O Goberno de Rueda deixa Galiza á cola do Estado en investimento en servizos públicos

Galiza é a antepenúltima comunidade do Estado que menos inviste en servizos públicos fundamentais. Segundo os datos achegados pola Autoridade Independente de Responsabilidade Fiscal (Airef), organismo independente de control fiscal creado polo Goberno español a iniciativa da Comisión Europea, o investimento do Goberno galego nesta materia foi en 2024 -último con datos- de 3.456 euros por habitante ao ano, 247 euros por baixo da media estatal, que en 2023 se situou en 3.703 euros. As cifras fornecidas pola Airef proceden da liquidación dos orzamentos de 2024 efectuada pola Intervención Xeral da Administración do Estado (IXAE), órgano de control interno do sector público estatal e centro directivo e xestor da contabilidade pública, dependente do Ministerio de Facenda do Goberno español. O investimento en servizos públicos fundamentais recollido pola IXAE contabiliza os fondos destinados pola Administración para financiar os diversos niveis de asistencia sanitaria, os distintos tramos da oferta educativa e a totalidade das prestacións en materia de servizos sociais. Só os Gobernos de Andalucía e Madrid achegan menos fondos ao mantemento dos servizos públicos fundamentais que o galego. Así, o primeiro deles, presidido polo popular Juan Manuel Moreno Bonilla, dedicou en 2024 a educación, sanidade e servizos sociais 3.441 euros por habitante e o segundo, liderado pola, tamén, popular Isabel Díaz Ayuso, 3.453 euros. Neste sentido, Galiza mellora a súa posición relativa en comparación co ano 2023, cando se situou por primeira vez na súa historia como a comunidade do Estado que menos diñeiro destinou ao sostemento do sistema de benestar. A fenda nesta materia da Galiza con outras comunidades do Estado é significativa. Se a diferenza coa media estatal é de 247 euros por habitante e ano, a fenda sitúase en 1.266 por persoa e ano en relación con Nafarroa e en 792 euros por residente e ano en comparación con Euskadi. A este respecto, as cifras de 2024 volven confirmar que aquelas comunidades que non fan parte do réxime común do sistema de financiamento son as que destinan máis fondos ao mantemento dos servizos públicos fundamentais, debido, sobre todo, á súa posición de suficiencia financeira. Educación Os datos da liquidación orzamentaria efectuada pola IXAE desvelan que o investimento do Goberno galego en educación ficou en 2024 en 1.094 euros por habitante e ano. Neste caso, colocouse 119 euros por baixo da media estatal, sendo só superior ao de Madrid e Asturias, que acompañan un exercicio máis a Galiza nos postos de cola do Estado. Precisamente, nesa anualidade a Consellaría de Educación destinou 317 millóns de euros ao financiamento dos centros privados de ensino. Sanidade O investimento sanitario situouse en 2024 na Galiza en 1.989 euros por habitante ao ano. Após cinco anualidades por baixo da media estatal, o gasto en materia de sanidade da Xunta da Galiza ficou un euro por riba, empuxado polo incremento dos fondos dedicados á Atención Especializada.Porén, o Goberno galego continúa a ser dos que menos diñeiro dedica a esta cuestión, ficando só por diante de Andalucía, Madrid, Castela-A Mancha e Illes Balears. Ao tempo, as cifras da Intervención Xeral da Administración do Estado deixan a Atención Primaria galega como a peor financiada do Estado canda a madrileña. Servizos sociais Os fondos destinados pola Xunta da Galiza aos servizos sociais e á dependencia son inferiores á media do Estado español, malia ser máis cara a súa prestación no país como consecuencia das elevadas taxas de envellecemento da poboación galega e da dispersión territorial. A este respecto, a Airef indica que o Goberno de Rueda dedicou en 2024 á materia 371 euros por habitante ao ano, 71 euros menos que a media estatal, ficando o investimento só por diante do executado polo murciano, o canario e o madrileño. As razóns do infrafinanciamento dos servizos públicos fundamentais responden a cuestións estruturais e conxunturais. Así, entre estas últimas, destaca a orientación das políticas desenvolvidas polo Goberno galego, cualificadas desde a oposición parlamentaria, os sindicatos e boa parte dos economistas como neoliberais por recortar o investimento en servizos públicos e por apostar pola privatización. O modelo de financiamento é chave para entender a falta de fondos dos servizos públicos fundamentais. A este respecto, economistas como Xosé Díaz, presidente da Comisión de Economía do Parlamento durante a V Lexislatura, ou institucións como o Consello de Contas teñen advertido desta cuestión, alertando o órgano fiscalizador da “insuficiencia do actual modelo para proporcionar os recursos financeiros necesarios para a cobertura das necesidades de gasto que leva a prestación dos servizos da súa competencia”. O furado xerado polo sistema de financiamento Os estudos elaborados por organismos públicos e algúns economistas destacan o déficit que o sistema de financiamento crea á sanidade, á educación e aos servizos sociais galegos. Así, o Consello de Contas da Galiza, nun informe presentado en maio de 2024 baixo o título de Informe sobre os resultados para Galiza do sistema de financiamento das comunidades autónomas do réxime común, destacaba o furado xerado polo sistema de financiamento ao modelo de benestar galego. Neste caso, o órgano fiscalizador galego cifraba o déficit xerado na sanidade, na educación, nas pensións e nos servizos sociais galegos para o período de 2009 a 2021 en 19.956 millóns de euros. O economista Xosé Díaz sitúa o déficit xerado polo sistema de financiamento nos servizos públicos fundamentais, entre 2009 e 2022, en 22.188 millóns de euros. Segundo recolle no seu traballo Os resultados da liquidación do réxime común ou das "rexións" en 2022, tomando como base os datos fornecidos para o período polo Ministerio de Facenda, o saldo negativo máis desfavorábel deuse en 2009, cando o déficit alcanzou 2.977 millóns de euros, e o máis favorábel en 2018, cando o déficit marcou 1.025 millóns de euros. As cifras avanzan que o sistema pon en risco a prestación dos servizos básicos.