Tratado de libre comercio con Tailandia: a conserva, ameazada

Até o de agora unha das principais sacrificadas das políticas europeas foi a pesca. Dende a entrada na denominada entón Comunidade Económica Europea (CEE) reduciuse frota, capturas, emprego e agora tamén zonas de pesca. Porén, a industria conserveira non padecera ese denodado interese. Xa non é así. A Comisión Europea está a negociar un tratado de libre comercio con Tailandia, principal produtor e exportador mundial de conservas de atún e sede da principal conserveira do planeta: Thai Union Group. Posto en cifras, o país asiático producía 598.932 toneladas de atún en 2020 por 381.127 de España, que constitúe o segundo grande actor mundial. Así mesmo, exportaba 131.915 toneladas por 118.975 nosas. Tres cuartas partes do valor xerado pola produción conserveira estatal procede de industrias radicadas na Galiza Se ben os mercados son diferentes, coas exportacións asiáticas máis orientadas ao mercado norteamericano e as españolas máis focalizadas no mercado europeo, a eliminación de barreiras de entrada podería producir un xiro na dirección do comercio que colidiría directamente cos intereses industriais galegos. Porque, de toda esa produción no conxunto do Estado, tres cuartas partes do valor xerado procede de industrias radicadas en Galiza. A conserva galega A concentración da produción, non só respecto a España, senón respecto do conxunto de Europa (case o 50% do total da Unión) é froito dun constante esforzo de mellora e innovación, exemplificada por instrumentos como o Centro de Tecnoloxía Avanzadas de Investigación para a Industria Mariña e Alimentaria promovido por Anfaco-Cecopesca (Asociación de Fabricantes de Conservas de España), que ten a súa sede no Campus de Vigo. Ao mesmo tempo, esta industria está suxeita a elevadas presións, particularmente neste momento de crise no que a necesidade dos consumidores de reducir o custo da cesta da compra está a levar a un incremento da demanda de marcas brancas. De modo que tanto as marxes como o poder de negociación das conserveiras está a reducirse. Se ben é certo que a industria de conservas tailandesa está a facer esforzos de mellora, tamén é certo que o seu contorno regulamentario e de control, en particular, a esixencia en materia laboral e medioambiental, é moi baixo. Por exemplo, en 2015 un estudo patrocinado por Nestlé identificou prácticas de traballo forzado, traballo infantil e tráfico de persoas. No mesmo ano John West, a filial de Thai no Reino Unido, foi acusada de falsear a trazabilidade dos seus produtos. Aínda que, insisto, Thai ten mellorado en cando a sostibilidade ecolóxica e social as esixencias seguen sendo menores que en Europa, sendo esta unha das fontes de competitividade das súas conservas. Aínda que a Unión Europa introducirá o coñecido sistema de tarxetas amarelas e vermellas no acordo, é ben coñecida a laxitude coa que estes mecanismos se aplican. Non podemos deixar de sinalar un problema adicional neste tipo de tratados, que é inclusión de mecanismos de resolucións de disputas entre empresas e estados, é dicir, tribunais de arbitraxe privados nos que as empresas poden demandar os estados por lucro cesante, pero non o revés. O que supón unha supeditación da lexislación e dos dereitos dos cidadáns nacionais aos tratados de libre comercio. Mercado e política En ausencia de topes á produción como os que experimenta a pesca (TAC, cotas, restricións zonais, etc.) a industria conserveira viña crecendo continuadamente ao longo dos últimos anos, mesmo décadas, até aproximarse aos 5.000 millóns de euros que indican ás Táboas Input-Output da Pesca-Conserva de 2019. Parece que a Comisión Europea está disposta tamén a abrir o principal mercado de conservas do planeta e a sacrificar este sector en aras doutras prioridades. Neste asunto o fundamentalismo de mercado predomina sobre a política industrial. Europa confía en que será quen de abastecerse no mercado de alimentos, sexa de peixe ou doutros produtos, porque sempre haberá alguén disposto a subministralo a prezos que (confían en que) os cidadáns europeos serán quen de pagar. A idea de especialización intelixente ou o propósito de re-industrializar Europa emanadas da propia Comisión seica non pasan por esta parte do continente. Así as cousas, resulta necesario que esa acción política sexa combatida decididamente por parte dos nosos representantes políticos, en particular, pero non só, por parte dos que ostenten o goberno do estado. A actual precampaña electoral e a campaña que vén parecen un marco propicio para que as persoas candidatas falen abertamente e con claridade da economía que importa.