Sobre a rede de empresas da sanidade privada en España

No grupo de traballo de Audita Sanidad –interesado na defensa da sanidade pública, especialmente da madrileña– do que formo parte, levamos uns anos tratando, tamén, de coñecer e interpretar a constelación de intereses e intencións que orbitan arredor do asalto á sanidade pública dende os negocios sanitarios privados. A sanidade probablemente sexa un dos máis interesantes negocios de futuro, tanto pola dinámica da demanda, canto polas retesías tecnolóxicas, do avance científico e mais polas súas imbricacións noutros sectores fundamentais. Na maior parte dos países europeos optouse dende hai máis de oitenta anos pola sanidade pública en primeiro lugar, cun éxito indiscutible en todos os eidos. Os gringos mantiveron máis vivos os negocios privados da sanidade. Dende hai dez ou vinte anos, os intereses da sanidade privada puñaron aquí con forza para se faceren con todos os anacos posibles da sanidade pública, acudindo a todo tipo de ardiles. Funcionarios e políticos afíns buscaron laños e grechas para entregárenlle ao sector privado estes eidos de negocio. Ata ese momento ninguén discutía as vantaxes da sanidade pública. Ten tamén interese para nós a cuestión da industria farmacéutica: as negociación sobre prezos e abastanza de fármacos presenta unha fraxilidade para a Sanidade española: as máis das produtoras farmacéuticas son ETN con sede no exterior. É fundamental a potenciación da industria ibera do medicamento: hai unha industria pública –moi limitada, de vocación militar– e as cooperativas farmacéuticas prioritariamente de distribución. Asalto á pública Un momento de virada foi a crise financeira de 2008. Con presións atroces de todas as institucións multinacionais e o pretexto do déficit e da débeda, varios países, entre eles España, optaron por reducir o compromiso público, especialmente na sanidade –pois é unha das partidas máis avultadas do presuposto– e ir, por un lado, deteriorando a sanidade pública co maior cinismo, e pola outra, abrindo –activa ou pasivamente– todos os espazos posibles á sanidade privada. Hoxe quero destacar un aspecto deste proceso: a entrega da actividade e a atención sanitaria ás empresas de fóra do país: cada vez menos actores iberos teñen capacidade estratéxica no eido da sanidade. A entrega da sanidade pública ás empresas privadas vai acompañada da migración dos ápices estratéxicos a outros países, polo que a perda de capacidade de decidir sobre a sanidade vai quedando fóra da Iberia Fecunda. Véxamos o gráfico que se acompaña: a centralidade dos Estados Unidos de América (EUA) é esmagadora. En valor, 37% do valor da que podemos chamar a rede de empresas da sanidade privada involucrada en España. Os intereses españois son a terceira parte dos intereses dos EUA na sanidade privada española. Aclaremos que o "valor da rede" aquí asignado é: as empresas da sanidade das que partimos son valoradas polos seus Ingresos de Explotación. O valor dos accionistas asígnase polo produto da participación na empresa, polo valor da empresa (aquí os Ingresos de Explotación). Non nos detemos aquí máis neste punto algo complexo. A entrega da sanidade pública ás empresas privadas vai acompañada da migración dos ápices estratéxicos a outros países A maior centralidade nos intereses das empresas privadas da sanidade española corresponde ós EUA. A posición de España nesta rede é a dunha "estrela invertida": as setas van "cara dentro", o que significa que as empresas españolas están participadas polas empresas dos outros países. Estadounidenses en primeiro lugar, pero tamén inglesas, alemás, francesas, suízas e holandesas. O vértice XX agrupa unha piña de investidores individuais, colectivos, de traballadores da empresa e outros investidores varios, de moitos países, de flotación libre... que, por razóns de lóxica da rede, agrupamos nun só vértice. Teñen un peso difuso, anque aquí optamos por concentralos. O gráfico amosa ben como a forma das empresas e investidores dos EUA, a diferenza da española, é a dunha estrela: está caracterizada por tomar participacións nas empresas doutros países. Teñen participacións do exterior, pero o seu peso é moito menor. Isto significa que o dominio das empresas dos EUA sobre a rede é moi forte. En moitos casos o proceso de privatización segue a pauta: os responsables públicos cédenlle a empresarios ou inversores próximos, de terceira fileira, unha fracción da sanidade privada máis ou menos rendible. De alí a un par de anos, o próximo véndelle a unha multinacional a prezo moi subido o resultado da proximidade. Así foi con Quirón-Fresenius e outros moitos tamén.