Un 34% dos menores de 25, no paro: unha nova xeración perdida xa está de camiño

A segunda década do século XXI foi un período perdido para a mocidade galega. Malia o escaso peso demográfico deste sector na sociedade, a totalidade dos indicadores referidos á mesma foron negativos até o punto de que unha boa parte dos analistas chegaron a falar dunha xeración perdida pola ausencia absoluta de expectativas laborais. As altas taxas de desemprego entre a poboación menor de 25 anos, que nalgunha anualidade do período chegaron a superar o 40%, e a alza da emigración son dous exemplos paradigmáticos da situación. Entre 2009 e 2019, 326.824 persoas abandonaron a Galiza, 213.511 con destino ao Estado español e 113.313 a diferentes países do continente europeo. A caída da ocupación cébase coa mocidade desde o comezo da pandemia. O desemprego afectou en 2020 a 33,7% da poboación menor de 25 anos, o que significou un aumento de 6,3 puntos en relación co ano anterior. Ao tempo, o paro atinxiu o 48,3% das persoas entre 16 e 19 anos e o 37,7% no grupo de idade entre 20 e 22, unhas cifras de desemprego en calquera dos tres casos moi superiores á media galega, que nese período chegou a 13,2%. Abonda con reparar nas cifras de poboación desempregada entre 25 e 54 anos, situada en 13,04%, para evidenciar a fenda aberta no mercado de traballo, cuns números moi semellantes aos do peor momento da crise iniciada en 2008. O desemprego golpea dentro da mocidade de maneira moi particular as mulleres. Segundo os datos da Enquisa da Poboación Activa (EPA) de 2020, o desemprego atinxiu o 40% das mulleres, repetíndose as porcentaxes maiores entre as diversas franxas da idade, até o punto de chegar a 70% entre as mozas menores de 20 anos. A explicación a este fenómeno atópase no carácter máis precario das condicións de traballo e na temporalidade dos contratos da poboación máis nova, aspecto que favorece os despedimentos. O 66% dos ‘millennials’ viron reducido o salario A pandemia está a provocar unha forte caída do poder adquisitivo entre a mocidade. Un informe elaborado dentro do proxecto Genera, que impulsa a Fundación Felipe González e a Fundación de Estudos Progresistas Europeos, destaca que “o 66% dos millennials [nados entre mediados dos 80 e os 2000] viron reducido o seu salario, unha porcentaxe que na coñecida como Xeración Z, aquela formada por persoas entre 16 e 23 anos, baixa a 69% e na chamada Xeración X, composta pola poboación entre 40 e 54 anos, sitúase en 50%”. Ao tempo, o traballo recolle que “os millennials sufriron un recorte da xornada laboral de 48,9 fronte a 36,8% da poboación en xeral”. O 13,4% dos galegos entre 15 e 29 anos nin estudan nin traballan. Malia que a cifra está lonxe do 18,8% de mozos nesa situación do ano 2013, os datos de 2020 veñen ser o segundo rexistro máis alto de toda a serie histórica, disparando unha tendencia que se comeza a notar á volta de 2019. Porén, unha porcentaxe moi alta das mesmas son persoas que atesouran diversas titulacións académicas en diferentes graos do ensino e están excluídas do mercado laboral pola ausencia de oportunidades. Organizacións políticas xuvenís Os dirixentes das franquías xuvenís das organizacións políticas galegas partillan a preocupación pola situación mais discrepan na diagnose e nas alternativas. Así, o presidente de Novas Xeracións do Partido Popular, Adrián Pardo, recoñece a Nós Diario que “é certo que esta crise pandémica está a ter un duro reflexo sobre o mercado laboral, en especial sobre o emprego xuvenil e feminino. Por iso nunha situación excepcional como a que estamos a vivir, é importante a toma de medidas en prol da igualdade laboral entre homes e mulleres”. Na mesma liña salienta que “sempre fomos un colectivo con máis dificultade para acceder ao mercado laboral” mais afirma que “os datos do paro reflicten que o noso mercado laboral é un dos que mellor está capeando esta crise”. Paulo Ríos é secretario xeral de Galiza Nova, a organización xuvenil do BNG, e parlamentario por esta formación. “Somos unha xeración que vivimos de crise en crise, coa percepción de que imos vivir peor que os nosos pais e sen expectativas de que a situación mellore”, comenta Ríos, quen destaca que “por saber, non sabemos se nos poderemos xubilar”. O dirixente da mocidade nacionalista subliña que “en 2008 a forma de saír da crise foi á custa da clase traballadora, á miña xeración colleuna de pleno, e a xente que se estaba preparando para un traballo perdeu esa posibilidade e quedou sen expectativas”. Ríos entende que “as receitas agora son as mesmas, seguen a rescatar os grandes grupos empresariais, esa é a folla de ruta do Estado español”. Xurxo Doval recoñece que “na nosa xeración estamos ao límite porque non se ve un futuro claro”. O secretario xeral das Xuventudes Socialistas de Ourense afirma a que “sobre a mocidade está a repercutir a fatiga pandémica”. “Unha xeración que medrou nunha crise económica e que levamos arrastrado numerosas consecuencias”, engade. Nesta liña, amósase convencido de que “se non cambian as cousas, imos vivir peor que os nosos pais”, malia ser “a xeración mellor formada da historia e cun capital de formación superior ao dos nosos proxenitores”. Ao tempo, denuncia que “a principal preocupación da Xunta da Galiza é demonizar e culpar os mozos e as mozas como os principais responsábeis da expansión da pandemia. O Goberno sinálanos como un factor de risco”. O secretario político da Xuventude Comunista Galega, Alberto Franco, sinala a Nós Diario que “a pandemia está actuando como catalizador da crise”. “Partíamos dunha situación na que os traballos da mocidade xa eran precarios e onde os empregos aos que tiñamos acceso se concentraban no sector servizos. Fomos os primeiros dos que se prescindiu no mercado laboral e xa nos atopabamos nunha situación de incerteza moi importante, onde o futuro xa era moi negro”. Agrega que a Covid-19 “actúa como agravante dunha situación que viña de atrás”. Porén, entende que “existe un malestar de fondo entre a mocidade do que as recentes protestas son un exemplo”. Un salario case un 50% inferior á media A pandemia deixou ao descuberto as debilidades do modelo social e acentuou as tendencias económicas que se viñeron manifestando nos últimos anos na Galiza. A este respecto, todos os estudos elaborados con anterioridade á aparición do virus coincidían en que a xuventude era un dos colectivos con maior precariedade laboral, coas taxas máis altas de temporalidade, con salarios máis baixos, cunha maior descontinuidade e, por conseguinte, cunha posición estrutural máis débil. Neste contexto explícase que sexa este sector social o que está a padecer con máis dureza as consecuencias económicas da crise. A temporalidade e a parcialidade son a causa do peor comportamento do emprego entre a mocidade. Así, o colectivo sofre as taxas máis altas de parcialidade. O 19% do total de persoas ocupadas menores de 35 anos atópanse contratadas a tempo parcial, fronte a 13,3% do conxunto de idades, o que supón 5,7 puntos de diferenza. Ao tempo, 43% das persoas asalariadas menores de 35 anos teñen un contrato temporal, cando no total da poboación ocupada esta porcentaxe é de 22%. Ademais, as persoas menores de 25 anos perciben de media anual un salario de 12.417,98 euros, o que representa unha diferenza salarial do 48,27%. A mocidade ocúpase maioritariamente naquelas actividades máis golpeadas pola pandemia. Un caso claro é a hostalaría, á cabeza da destrución de emprego desde que comeza a crise e onde o paro ten aumentado en 13,5% desde marzo de 2020. Outros sectores con importante presenza xuvenil son o dos coidados, das actividades artísticas e do ocio ou do comercio, que tamén están sufrindo importantes caídas na actividade. Precisamente, a metade do emprego destruído no comercio retallista prodúcese en menores de 30 anos, cando esta franxa de idade non chega a 22% do total da poboación ocupada no sector.