Unha ollada socioeconómica centrada nas mulleres

Como no mes de marzo se celebra o Día Internacional das Mulleres, cómpre achegarse á súa situación socioeconómica. Dos case 2,7 millóns de habitantes da Galiza en 2023, 51,9% son mulleres, que predominan en todos os grupos de idade quinquenais desde os 35 anos, chegando a duplicar os homes no último estrato, que inclúe as persoas de 90 e máis anos. Este feito deriva da súa maior esperanza de vida (85,95 anos fronte aos 80,31 dos homes), sendo comunidade autónoma coa maior diferenza entre sexos. E tradúcese nuns índices de envellecemento e sobreenvellecemento femininos superiores aos masculinos: de 198,8 nas mulleres e 141,4 nos homes no índice de envellecemento, que é o cociente entre a poboación maior de 64 anos e a menor de 20 anos; e de 22,77 nas mulleres e 15,41 nos homes no índice de sobreenvellecemento, que relaciona a poboación maior de 84 anos e a maior de 64 anos. Tamén se manifesta na composición dos fogares, ao representar os conformados por unha soa persoa 31%. Isto aumenta o risco de pobreza, que é máis alto nos fogares monoparentais con fillos (nos que predominan as nais como sustentadoras principais) e unipersoais, así como o problema da soidade. Poboación ocupada A maioría que representan as mulleres na dimensión demográfica non se traslada á meirande parte das variables socioeconómicas, nin ás esferas do poder, sexa no ámbito privado ou no público. Esa gran maioría que representan as mulleres na dimensión demográfica non se traslada ás esferas do poder Centrándonos na análise do mercado laboral, os últimos datos da Enquisa de Poboación Activa (EPA) referidos ao último trimestre do ano 2023 mostran que a poboación maior de 16 anos ascende a 2.357.200 persoas, das que 52,2% son mulleres. A poboación activa (que inclúe as persoas ocupadas e paradas) acada 1.253.700 persoas e a taxa de actividade (cociente entre poboación activa e poboación maior de 16 anos) é de 53,2%. As mulleres representan 48,7% das persoas activas; porén, son 56,3% das persoas inactivas (un total de 1.103.500). Asemade, a taxa de actividade feminina acada o valor de 49,6%, sendo inferior á masculina (57,2%). Cómpre subliñar que tradicionalmente a taxa de actividade na Galiza era elevada en comparación co conxunto español, especialmente no caso das mulleres, polo seu peso no sector agrario. Esta situación virou desde mediados dos anos 90. Dese xeito, a evolución das últimas décadas tendeu á converxencia, dado que a taxa de actividade aumentou en España e reduciuse na Galiza. A taxa masculina diminuíu tanto na Galiza como en España, mentres que a feminina aumentou notablemente en España e estancouse na Galiza. Con respecto á poboación ocupada, do total de 1.138.900 persoas, 48,2% son mulleres. A taxa de ocupación sitúase en 48,3%, sendo superior a masculina (52,4%) á feminina (44,5%). A evolución mostra a diminución da ocupación, pois tanto o número total de persoas ocupadas como de mulleres resulta inferior aos valores de 1976 (algo máis de 1,2 millóns de persoas ocupadas e de 480.000 mulleres), con algunhas excepcións, como a etapa de crecemento económico da segunda metade dos 90 e a primeira década do século XXI ou os anos máis recentes. Dito doutro xeito, o aumento de emprego no eido urbano e nas actividades extraagrarias (primeiro no sector industrial e despois nos servizos) non compensou a perda de emprego agrario. Isto é especialmente certo no caso das mulleres, pois ata os anos máis recentes non supera o medio millón de ocupadas. Polo tanto, na Galiza non se produciu unha intensa incorporación laboral das mulleres nesa etapa, a diferenza do que sucedeu en España. Desemprego A análise do desemprego mostra que hai 114.700 persoas paradas, das que 53,8% son mulleres. A taxa de paro feminina sitúase en 10,1%, superando a masculina (8,2%). A mellor evolución recente do emprego leva a que esas taxas estean máis próximas Tamén hai que sinalar que a comezos dos anos 80 a taxa de paro feminina era inferior á masculina. Polo tanto, o comportamento das mulleres no mercado laboral na Galiza é singular: parte dunha mellor situación, mais a súa evolución non mellora a súa importancia en termos absolutos nin relativos (menor taxa de actividade e de ocupación, estancamento no emprego feminino e maior taxa de paro). Outros aspectos salientables para analizar de xeito complementario son o tipo de emprego no que se especializan as mulleres por rama e por tipo de ocupación, o seu maior peso no emprego temporal e a tempo parcial (maioritariamente non por elección, senón por non atopar outro emprego). Todos eles afectan á remuneración e explican a meirande parte da fenda salarial de xénero.