As seis primeiras compañías en potencia eólica instalada no país non son galegas

O sector eólico galego está a centrar o interese das compañías enerxéticas. Segundo os datos achegados pola empresa pública Rede Eléctrica Española (REE) para 2024, a electricidade procedente do vento alcanzou na Galiza 8.860.340 megawatts á hora (MWh), o que reportou aos operadores eólicos con actividade no país uns ingresos para ese exercicio de 557,3 millóns de euros. Neste sentido, Galiza fechou o ano como a terceira comunidade do Estado, tras Castela-León e Aragón, en xeración de tecnoloxía eólica. Os seis primeiros operadores eólicos con actividade na Galiza son propiedade de compañías estranxeiras, situándose a súa sede social e fiscal fóra do país. Neste sentido, o actual mapa eólico galego derívase de decisións políticas adoptadas polo Goberno galego durante os anos 90 e na primeira metade da década seguinte, onde os deseños aplicados pola Xunta da Galiza presidida por Manuel Fraga favoreceron as concesións eólicas a empresas de capital non galego. Neste período adxudicáronse 2.712 megawatts (MW), que representan 69,5% da potencia actualmente instalada. Iberdrola Iberdrola é a compañía con máis potencia eólica en funcionamento na Galiza. Segundo os datos fornecidos pola propia empresa, é propietaria de 18 parques eólicos emprazados ao longo de todo o país, que suman 626 MW. A mercantil ten a súa sede fiscal en Bilbo (Euskadi), sendo o maior contribuínte da facenda vasca, á que achegou 800 millóns de euros en 2024, na súa parte máis importante polo imposto de sociedades. Pola contra, a enerxética non tributou á Galiza nese concepto, malia multiplicar por oito a potencia operativa no territorio galego á activa en Euskadi. A enerxética presidida por Ignacio Sánchez Galán ten como primeiro accionista o fondo soberano de Qatar, con algo máis de 8,8% do capital da compañía. A continuación sitúase o fondo de investimentos estadounidense Blackrock, con 6,6% das accións; seguido de Kutxabank (4%), do fondo de investimentos estadounidense The Vanguard Group (3,8%) e do Banco de Noruega (3,1%). Na mesma liña, a compañía é o primeiro produtor de electricidade de orixe hidráulica da Galiza cunha potencia instalada nos encoros do país de 1.582 MW. Acciona Acciona é un actor central do negocio eólico na Galiza desde a súa orixe a comezos dos anos 90. O grupo controla a través da súas sociedades 546 MW distribuídos en 26 parques, entre o que destaca o emprazado no concello da Fonsagrada, cunha capacidade de xeración de 45,5 MW. A compañía ten como accionista maioritaria a familia Entrecanales, titular de 55,1% do capital da mercantil, cuxo enderezo social e fiscal atópase en Madrid. O grupo, tanto na súa división de infraestruturas como enerxética, foi moi favorecido polos Gobernos populares, sendo sinalado por Luis Bárcenas como doante do PP galego. A italiana Enel A empresa italiana Enel, propietaria da antiga Endesa e con sede social na capital do Estado, é o terceiro operador eólico da Galiza en potencia instalada, con 508 MW espallada en 24 instalacións, que representa 13% da total despregado no país. O primeiro accionista da mercantil é o Goberno italiano, que posúe 23,5% do capital, seguido do Banco de Noruega (1,7%), do fondo de investimentos do Goberno de Singapur, Government of Singapore Investment (1%) e do fondo de pensións do Ministerio de Xustiza italiano (0,5%). Enel tramita actualmente a posta en marcha de máis de 2.000 MW na Galiza. Naturgy, Eurus e Enerxías de Portugal Naturgy dispón de 487 MW de potencia eólica en funcionamento instalados en 20 parques emprazados por toda a xeografía galega. A empresa, cunha importante presenza no país no sector da xeración e da distribución por ser herdeira da vella Fenosa, está domiciliada a efectos sociais e fiscais en Madrid. A compañía ten como primeiro accionista a CriteriaCaixa, ligada a CaixaBank, con 26,7% do capital, seguida de Rioja Bidco Shareholdings, propiedade do fondo británico CVC e da familia March, (20,7%) e do fondo estadounidense GIP, propiedade de BlackRock (20,6%). O quinto operador eólico da Galiza é a compañía Eurus con 485 MW emprazados en 13 centrais de xeración eléctrica, a maior porcentaxe delas na Costa da Morte. A empresa é resultado dunha alianza estratéxica entre Toyota Tsusho Corporation, cuxa principal liña de negocio é a automoción, e Tokyo Electric Power Company, propietaria da central nuclear Fukushima. O seu responsábel na Galiza é José Manuel Pazo Paniagua (O Carballiño, 1960), histórico presidente da Asociación Eólica da Galiza (AEG). Enerxías de Portugal (EDP) é outra das empresas veteranas do sector eólico na Galiza. A compañía explota 312 MW en diversos puntos do país e ten o seu enderezo a nivel fiscal no Estado, en Oviedo (Asturias), onde ten a súa sede o segundo maior accionista da compañía, Oppidum Capital, propiedade da familia asturiana Masaveu, con 6,9% das participacións. Porén, o socio de referencia da enerxética, con máis de 21% do capital, é o Estado chinés, a través da sociedade pública China Three Gorges Corporation, responsábel da construción do famoso encoro das Tres Gorxas no río Yangtzé,na provincia de Hubei, no centro da China. Norvento é a primeira empresa eólica de capital galego, con máis de 200 MW Norvento é a primeira empresa eólica de capital galego. A compañía con sede social e fiscal en Lugo ten como accionista maioritario a familia Fernández Castro, mantendo en funcionamento 203 megawatts (MW) nos seus nove parques eólicos, a maior parte dos cales están emprazados na Mariña e na Terra Chá. A empresa, fundada en 1981, sitúase actualmente como o sétimo operador eólico do país, dispondo doutros 1.000 MW en diversas comarcas galegas, entre eles os proxectados no polémico parque do monte de Acibal en Barro, Campo Lameiro e Pontevedra (comarca de Pontevedra) e en Moraña (Caldas). Greenalia e Adelanta O peso dos grupos galegos no negocio eólico é moi limitado. Así, tras Norvento, en potencia instalada no país aparece a compañía Greenalia, con 74,6 MW en funcionamento e Manuel García Pardo como socio de referencia. A compañía, á que están ligados importantes altos cargos da Xunta da Galiza como o ex conselleiro do PP Antonio Couceiro ou a tamén ex conselleira popular Beatriz Mato, rexistra, segundo as fontes do sector, un importante nivel de endebedamento, que a ten levado no último ano a desfacerse de activos en diversas áreas de negocio, entre elas na eólica. O grupo ourensán Adelanta é outro dos clásicos do sector enerxético galego, declarando unha potencia eólica instalada de 68,3 MW. A compañía, presente tamén no sector hidráulico das minicentrais, concentra o groso dos seus proxectos eólicos nas comarcas do Carballiño e do Condado.