... Só é unha hora e media para fechar os ollos e escapar. Non sei, é unha maneira, se cadra, de meditar un pouco. O milagre coa música é que é algo moito máis profundo que as palabras ou as pinturas. Polo menos para min. Cada persoa ten a súa propia historia e eu o que fago é a banda sonora a través de Brahms e Chopin. A miña intención é que poidan soñar coa música. Estou moi ilusionado de voltar á Galiza. Este ano actuei por primeira vez en Ferrol. Coñezo moito da Galiza mais nunca fora a Ferrol. Estou tan emocionado como un cativo antes do Nadal. Tanto poder ten a música como para que unha persoa poida recuperarse dunha mala experiencia? Foi o seu caso? Desde logo. Ten moito que ver coa condición de ser humano. Todo o mundo necesita escapar. É a procura dun pouco de equilibrio coas cousas que nos pasan na nosa vida cotiá, que poden ser as facturas, as discusións de parella ou calquera merda que vemos na televisión. Por algún motivo a música muda os teus sentimentos e pode relaxarte. No meu caso non diría que o rock, o pop ou trap serían mellores que a música clásica. En todo caso esta, cos seus vinte ou vinte e cinco minutos no escenario, chega a relatar unha historia con emocións que te leva desde a alegría até a esperanza pasando polo loito. Mesmo diría que é como unha película na que ti podes decidir a historia. É algo moi bonito. Como explicaría un dos seus concertos? Eu e un piano. Falo uns dous minutos do contexto da peza que interpretarei nese momento. Logo apáganse as luces e só quedan as que iluminan o teclado. É algo moi íntimo. Non hai regras. Na música clásica hai demasiadas, un pouco como ir a unha misa nunha igrexa. Todo un engano. A música é sagrada mais todo o demais dá igual. Por iso estou cos meus vaqueiros, falo un pouco, fago algunha brincadeira... é algo moi relaxado. Logo a música pasa a ser algo no que te mergullas. Nin precisas saber nada da música. Hai quen cre que si, que hai que saber cantos movementos ten unha sonata ou que significa allegro, cando en realidade só precisas dúas orellas. "O maior problema é que ás persoas que máis valor teñen na música clásica, os "xefes" deste mundo, dálles igual. Só queren determinado público: os que teñen diñeiro" Nos seus concertos busca achegar a música clásica a todos os públicos. Segue a ser un territorio de minorías? Cal é a razón de haxa tanta resistencia a que iso aconteza? Hai moita xente que non quere que mude. O maior problema é que ás persoas que máis valor teñen na música clásica, os "xefes" deste mundo, dálles igual. Só queren determinado público: os que teñen diñeiro, traballan en bancos ou se consideran superintelixentes. É moi triste que cando vas, por exemplo, ao Auditorio Nacional de Madrid tes que pagar igual 90 ou 100 pavos. É horríbel! Non entendo a razón. Un responsábel de Ibermúsica, unha das entidades máis fortes neste tema, chegou a dicirme que eu era perigoso. A razón era que nos concertos levaba pantalóns vaqueiros, había moita mocidade nas actuacións e tamén moitas persoas que escoitaban este tipo de música en directo por primeira vez. Hai que abrir este mundo. Os músicos e os fans da música clásica non son diferentes en absoluto ao resto de persoas. Todos temos as nosas movidas e esta música é tan inmortal... O importante para min é poñela enriba da mesa e, se che gusta, perfecto, e se non, pois non pasa nada. Non hai música nas escolas. Se a túa familia non ten diñeiro, non aprenderás nunca a tocar o piano ou o violonchelo, nin verás tocar na túa vida unha orquestra en vivo. Esta situación dáme vergonza. Todos os músicos temos a obriga de tentar achegar este mundo a outra xente. E tamén por este motivo estou agradecido de poder tocar a Chopin, Rachmaninoff ou Brahms na televisión en programas como o de Buenafuente, da mesma maneira que en grandes festivais como o Sonar. Para min é algo importante. Salienta como comunicador, nos concertos e tamén nas redes sociais. Non considera que é algo pouco común esa postura aberta nun artista polos perigos que poida traer? Certo. Para min é importante abrirme. O mundo é tan fechado agora mesmo, con tantas polémicas, que eu prefiro ser ao cento por cento aberto. Coa música e tamén coa miña vida. Se a xente se abrise en todos os ámbitos, desde as enfermidades mentais até a música e os desexos, creo que o mundo sería un pouco máis bonito. Con máis tenrura e máis sinxelo. A vida é demasiado curta como para vivila nunha mentira e hai xente que quere dar a impresión que a súa vida é perfecta cando en realidade é algo moito máis difícil. Por que non dicilo abertamente? Nota que se perdeu o medo a explicar casos persoais coa intención de servir de exemplo? Esta idea está mudando, pouco a pouco, nas redes sociais. Mais cando involucramos os políticos para que se interesen e apoien, por exemplo, terapias para a infancia e as enfermidades mentais é toda unha loita. Moito máis se falamos de adultos. En todo caso hai menos estigmas que antes neste tema en concreto. Considérase, ademais de músico e escritor, un activista? Para nada. Músico si e escritor dunha maneira accidental. En todo caso cando defendo a infancia non o considero unha loita activista. É como se falamos da humanidade. Se temos unha oportunidade de mellorar e protexer as nosas nenas e os nosos nenos é un deber que temos como sociedade. O que me sorprendeu foi a cantidade de odio que recibín por querer protexelos. Se cadra eu era algo inxenuo e a protección infantil é algo moi polémico. Non me considero un activista, só quero mellorar o mundo o máis que poida e xa está. Deixou Londres e decidiu instalarse en Madrid mais sempre se considerou un namorado da Galiza. Como foi ese encontro coa cultura e a sociedade galega? Para min Londres era o peor e chegar ao Estado español foi como entrar en Disneylandia. Todo era mellor: a xente, a comida, o ritmo de vida... Dúas semanas despois de vivir en Madrid coñecín o primeiro galego: Tamar Novas. Despois viñeron uns concertos inesquecíbeis na Coruña, Santiago, Pontevedra e Vigo. Desta cidade, para min un dos lugares máis bonitos que vin na miña vida, teño unha fotografía de un metro de diámetro na miña vivenda. En xeral creo que a xente é aberta, mais na Galiza hai algo máis, é como se estivese na casa. Ten que ver coa tenrura das galegas e dos galegos mais tamén coa súa gastronomía, coa súa arquitectura. É un lugar marabilloso e o meu soño sería mercar un pequeno piso na Galiza, a carón do mar, e aprender moito máis a lingua galega. E agora temos o AVE, aínda que polémico, co que podería ir cada fin de semana. Non entendo que haxa deputadas e deputados da Galiza que non falen galego en público ou que un medio de comunicación como La Voz de Galicia publique o seu xornal en castelán, en todo caso debería mudar de nome. É todo tan estraño. Nas redes sociais acostuma a empregar o galego e deféndeo sempre que pode. Cal é a razón desta actitude? É tan raro para min o concepto de defender un idioma... Igual que o sería se quixese defender as montañas ou a arquitectura. O galego é un idioma tan bonito! Igual que tamén o son o catalán ou o éuscaro. O máis triste para min é que, polo que me contan algunhas amizades da Galiza, moita mocidade non fala nin entende o galego. Está a extinguirse! Nunha ou dúas xeracións máis non haberá galego. Mesmo para un inglés coma min é algo moi triste. A riqueza neste lugar tan marabilloso son os idiomas e nunca entendín a idea de non estar a favor do idioma. Cal é a razón? Teño amizades de moitos lugares que coinciden nesta idea. En todo caso sempre hai quen discrepa nas redes sociais. Os idiomas son algo vello que hai que protexer. Non debería ser complicado tendo, como ten, palabras tan bonitas como por exemplo "morriña". Non entendo que haxa deputadas e deputados da Galiza que non falen galego en público ou que un medio de comunicación como La Voz de Galicia publique o seu xornal en castelán, en todo caso debería mudar de nome. É todo tan estraño. Sempre que me entrevistan insisto en que se publique en galego e notei moita resistencia, aínda que agora non tanto, algo que agradezo. Igual é por vir de Inglaterra, un lugar onde se perdeu todo, que non quero que o mesmo pase aquí. Hai tanta división política... Se hai elementos como o idioma ou a arquitectura hai que protexelos e celebralos. Non é un tema polémico. Como podería selo? É unha tolemia.