Sectores clave e "ausencias" na estrutura produtiva galega

O Instituto Galego de Estatística (IGE) publicou en novembro do 2024 o Marco Input-Output de Galicia para o ano 2021, a operación estatística básica da nosa contabilidade económica. A través do Marco Input-Output podemos coñecer as relacións que as empresas de distintos sectores económicos e os e fogares galegos establecen entre si a través do intercambio de produtos e servizos. Esta característica permite observar a importancia relativa dos distintos sectores da nosa economía cun maior nivel de detalle. Normalmente, tendemos a centrar a nosa atención en como un sector afecta de maneira directa a nosa economía. Isto é: que porcentaxe supón o sector dentro do noso PIB, no emprego do país, nas nosas exportacións ao exterior etc. Nestes mesmos termos directos tendemos a discutir as nosas políticas económicas e industriais. Pero a imaxe que nos ofrecen os indicadores de importancia directa non é completa. Por unha banda, un sector pode influír no emprego doutros sectores demandando bens e servizos. Por exemplo, sabemos que a importancia da industria do automóbil en Galicia vai máis alá do que acontece na factoría de Balaídos. Para realizar a súa produción, a fábrica de Stellantis merca compoñentes –rodas, carrocerías, vidreiras etc.– a outras empresas auxiliares galegas. As auxiliares precisan, á súa vez, doutras subministracións industriais, enerxía e de servizos para poder satisfacer a demanda de Stellantis. Destarte, incrementos na produción da industria do automóbil non só teñen efecto directo sobre o seu emprego, senón que tamén desatan toda unha serie de efectos indirectos sobre os niveis de emprego daqueles sectores que fan parte da súa cadea de subministración. A combinación de efectos directos e indirectos dun sector cara atrás é o seu "Poder de dispersión" dentro dunha economía. Por outra, un sector pode influír noutros en tanto que provedora de bens e servizos. Por exemplo, os sectores vinculados á produción de enerxía (refino de petróleo, produción de electricidade) poden non ter un peso moi elevado no emprego do país. Porén, a súa actividade é condición de posibilidade para o incremento da produción– e polo tanto, do emprego –noutros sectores. A influencia directa e indirecta dun sector cara adiante é a súa "Sensibilidade de dispersión". Estrutura produtiva Cruzando información sobre o poder e a sensibilidade de dispersión dos distintos sectores podemos establecer unha xerarquía na súa importancia alén das súas contribucións directas á economía galega. Así, os "sectores clave" da nosa economía son aqueles cun poder e sensibilidade de dispersión por enriba da media. Trátase dos nodos fundamentais da nosa estrutura produtiva. Destacan neste apartado os sectores do automóbil, da construción e inmobiliario. Entre as restantes ramas clave da economía galega aparecen sectores vinculados ás economías urbanas (comercio, hostalaría); algunhas industrias maduras (aluminio); algunhas do complexo agro-mar-industria (agricultura, gandaría e conserveiras) e os sectores vinculados ás administracións públicas. A política industrial actual tende a buscar impactos directos sobre o PIB ou o emprego nos proxectos que patrocina Coñecemos aos sectores con poder e sensibilidade de dispersión inferiores á media como os "sectores independentes". Estes son sectores con escaso peso directo en termos de PIB, demanda final ou emprego, e que ademais manteñen febles relacións de intercambio co resto de ramas. A lista de sectores independentes constitúe un mapa de ausencias na estrutura produtiva dunha economía. Cos datos de 2021, os sectores independentes son a maioría absoluta (50,70%) das ramas recollidas na estatística do IGE. Entre eles atopamos a ausencia de dous bloques que, polas súa relación co desenvolvemento económico do país, poden resultar preocupantes. En primeiro lugar, industrias de alta tecnoloxía entre as que destacan as de produtos informáticos e equipamento eléctrico. En segundo lugar, atopamos servizos intensivos en coñecemento. O exemplo máis ilustrativo é a rama de Investigación e Desenvolvemento. Os datos aquí presentados poden ser entendidos como un posible mapa da nosa estrutura produtiva. Neste mapa, existen un número reducido de nodos clave. Agás aqueles vinculados ao complexo agro-mar-industria, estes nodos parecen ter un potencial innovador limitado e/ou estar dominados por un conxunto relativamente pequeno de actores –públicos e privados–. A política industrial actual tende a buscar impactos directos sobre o PIB ou o emprego nos proxectos que patrocina. Este artigo pretende ilustrar a importancia de ter en conta, a maiores, os vínculos indirectos que se establecen entre sectores. Neste sentido, completar os espazos en branco da nosa estrutura produtiva con especial atención a aqueles sectores que poden contribuír máis ao desenvolvemento endóxeno do país é, se cadra, unha alternativa a ter en conta.