A folga do lixo na Coruña e a xestión pública dos servizos municipais

O lixo sen recoller nas rúas da Coruña dá conta de que a multinacional alemá Prezero, concesionaria do servizo de recollida de residuos na cidade, é incapaz de cumprir as condicións do contrato. De feito, nin tan sequera é quen de asegurar o cumprimento dos servizos mínimos estabelecidos polo Goberno municipal, segundo os cales o lixo dos contentores debe ser recollido completamente cada dous días. O motivo, de novo, unha folga convocada polo pseudo-sindicato maioritario no comité da empresa da concesionaria, o chamado o Sindicato de Traballadores da Limpeza (STL). Acompañada da queima de contentores e camións e mesmo, segundo denuncian algunhas asociacións de veciños, do traslado ás rúas de residuos voluminosos desde os puntos limpos, a folga continúa no medio de acusacións mutuas entre o STL e a concesionaria. O sindicato acusa a empresa de utilizar os traballadores como reféns para chantaxear o Concello na procura dunha revisión das condicións económicas da concesión. A empresa acusa o sindicato de alentar o incumprimento polos traballadores das súas obrigas laborais e ameaza con sancións disciplinares. O Goberno municipal, pola súa parte, advirte a concesionaria das consecuencias do incumprimento contractual entanto veciñas e visitantes da cidade teñen que sortear os montes de lixo acumulado nas rúas. A xestión pública directa de servizos supón, de partida, un aforro económico de 27% sobre a privada Se o que as administracións procuran cando acoden á xestión privada dos servizos públicos é transferir os riscos (laborais, de xestión, financeiros) á concesionaria, folgas como a que agora afecta ao servizo de recollida de lixo na Coruña evidencian o fracaso desa transferencia. A Administración segue a cargar cos riscos laborais e financeiros pois, en última instancia, as consecuencias deses conflitos acaban impactando no contrato, quer a través da súa revisión formal, quer a través da súa revisión encuberta en forma de recorte de prestacións ou de calidade. Tamén é a Administración quen asume os riscos de xestión cando, como xa ten acontecido na Coruña (e tamén en Cambre ou Culleredo), declara a emerxencia para a saúde pública decorrente da acumulación de lixo nas rúas a fin de poder acudir a contratos ou encargos de emerxencia que permitan despexar de residuos as vías públicas. E, ao cabo, é o Goberno municipal, e só el, quen asume tamén o risco político resultante da deficiente prestación do servizo. Aforro e calidade É por estas razóns que nos últimos anos a xestión pública directa ten recobrado un protagonismo que, ao meu ver, nunca debera ter perdido. Os dados son elocuentes: o Tribunal de Contas español, no seu informe 110 correspondente ao exercicio 2011, concluíu que a xestión privada dos servizos municipais de fornecemento e saneamento de auga e de recollida de residuos era máis cara que a xestión pública. Nese mesmo ano de 2011, unha Comisión de Investigación do Parlamento británico sobre a experiencia da participación público-privada na construción e xestión de infraestruturas sanitarias concluíu que esas fórmulas resultaban moito máis custosas que a xestión pública. E, en fin, as conclusións do proxecto PIQUE (acrómimo de Privatisation of Public Services and the Impact on Quality, Employment and Productivity), financiado pola UE, revelaron que a privatización e liberalización de servizos no conxunto da UE resultou en perda de calidade para os utentes e degradación das condicións para os traballadores sen incrementar, ben polo contrario, a concorrencia empresarial. De resto, por se as evidencias anteriores non bastasen, a xestión directa supón, de partida, un aforro económico de 27% sobre a privada: 21% de IVE e 6%, de media, do beneficio empresarial da concesionaria. Certamente, no caso do conflito do lixo na Coruña concorre a circunstancia particular de que o sindicato maioritario na empresa, o tal STL, é unha organización investigada por graves delitos –corrupción entre particulares, branqueamento de capitais, estafa e fraude á seguranza social– e que, por medio dunha rede de empresas de traballo temporal e centros especiais de emprego, controla a contratación de persoal da concesionaria. Porén, tamén esta circunstancia é consecuencia da xestión privada, isto é, da política de exclusión dos sindicatos de clase seguida polas empresas concesionarias. A xestión pública directa impediría tal colonización mafiosa da representación e da contratación do persoal do servizo. De modo que, talvez, a folga do lixo na Coruña sexa a ocasión de rescatar a xestión pública do servizo para asegurar unha prestación de calidade, condicións laborais dignas un acceso igualitario e transparente ao emprego público.