A produción ecolóxica de ovos ábrese paso malia a "discriminación" nas axudas da PAC

O mercado da produción e venda de ovos na Galiza leva varios anos en auxe e as cifras que mostran as grandes empresas que operan no país referendan os últimos datos do Ministerio de Agricultura, que fala dun crecemento no sector en todo o Estado que o sitúa como o terceiro produtor de ovos da Unión Europea –só por detrás de Francia e Alemaña–, con 14% da produción comunitaria. E dentro do Estado, a Galiza está entre os seis territorios con maiores censos de granxas e animais e maior produción e comercialización de ovos. Os últimos datos consolidados do sector e feitos públicos polo Ministerio sitúan o censo de galiñas do país en máis de 2,7 millóns de animais que representan o 5,1% estatal e superan a poboación humana. Aliás, a produción de ovos ascende a 51,9 millóns de ducias. A Galiza é o segundo territorio do Estado con máis granxas de galiñas poñedoras en produción con Rexistro de Explotación Gandeira (REGA), cun total de 288 granxas segundo os últimos datos do Ministerio de Agricultura, a 1 de abril de 2024. Xunto con Castela A Mancha, Castela e León, Aragón, Catalunya e o País Valencià, as granxas de ovos da Galiza fan parte fundamental da despensa de ovos do Estado. Destacan no sector grandes empresas como Campomayor e Pazo de Vilane. No caso da primeira, é a principal produtora de ovos da Galiza e está entre as 15 maiores a nivel estatal. Pazo Vilane é a quinta en produción do país. Só estas dúas empresas suman case 1,5 millóns de galiñas poñedeiras e facturan 37 millóns de euros no caso de Campomayor e 12 millóns no de Pazo de Vilane. O futuro da PAC, a remuda xeracional e o acordo con Mercosur, os retos do agro galego Granxa Campomayor (Palas de Rei, A Ulloa) é unha empresa familiar con 83 anos de historia. Vai xa pola cuarta xeración, da que forma parte Rodrigo García, responsábel comercial e de Márketing. Campomayor vende ao día 1 millón de ovos, ten máis de 1 millón de galiñas e a súa facturación no 2024 alcanzou os 37 millóns de euros. Explica a Nós Diario que o sector “está en pleno crecemento", pois o ovo "é a mellor proteína animal, cun prezo asumíbel" e, en definitiva, "un súper alimento”. Esta granxa comezou en Palas de Rei con 500 galiñas. Agora mesmo comercializan produtos de perto de 1 millón de galiñas e a empresa afronta neste 2025 “o maior investimento" da súa historia, 15 millóns de euros para crear un novo núcleo de galiñas campeiras que arrincará con 80.000 animais, 130.000 novas galiñas de cría e outras 160.000 soltas no galiñeiro, entre Palas de Rei e Curtis (As Mariñas). A empresa xera 95 empregos directos e vende toda a súa produción na Galiza e o resto do Estado. Nuria Varela é xerente de Pazo de Vilane (Antas de Ulla, A Ulloa). A súa familia volveu en 1996 de Madrid ao pazo familiar “coa idea de levar a cabo nel unha actividade económica”. Comezaron con 50 galiñas nun pequeno espazo do recinto, e agora teñen 17 granxas e 250.000 exemplares e facturan 12 millóns de euros “só vendendo ovos”. A xerente de Pazo de Vilane ten claro que “só se fai ben sendo sostíbel, promovendo o benestar animal e conservando o patrimonio agrícola e cultural”. "As últimas normativas da Unión Europea dannos a razón”, asegura. Pazo Vilane ten un Plan Estratéxico desde 2022 cos obxectivos de “manter o modelo sostíbel, crecer a un ritmo que respecte o modelo, colaborar de forma integrada coa contorna e manter a calidade”. Considera axeitada a normativa comunitaria que en 2030 prohibirá as granxas de galiñas en gaiolas: "O reto é a monitorización, vixiar que se cumpra”, di. Produción ecolóxica: sobre todo, que non moleste! A produción ecolóxica e o futuro da PAC No caso das pequenas produtoras, sinalan a “discriminación” que estas explotacións sofren dentro do reparto das axudas da Política Agraria Común (PAC). De cara ás negociacións da nova PAC, que entrará en vigor en 2027, “sería importante” que nas axudas por produción vexetal –vencelladas á base territorial das explotacións– se tivese máis en conta o sector avícola", explica o produtor ecolóxico Serxio Boado. "Na PAC somos o sector con menos axudas por superficie por mor dos criterios actuais, que a priman”, denuncia, a pesar de que as explotacións avícolas cumpren “cos mesmos ou máis criterios e garantías de certificación” que o resto das explotacións do sector agrogandeiro. Na Galiza hai pequenas e medianas granxas que producen tanto en ecolóxico –coa certificación do Consello Regulador da Agricultura Ecolóxica da Galiza– ou coa normativa estabelecida na agricultura artesanal. É o caso das Granxas de Lousada (A Irixoa, As Mariñas). Serxio Boado adquiriu en 2011 unha explotación de vacas de leite que ía fechar. Agora ten vacas de carne en pastoreo e unha produción agrogandeira diversificada que inclúe unha explotación avícola. “Fomos das primeiras en rexistrarnos na agricultura artesanal e temos tamén o selo do Craega”, explica a Nós Diario. De momento ten 50 poñedeiras, 50 aves de cría e un cupo de 400 polos “que non chegamos a completar”. Pero o certo é que os ovos se converteron “nun complemento grande” na explotación, asegura Boado: "Vendemos os ovos nos mercados de proximidade, a 4,50 euros a ducia, vendemos todos e máis se os tivésemos”, afirma. A media de produción desta explotación é de 40 ovos diarios. O presidente da Asociación de Avicultores de Raza da Galiña de Mos (Avimós), Francisco Monasterio, ten en Castro de Rei (A Terra Chá) unha das sete granxas con Rexistro de Explotación Gandeira de cría desta raza autóctona. Monasterio ten 100 galiñas que poñen unha media de 70 ovos diarios, un produto que no mercado supera os 5 euros por ducia. Até 90% da súa produción de ovos “e outros de criadores con REGA da zona” van destinados a tendas gourmet e restauración, fundamentalmente en Madrid e Vilalba, explica a este xornal. Produtoras en ecolóxico consideran que Altri pon en risco o tecido socioeconómico da comarca “Agora mesmo a Galiña de Mos é no mercado a que produce ovos de máis calidade”, sostén. A diferenza, di Monasterio, é que os ovos desta raza autóctona galega “teñen a xema máis grande que calquera outra raza, espesa e máis amarela, e a clara xelatinosa". Completan as cualidades destes ovos os seus valores nutricionais, froito “de que están criadas ao ar libre e alimentadas con gran e o que atopan na terra”, di Monasterio. Un sector en auxe dentro do Estado Segundo o último informe Avicultura de posta en cifras, elaborado pola Dirección Xeral de Producións e Mercados Agrarios do Ministerio de Agricultura, con data de 1 abril de 2024, na Galiza hai 288 granxas de produción de ovos con Rexistro de Explotación Gandeira (REGA). Estas cifras colocan o país coma o segundo territorio do Estado cun maior número de granxas de produción avícola de ovos, só superado por Catalunya, con 335 granxas.