As transformacións no emprego agrario e industrial en Galiza

A estrutura económica galega transformouse de forma notable nas últimas dúas décadas. A rápida expansión dos servizos públicos dos anos 90 e primeiros 2000, a crise de 2008-2014, a atonía económica posterior e a crise da Covid-19 remataron por modificar substancialmente as principais actividades económicas realizadas no país. Esta situación pode observarse polas importantes mudanzas observadas no emprego, onde actividades que no ano 2000 tiñan unha relevancia fundamental hoxe perderon peso, mentres outras, de escaso tamaño no pasado, hoxe volvéronse fundamentais. A través das contas de produción e explotación por ramas de actividade publicadas polo Instituto Galego de Estatística (IGE) podemos observar cales son estas transformacións desde o ano 2000 até 2021. O mercado laboral galego está orientado cada vez en maior medida cara ao sector servizos, que na actualidade representa xa 71,26% Debemos salientar en primeiro lugar a propia cantidade de emprego: Galiza conta na actualidade con pouco máis dun millón de empregos, a maior cifra desde o ano 2012. Porén, aínda contamos con 180.000 empregos menos dos que tiñamos no ano 2007, ano récord en emprego. É dicir, se ben a economía galega tende a xerar máis empregos na actualidade que nos últimos tempos, seguimos moi por detrás da realidade de hai 15 anos. Esta situación está producida polo xigante impacto da crise de 2008 e a evolución demográfica galega: ambos os efectos unidos provocaron importantes cifras de desemprego e un descenso da poboación activa. A consecuencia é que hoxe hai menos persoas traballando que na década dos 2000. En termos sectoriais e de actividade, varias mudanzas teñen que ser destacadas. En primeiro lugar, as enormes transformacións do emprego agrario. No sector primario desapareceron 86.000 empregos, máis de 50% dos existentes no ano 2000, sumando as actividades agrarias e pesqueiras. Esta situación ten varias explicacións (o cambio tecnolóxico, o peche de explotacións, etc.), pero supón unha enorme transformación laboral na estrutura económica galega. Industria e construción En paralelo, esta realidade atenúase parcialmente por unha boa nova: o emprego industrial nas actividades de procesamento de produtos primarios aumenta. Por poñer un exemplo: a muxidura para obtención de leite é unha actividade primaria, pero a transformación do leite en queixo é unha actividade industrial. Así, estas actividades aumentaron nuns 8.000 empregos, o que a priori significa maior xeración de valor engadido e empregos de maior calidade. En segundo lugar, tamén se produce unha caída do emprego total nas actividades de manufacturas (as actividades industriais), coa perda de 30.000 empregos. Na actualidade a industria manufactureira representa 13% do emprego en Galiza, pouco máis de 130.000 persoas. É interesante ver as variacións internas dentro das manufacturas, xa que hai grandes diferenzas entre actividades: a industria téxtil destruíu 60% dos empregos que existían no ano 2000 (desapareceron case 14.000), en boa medida pola deslocalización da confección ao exterior (ollo, aquí só estamos falando da produción téxtil, non dos traballos de administración, loxística ou deseño, que continúan a ser moi relevantes, sobre todo na cidade da Coruña). Outras actividades manufactureiras con importantes caídas son a transformación de minerais non metálicos, produto da crise do 2008, o que tivo efectos en industrias como a do cemento ou o xeso (desapareceron 6.500 empregos), ou a industria do moble, que perdeu máis da metade do emprego, uns 5.000 postos de traballo, produto da propia crise do sector en Galiza. Do lado positivo, as actividades de subministración de auga, saneamento, xestión de residuos e descontaminación crearon 5.000 novos empregos, mentres a fabricación de maquinaria fíxoo en algo máis de 1.000. É dicir, prodúcese unha caída de emprego industrial, pero ao mesmo tempo existe tamén vida industrial no país, con actividades en ascenso. En terceiro lugar, a construción perdeu máis de 35% dos seus empregos, uns 41.000, produto da crise do 2008, da que nunca foi quen de se recuperar. Como consecuencia, o emprego da construción pasou de ser máis de 11% do total galego a tan só 7,4%. Como resultado, o mercado laboral galego está orientado cada vez en maior medida cara o sector servizos, que na actualidade representa xa 71,26% do emprego total galego, desde 57% que representaba no ano 2000. De todos modos, este crecemento tampouco será uniforme por actividades, polo que tamén será preciso analizar estas transformacións, pero iso queda para outro día.