Prospectiva e estratexia España 2050: Os eixos das orientacións fixadas

Dende hai vinte e cinco anos as decisións e políticas véñense tomando sen mira prospectiva, coma reacción inmediata, sen claridade de futuro... desfacíase hoxe o que custara anos facer, sen bastante explicación, ou, en todo caso, porque “así se decidiu en Bruxelas”. Que non? Ollade como o Goberno de Rajoy decidiu fundir os esforzos dos anos anteriores en I+D reducindo salvaxemente (nun 40%) o soporte gobernamental, desarbolando pautas tecnolóxicas. Os mozos e non tan mozos que se esforzaran con resultados, non lles quedou máis ca iren buscar a vida entre a diáspora, a aporía, o abandono e o desconcerto. Véxase como se está a desmantelar a industria sanitaria e farmacéutica na que a Federación Ibérica tiña tantas posibilidades de erguer unha política industrial de especialización intelixente. Fóronlle vendidos ós estranxeiros, nos 15 últimos anos, segmentos fundamentais e decisivos, e así podemos seguir cunha concatenación de decisións políticas e de non-decisións políticas que se nos aparecen coma erros estratéxicos que o país paga coa negación da esperanza do provir. Cada vez que retorna un maretón ou unha crise, déixanos outra volta faltos de capacidade de futuro, como temos visto en 2010 e 2020. A ausencia de estratexia Se tan necesario é contar cunha estratexia na bitácora, como explicamos a súa ausencia dende hai 25 anos? Temos dúas liñas de explicación. A primeira, o interese das cúpulas políticas en desembarazárense de compromisos estratéxicos para así permitírense facer o que máis lles convén particularmente, a pesar do noso nariz, actuar con axenda oculta e cobraren as comisións que lles corresponden cada vez que actúan a favor de parte. Actuar lucrándose con axenda oculta é cousa que fan máis as cúpulas partidarias non comprometidas cunha estratexia e unhas metas colectivas. A segunda tendencia contra a estratexia de Estado é o empeño das cúpulas globais–estratéxico, claro, porque eles si teñen estratexia. Quen non convén que a teña é o Estado a desplumar -para descualificar as administracións públicas, para facelas así máis manipulables e dependentes. Mellor que os ministros sigan as indicacións do “gabinete do ministerio”, que non ten cualificación técnica, pero está moi atento ó que di a prensa, máis influenciable ca os corpos técnicos. Iso si: EEUU, Alemaña, GB, China.... teñen elaboracións prospectivas e seguen pautas estratéxicas. Quen non as teñen que ter, ó parecer, serán os países Pigs coma os nosos. Non temos aquí espazo bastante para entrar ben no documento para o debate da estratexia “España 2050”. Incomódame o ton excesivamente compracente dos autores cos 40 anos de Transición e coa situación actual. É un ton impropio, seguramente para non irritar ós beneficiarios da Transición, que posúen aínda un gran poder. Tamén me incomoda o procedemento de dar por demostrada unha afirmación polo mero feito de remitir a un estudo afín que así o contempla, ignorando olímpica e tan academicamente toda a coletánea de estudos que din outra cousa. As liñas da estratexia Xa entrando no capítulo dedicado á produción, o que máis nos interesa aquí, “1ª retesía: sermos máis produtivos para medrar mellor”, nosoutros esperabamos que entrara especialmente en dúas cuestións fundamentais, primeira, a especialización sectorial, e segunda, a cuestión da competencia, concentración de poder de mercado, formación das oligarquías ibéricas e en que grao teñen capturado o Estado e subordinan para si o tecido empresarial, o que ata Garicano chamou “economía do palco do Real Madrid” coma principal problema ibérico, é dicir, a oposición “restaurar a competencia versus restaurar a oligarquía”. O documento nin menciona a cuestión do predominio dos conglomerados monopolistas no tecido empresarial ibérico. Sen abordar este problema, non acabo de ver moito futuro de expansión na produción, na produtividade, no anovamento tecnolóxico, no emprego, na competencia, na creación de empresas e na restauración da competencia. O estado da “especialización / desespecialización intelixente” tampouco é percibido coma un problema. Mesmo se afirma nalgúns pasaxes, para a nosa perplexidade, que non é a causa nin da baixa produtividade, nin no baixo I+D empresarial, nin da precariedade e desemprego recorrente. Tampouco se menciona a cuestión do futuro da participación dos traballadores na estratexia das empresas (coxestión) nin o efecto aspiradora da cidade de Madrid reforzado polas políticas públicas. Todas estas cuestións propoño que as vaiamos debatendo detidamente, para elaborar, por toda a sociedade, unha estratexia de futuro na que conciliarnos.