A Galiza perdeu 1.333 barcos de pesca e 1.601 tripulantes desde 2004

Apesca segue a ter un importante peso na economía galega, representando 5% do Produto Interior Bruto (PIB) no país. A día de hoxe, ademais, constitúe a primeira rama de especialización e figura, coa automoción e a confección, como un dos principais sectores por comercio exterior. Porén, os seus diferentes ámbitos contan cunha situación desigual que o profesor da USC, Gonzalo Rodríguez, analizou no apartado específico dentro do recentemente traballo presentado en Santiago polo Instituto de Estudos e Desenvolvemento da Galiza (Idega) co título de A economía galega. Informe 2022. O comité de Pescanova alerta de que o ERE "non solucionará os problemas" Segundo os datos deste estudo, as embarcacións galegas forman parte da principal frota pesqueira rexional da Unión Europea (UE) tanto por tamaño como por capacidade, concentrando 5,7% dos buques que son, ademais, os máis capacitados e cunha relevancia que aumentou tras a saída do Reino Unido da UE. Aínda así, o documento alerta que está “nun proceso de redución de capacidade, tanto en termos de unidades, como de tonelaxe ou potencia”. Así a diminución de embarcacións visualízase co dato de que entre 2004 e 2022 a Galiza pasou de ter 5.565 a 4.232 barcos (-1.333). Comemos máis pescado, pero menos especies Gonzalo Rodríguez explica a Nós Diario que esta situación é consecuencia “das políticas da Unión Europea de redución da capacidade para garantir a sustentabilidade da frota e os recursos”. Neste sentido, critica a falta de recoñecemento ao “sacrificio” do sector que mesmo produciu unha diminución do emprego de 1.601 tripulantes nos últimos dez anos. As cada vez menos cotas dos barcos galegos, asegura, tamén son as responsábeis dun menor número de descargas. Os datos do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación (MAPA) indican que en 2017 a cifra foi de 212.784 toneladas e, desde entón, a tendencia foi decrecente. Así, en 2022 as descargas foron de 134.287 toneladas, se ben cunha leve melloría respecto ao ano anterior. Acuicultura e marisqueo Dentro da pesca, un dos sectores cun panorama ben diferente, segundo o informe económico, é o relacionado coa acuicultura e co marisqueo. Nel, a produción acuícola galega está diversificada, malia que a facturación se concentra sobre todo en dúas especies: o mexillón e o rodaballo. No caso do mexillón, a produción oscilaría nas 250.000 toneladas en volume e 160 millóns de euros en valor. Para as bateas galegas foi fundamental, segundo Rodríguez, que desde a década de 2000 tivera lugar un declive na produción europea de mexillón. Algúns dos principais países produtores, como pode ser o caso de Irlanda, Italia, Grecia ou, en menor medida, Francia, amosaron unha senda descendente desde, aproximadamente, o cambio de século. "É un produto barato polo que non sofre tanto a caída da demanda nestes tempos de menos consumo", asegura Rodríguez. Porén, a medio e longo prazo, o investigador da USC salienta factores de tipo ambiental que marcan límites á produción. Un deles sería a falta de dispoñibilidade de semente. 85% das bateas están xa abertas á extracción Para o rodaballo, as cifras quedarían en 9.195 toneladas e un valor total de 80 millóns de euros, segundo datos proporcionados pola Xunta da Galiza neste 2023. "O rodaballo mantense nun prezo que non é o do produto fresco mais funciona de maneira parecida ao dun de luxo, mais é froito de controlar a cantidade", clarifica na súa análise Gonzalo Rodríguez. Conserva e transformados O sector da conserva e dos produtos de transformados do peixe é o responsábel de que as cifras totais, xunto ás da acuicultura e marisqueo, medraran. Desde 2011, o valor da produción de todo a pesca galega pasou de 3.705,4 millóns de euros a 5.548,03 millóns de euros (+49,7%) malia que a extractiva baixou de 1.014,9 millóns de euros a 673 polas cotas. A razón foi o incremento de 2.188,9 millóns de euros na conserva e os transformados a base de peixe. O informe sinala que en 2020, último ano con datos dispoñíbeis da estatística estrutural desta industria galega representaba 26,5% do total de locais do Estado español, mais xeraba 48,1% do emprego e 59,1% do valor; é dicir, na Galiza están as empresas máis grandes e eficientes. Parte da frota galega permanece en porto mentres os paros chegan ás conserveiras "Este sector traballaba, fai 20 anos, basicamente atún, sardiña e mexillóns. Agora hai unha gran gama na que teñen un peso importante preparados como ensaladas e entran en xogo tamén conxelados como os de pescada e as luras", asegura o autor do traballo, "ao que se suman outros a base de descartes ou produtos de baixo valor engadido que a fan moito máis competitiva", engade Rodríguez. Vigo, capital da industria conserveira A importancia a nivel internacional deste sector queda reflectida estes días pola realización de dous importantes eventos. Esta mesma semana (os días 14 e 15 de setembro, a cidade de Vigo acolleu a XI Conferencia Mundial do Atún ‘Tuna Vigo 2023’. Nela participaron representantes de empresas que concentran 80% da produción mundial. Ademais, a Asociación Española de Almacenistas, Importadores, Exportadores e Transformadores de Produtos da Pesca e Acuicultura (Conxemar) inaugurará o próximo 2 de outubro na mesma cidade a XXIV Feira Internacional de Produtos do Mar Conxelados, un evento que contará, segundo a organización, cun 11,4% máis de expositores que o ano pasado. O futuro da pesca De cara o futuro da pesca, Gonzalo Rodríguez, considera que a UE debería facer "unha profunda reflexión do que lle está a exixir a este ramo". Considera que as decisións que toman as autoridades comunitarias "están no límite do irracional" e explica esta opinión apuntando que "se lle pide que faga unha transición enerxética sen axudas e sen aumentar ningunha capacidade". A UE deixa en mans da frota o peso de descarbonizar o sector Co aumento do prezo dos carburantes "a única solución é facer embarcacións máis grandes con depósitos de maior tamaño para empregar gas, que non é unha tecnoloxía definitiva mais melloraría a situación", aconsella este investigador. Porén, desde a UE, estas ampliacións están prohibidas. "Sen achegas e sen buques máis grandes isto é imposíbel, maxia non se pode facer", conclúe este profesor.