As rendas do traballo na Galiza

Unha das macromagnitudes económicas máis relevante é o produto interior bruto (PIB), que pode estudarse dende a perspectiva da oferta, da demanda ou da renda. Esta última vía reflicte a asignación do valor engadido entre os distintos factores produtivos que participan na súa xeración ou a distribución funcional da renda. Considerando os datos dispoñibles, os factores produtivos tenden a simplificarse nos dous principais: traballo e capital. A remuneración do traballo son os salarios. Aquí centrámonos na análise das rendas do traballo e a súa evolución recente na Galiza. Nesa liña, o indicador máis empregado é a participación dos salarios no PIB, que se sitúa en 44% en 2024. Os salarios refírense á remuneración total (tanto en efectivo como en especie) que paga o empregador a cambio do traballo realizado pola persoa contratada. Cómpre subliñar que só se consideran as persoas asalariadas (934.800), pois o traballo non asalariado inclúese como renda mixta no excedente bruto de explotación. Aínda que o peso dos salarios no PIB aumentou lixeiramente en 2024 (0,1%), na última década tende a descender: así, o valor diminúe no conxunto do período dende 44,7% de 2015, aumentando só en 2019, 2020 e 2024. O valor máis alto do período analizado (2015-2024) corresponde ao ano 2020, no que acada o 47,7% do PIB. A participación relativa dos salarios no PIB é menor na Galiza que en España (48,4%) ou na UE (47,9%). De feito, na Galiza descende no conxunto do período 2015-2024, mentres que aumenta en España (de 45,7% a 48,4%) e, en menor medida, na UE (de 46,8% a 47,9%). Centrándose na Galiza, o valor só se incrementa nos anos 2019, 2020 e 2024, cando en España e na UE aumenta dende 2018 ata 2020 e tamén dende 2022. En xeral, na Galiza obsérvase unha tendencia máis acusada ao descenso e a aumentos máis moderados. A remuneración por hora na Galiza acadou os 22,7 euros en 2024. Na última década este valor aumenta dende os 16,3 euros en 2015 ata acadar o valor máis alto en 2024, descendendo só en 2021. De novo, é menor que a de España (26,2) e da UE (29,7). Ademais, a diferenza inicial con España e a UE, aumenta na última década. Cómpre sinalar que estes datos non consideran a evolución dos prezos, o que nun contexto inflacionista, como o posterior á pandemia, supuxo a perda de poder adquisitivo das persoas asalariadas. A nivel sectorial, a remuneración das persoas asalariadas concéntrase nos servizos, que representan 72,5% do total na Galiza, cun menor peso relativo que en España ou na UE. Séguelle en importancia o sector de industria e enerxía (17,3%) e a construción (7,7%), mentres que o sector agrario representa só 2,5% do total. Retriución salarial A participación da remuneración dos asalariados no PIB permite coñecer mellor a distribución primaria da renda, é dicir, a xerada polo mercado. Asemade, pode descompoñerse en dous elementos: o custo laboral unitario e a taxa de asalarización. O custo laboral unitario relaciona a remuneración salarial media (a remuneración total de asalariados entre o número de asalariados) coa produtividade do traballo (a produción por traballador asalariado ou por hora efectiva). O custo laboral total anual na Galiza por traballador foi de 32.200,19 euros en 2023, inferior ao español (36.130,66). A taxa de asalarización refírese ao número de persoas asalariadas no total de poboación ocupada e representa 81,7%. A evolución do custo laboral unitario real, que ten en conta a variación dos prezos, amosa que na última década só se incrementou en 2019 e 2020. E descende 0,3% en 2024, resultado de que o aumento da remuneración media (4,4%) non supera o crecemento conxunto da produtividade do traballo (1,9%) e dos prezos (2,8%). Para 47,9% dos fogares de Galiza a fonte principal de ingresos son os salarios e para 41,9% son as prestacións Cómpre sinalar que para 47,9% dos fogares de Galiza a fonte principal de ingresos son os salarios e para 41,9% son as prestacións, mentres que o traballo por conta propia non acada 9% dos fogares. Os salarios representan o total dos ingresos en preto dunha cuarta parte dos fogares (24,6%), máis de 75% en algo máis dun terzo dos fogares (34,6%) e máis da metade dos ingresos en 46,8% dos fogares. Asemade 60,5% dos fogares contan con algunha persoa asalariada. Nestes fogares, 79,2% teñen como fonte principal de ingresos os salarios, mentres que en 14,7% son as prestacións, superando os ingresos por salarios. Esta análise permite salientar a necesidade da intervención pública, tanto a través dos impostos como das transferencias e prestacións sociais, para corrixir as desigualdades na distribución primaria da renda xerada na economía. E tamén repercute nas características das pensións, ao estar determinadas en gran medida polos salarios.