A industria galega toca fondo tras anos de crise

A crise do sector industrial déixase notar no conxunto da Galiza. Na Mariña, a continuidade da factoría de aluminio de San Cibrao (Cervo), con máis de 500 empregos directos e outros tantos indirectos, pende dun fío, unha vez que a multinacional Alcoa decidiu pór remate á súa actividade e o seu potencial comprador, o grupo inglés Liberty House, enfronta a unha delicada situación financeira. Na área de Vigo, o complexo do automóbil ten diante de si un ERTE, en Stellantis, para 3.749 traballadoras e traballadores, mentres que a construción naval enfronta unha dura crise, tras perder en 2020 20% da súa facturación e 30% do seu emprego. A caída da actividade manufactureira repítese en todo o país. Así, na área coruñesa, o conglomerado téxtil nucleado arredor de Inditex diminúe a súa produción, a factoría de aluminio de Alu Ibérica, con máis de 350 traballadores e traballadoras, enfronta un incerto futuro e o conglomerado de Naturgy en Meirama (Cerceda) fecha. Pola súa banda, na comarca ferrolá, a construción naval afronta unha importante diminución da carga de traballo, o complexo industrial de Endesa nas Pontes prepárase para o seu fechamento definitivo nos próximos meses e a factoría de compoñentes eólicos de Siemens-Gamesa nas Somozas, con 215 empregados, deslocalizou a totalidade da produción a Portugal. Informes publicados nos últimos tempos certifican a debilidade do sector industrial. A este respecto, resulta clarificador que ao longo de 2020 a caída do sector manufactureiro galego fora 11 puntos superior ao experimentado polo conxunto do Produto Interior Bruto (PIB). Na mesma dirección, os datos do informe Ardán ou do Foro Económico da Galiza evidencian o impacto da pandemia naqueles sectores tractores da industria, como o téxtil, o automóbil ou o mar, que representa máis de 3% do PIB, emprega 37.000 persoas a través de 4.000 empresas e factura arredor de 10.000 millóns de euros anuais. Unha crise que vén de lonxe A crise do sector industrial é moi anterior ao comezo da pandemia do coronavirus. O seu valor engadido bruto descendeu en 2019 nun 1,4% en relación a 2018, sinalando a Nós Diario o profesor da Universidade de Santiago de Compostela (USC) Bernardo Valdês que "entre 2008 e 2019 o valor engadido bruto na industria manufactureira radicada na Galiza caeu case 8% en termos correntes. Nese mesmo período, o valor xerado polas manufacturas alemás incrementouse en 29%". A este respecto, Valdês destaca que "é certo que se vén producindo un cambio na xeografía industrial a nivel comunitario, mais non precisamente en prexuízo do centro da Unión Europea". Galiza perdeu 383 empresas do sector industrial entre 2018 e 2019. Segundo se recolle no traballo do Instituto de Estudos e Desenvolvemento da Galiza (Idega) da USC, A economía galega. Informe 2019/2020, "a comezos de 2019 Galiza contaba con 388 empresas industriais menos que en 2018, das que 268 tiñan menos de 10 traballadores e 120 eran de maior tamaño. Iso supón unha nova perda na dimensión dun sector que viu como de contar en 2008 con 214.600 ocupados e ocupadas, pasou a 179.400 en 2019 e, en termos de empresas industriais, de 15.089 a 12.347". A este respecto, a profesora da USC María Cadaval lembra a Nós Diario que "Galiza leva perdido un de cada cinco empregos industriais desde o ano 2008". A produción industrial está moi por baixo das cifras de 2007 e non conseguiu recuperar en ningún dos exercicios os niveis anteriores á crise. Neste sentido, os autores do citado estudo destacan que "a produción industrial en 2019, que como indicamos foi inferior á de 2018, distaba aínda moito de alcanzar a lograda na primeira década deste século. Así, mentres o valor medio do Índice de Produción Industrial (IPI) xeral en 2007 (base 2015) era 140,1, en 2019 era 105,1; cunha diferenza de 35 puntos que reflicte unha preocupante caída na actividade industrial". Ao tempo, en 2019 só os sectores da alimentación, bebidas, papel, químicas e outras industrias manufactureiras superaban a produción de 2007. O tamaño importa A crise bateu con forza, tamén, naquelas empresas de maior dimensión. Así, entre 2008 e 2019, Galiza perdeu 1.031 empresas que superaban os nove postos de traballo, o que supón unha caída de 37,5%, algo particularmente grave nun sector como o industrial, onde o tamaño é importante para aproveitar as economías de escala e favorecer a internacionalización. En relación con isto, o economista da USC Gonzalo Rodríguez afirma que "neste caso o tamaño si importa, pois as empresas necesitan alcanzar unha escala mínima para poder exportar e innovar" e lembra que "as empresas de menos de 50 empregados representan na Galiza o 94,43% do total". Rodríguez considera que "Galiza efectivamente está atrapada no medio, sofre un proceso de desindustrialización, sen que logren emerxer sectores avanzados ou produtos para mercados sofisticados que substitúan as actividades en declive". Neste sentido, sitúa como debilidades do sector industrial "o pequeno tamaño empresarial, a baixa propensión innovadora, o marco regulamentario complexo para o tecido empresarial existente e a ausencia de instrumentos financeiros axeitados". Cadaval entende que "Galiza non pode seguir baseando o seu piar industrial nun abastecemento barato de enerxía ou man de obra, senón que debe saber pór en valor os seus factores de produción". "A desindustrialización que se constata clama por unha reacción inmediata que aposte por reforzar os sectores estratéxicos e os tractores. A industria agroalimentaria, a forestal, a enerxética limpa, a farmacéutica, a nanotecnolóxica, o motor ou a intelixencia artificial son só algúns dos sectores produtivos onde ten vantaxes comparativas e competitivas, que poden protagonizar ciclos produtivos completos, afastados de decisións incontrolábeis internamente e dependentes do vaivén das cadeas globais de valor", conclúe Cadaval.