Novo récord de expulsión de aforro da Galiza en 2023

A diferenza entre créditos e depósitos en Galiza marcou un novo récord histórico no ano 2023, segundo os últimos datos publicados polo Banco de España. Isto quere dicir que o sistema bancario en Galiza non é capaz de empregar todos os aforros existentes na economía galega, reducindo a capacidade de crecemento. Unha das misións fundamentais do sistema bancario é a de canalizar o aforro para que sexa investido. As persoas que teñen recursos pero non queren empregalos en consumo o que fan é aforrar, xeralmente depositando os seus cartos nunha entidade bancaria. Esta entidade bancaria recolle o aforro e préstallo a aquelas persoas, empresas ou institucións que precisan de recursos pero non os teñen. Así, o sector bancario cumpre un papel fundamental na economía canalizando mediante crédito recursos ociosos cara a oportunidades de investimento. Nunha economía aberta, como a de calquera territorio europeo, esta situación ten tamén un elemento rexional: hai que ter en conta tamén onde se empregan estes recursos de crédito, porque pode darse a situación de que territorios con moito aforro rematen por non recibir ese crédito, que se fuga a outras latitudes. Esa é a situación actual galega, onde a cantidade de depósitos (o aforro galego) é moi superior aos créditos entregados en Galiza. Así, no ano 2023 marcouse un novo récord de expulsión de aforro, xa que un 41% do aforro total galego foi cara ao exterior, é dicir, 32.000 millóns de euros. Para facernos unha idea da importancia destas cifras: o aforro expulsado en Galiza no ano 2023 equivale ao financiamento total do Sergas durante máis de seis anos. Na busca de rendibilidade Esta situación ten unha lóxica evidente no actual sistema económico, onde o sector bancario busca a maior rendibilidade aos seus investimentos sen ter en conta a distribución rexional ou os impactos territoriais da súa actividade. Polo tanto, se a economía galega non ofrece posibilidades de investimento a unha maior (ou igual) rendibilidade do que se pode obter noutro lugar, o crédito non vai ser destinado cara Galiza. Se ben esta premisa ten sentido para o sector bancario, xera unha enorme dificultade para a economía que vive esta situación, que perde capacidade de investimento e reduce a súa capacidade de aumentar a súa produtividade e mellorar a tecnoloxía existente. A priori, habería dous elementos que poden atenuar esta situación, pero en ambos os dous casos non se producen en Galiza na actualidade. Dunha banda, un sistema bancario galego, con autonomía na toma de decisións e unha orientación estratéxica cara á actividade económica e empresarial no seu territorio. Esta situación existiu parcialmente até 2013, cando os restos das caixas e as entidades bancarias privadas desapareceron. No caso das caixas, absorbidas por Banesco, o primeiro banco privado de Venezuela e, no segundo, coa absorción do xa empequenecido Banco Pastor polo Banco Popular. Como podemos ver na gráfica, é precisamente no ano 2013 cando os depósitos superan os créditos, iniciándose unha dinámica que continúa até a actualidade. O aforro expulsado no ano 2023 equivale ao financiamento total do Sergas durante máis de seis anos Tendo en conta que esta situación se prolonga durante máis dunha década, cada vez de xeito máis acusado, vólvese aínda máis relevante a segunda opción para garantir que o crédito tamén flúa en Galiza: mediante a existencia de instrumentos públicos de capital, que conten entre os seus obxectivos o desenvolvemento do seu territorio. Despois da práctica desaparición do modelo de caixas de aforro en todo o Estado, apenas existen alternativas bancarias á banca privada tradicional, ao contrario que noutros países europeos. Así, por pór un exemplo, Alemaña conta hoxe en día con 376 caixas de aforro e a súa banca pública representa 25% do sistema bancario do país. Dados os desequilibrios territoriais dentro do Estado español, a existencia de banca pública galega pode contribuír a minimizalos. Para que nos fagamos unha idea das enormes diferenzas rexionais, Madrid representa o 14% da poboación do Estado, pero acumula 25% dos depósitos e 29,3% dos créditos. É dicir, unha boa parte do aforro está na capital do Estado, pero unha cifra substancialmente maior dos créditos outorgados faise alí. Polo tanto, a libre mobilidade de capital no Estado remata por promover unha maior diverxencia territorial e non un crecemento equilibrado entre territorios. Tendo en conta a evolución recente do sistema bancario privado, parece que o único mecanismo pasa por unha maior presenza do sector público na actividade bancaria.