Salarios, inflación e beneficios empresariais

Nos últimos dous anos véñense producindo importantes debates sobre as causas, consecuencias e solucións á inflación vivida en Europa. A posición neoliberal clásica é a seguinte: como os prezos suben, é preciso reducir a demanda, o que obriga a unha caída de salarios (para que as persoas traballadoras consuman menos) e subir os tipos de xuro (para reducir o endebedamento e, novamente, o consumo e investimento baixen). O argumentario parece lóxico: se cada vez hai menos consumo, as empresas vanse ver na obriga de baixar os seus prezos para seguir vendendo, polo que controlar os salarios e o investimento é unha boa solución. Veremos por que estas premisas son falsas. En primeiro lugar, hai que atender ás causas da inflación. Como se nos ten repetido en moitas ocasións, a inflación está provocada pola suba de prezos enerxéticos. Polo tanto, o control de salarios e investimento implica disparar unha política económica que non ataca o verdadeiro problema: por moito que baixen os salarios, se as empresas ven como aumentan os seus custos enerxéticos, están obrigadas a subir os seus prezos, porque senón rematarían quebrando. É dicir, empeoramos as condicións de vida da clase traballadora pero non conseguimos baixar os prezos. En segundo lugar, un elemento fundamental e que está pasando desapercibido no debate mediático: a crise enerxética só é causante de parte da inflación. Un informe do FMI (institución nada sospeitosa de socialista), xa no 2023, analizaba a inflación en Europa e indicaba que só o 40% da suba de prezos estaba provocada pola suba dos custos enerxéticos, mentres que un 45% da mesma era debida ao incremento dos beneficios empresariais. É dicir, as empresas, ao ver que os seus custos enerxéticos subían, comezaron a subir os prezos, pero en cifras moi superiores ao que aumentaban os seus custos. Como consecuencia, os prezos subiron por riba das súas necesidades, aumentando os beneficios empresariais. Esta situación tivo un efecto evidente: o empobrecemento das persoas asalariadas, que comezaron a ver como os prezos aumentaban máis rápido que os salarios. Un recente informa do IGE identifica a caída dos custos laborais para as empresas en Galiza nun 7% nos anos 2022 e 2023. É dicir, mentres os beneficios empresariais aumentaban, o custo laboral que pagan comezou a descender. En terceiro lugar, esta situación tamén pode supoñer un problema para as empresas. A suba de tipo de xuro e a caída de salarios teñen como consecuencia a caída do consumo, o cal é negativo para quen consume, pero tamén para quen vende. A redución da capacidade adquisitiva pode xerar un círculo vicioso que reduce as vendas das empresas e pode provocar quebras empresariais. Polo tanto, as políticas de control de prezos teñen riscos moi claros: menos consumo, menos investimento, menos actividade económica, problemas empresariais e, potencialmente, unha recesión, como de feito está pasando en países como Alemaña. A suba do salario mínimo é un mecanismo moi efectivo para a revalorización salarial, que debe continuar coa súa senda alcista As empresas aumentaron os seus lucros Hai que ter en conta, ademais, que as políticas para evitar a inflación non son neutrais nin afectan por igual a todos os estratos sociais. A quen beneficiou a escalada inflacionaria foi ás empresas, que aumentaron os seus lucros. Unha vez se iniciou a suba de tipos de xuro hai uns novos beneficiados: as clases altas, que teñen maior aforro e, polo tanto, maior capacidade de investimento. Polo tanto, os chamados “aforradores” nestes momentos poden enriquecerse simplemente polo feito de ter cartos. Un exemplo claro é a suba do rendemento das letras e bonos do Tesouro. Como é evidente, as familias de menos recursos non teñen a mesma capacidade para obter estes rendementos, ao non ter a capacidade de aforrar. Polo tanto, neste contexto é preciso que as políticas económicas se dirixan noutra dirección. Dunha banda, a senda iniciada este mes coa baixada dos tipos de xuro por parte do Banco Central Europeo ten que continuar e acelerarse, para reactivar o crédito e o investimento. En segundo lugar, mediante o incremento salarial, que permita recuperar a capacidade adquisitiva á clase traballadora. Nese sentido, a suba do salario mínimo é un mecanismo moi efectivo para a revalorización salarial, que debe continuar coa súa senda alcista despois deste ciclo inflacionario. Por último, hai que fomentar unha redistribución dos beneficios extraordinarios obtidos polas empresas nos últimos dous anos a través da inflación, polo que sería positiva unha reforma fiscal que permita que parte destes beneficios non sexan acaparados polas empresas (na súa maioría, as de maior tamaño), senón que se redistribúan mediante a acción do Estado.