A exclusión financeira no rural medra

En tempo de posíbeis fusións bancarias temos que lembrar que desde 2008 a UE non actualizou o seu estudo Financial Services Provision and Prevention of Financial Exclusion. Tentaba avaliar as políticas máis efectivas contra a exclusión financeira, que está directamente vencellada á exclusión social, pois até dous de cada dez adultos europeos non terían acceso nin a unha simple conta de aforro ou corrente. Non debe interesarlle ao lobby bancario europeo, máis preocupado na política de aforro de costes que supón a tendencia a poucas e grandes sucursais e fechar, ao estilo do que fai Zara coas súas flags-ships, as pequenas no rural non por ter perdas, se non por economías de escala. No noso país a exclusión financeira vese agravada pola dispersión e o envellecemento da poboación das zonas rurais, na que se concentran os tramos de clientela con máis propensión ao aforro e menos accesibilidade ás TIC. O Banco de España e o IGE verifícano. En 2025 son 54 os concellos galegos que non teñen sucursal bancaria e 131 os que están en risco de perdela, xa que só lles queda unha única sucursal, o que implica que case 60% dos concellos galegos poidan ficar en breve prazo sen oficina bancaria. Pola contra Vigo, A Coruña, Ourense, Compostela e Lugo con 330 sucursais concentran un terzo do total. Se en 1974 había 1.054 oficinas en Galicia, medio século despois baixamos en xuño deste ano a 991. Polo medio fica o máximo anotado en setembro de 2008 de 2.517 oficinas de entidades de depósito. Entre elas contábanse as 985 que había na provincia da Coruña, tantas como hoxe en todo o país. Das 1.525 que se fecharon desde 2008, 71% (1.085) foron entre 2011 e 2014 (630) e entre 2019 e 2021 (455). A maioría consecuencia da fusión das caixas galegas, primeiro intervalo, e da desaparición do Pastor, segundo intervalo. Alén dos bancos Hai que recoñecer que non son só as sucursais as que prestan servizos bancarios. Tamén os caixeiros automáticos, axentes financeiros, oficinas móbiles, oficinas de Correos, o cash back (comercios que admiten a retirada de efectivo a través de TPV de última xeración) e as redes de caixeiros xestionados por terceiros permitirían diminuír a exclusión financeira no rural. Pola contra as entidades están reducindo o número de caixeiros automáticos desprazados como consecuencia do uso decrecente de efectivo que fai que diminúa o seu número até 216. O número de axentes financeiros é de 311, sendo moitos deles substitutos de antigas oficinas bancarias. As oficinas de correos son 319, moitas no rural. Existen 534 cash back eminentemente urbanos, 94 caixeiros xestionados por terceiros e 22 oficinas móbeis. Así é que Pontevedra non ten ningún concello sen servizos bancarios como oficina ou caixeiro, A Coruña e Lugo so teñen un concello desasistido, mentres Ourense ten seis. As características comúns dos concellos que teñen dificultades no seu acceso aos servizos bancarios son o seu pequeno tamaño, unha densidade de poboación moi reducida, o carácter maioritariamente rural, unha renda por fogar menor ca media do país e unha maior porcentaxe de poboación de 65 ou máis anos. Países europeos como Francia, Italia ou o Reino Unido recorreron ás oficinas de correos para a prestación destes servizos e, noutros territorios, foi do desenvolvemento dunha rede de caixas rurais o que aliviou o problema, como en Euskadi ou Andalucía. Precisamente a Caixa Rural Galega ten presenza en trinta concellos de Lugo, nos que en tres é a única oficina bancaria e que permite que a situación desa provincia sexa mellor que a de Ourense, que non ten a súa propia caixa rural desde 1988, cando fora absorbida por Caixa Galicia. En 2025, 54 concellos galegos non teñen sucursal bancaria e 131 están en risco de perdela, xa que só lles queda unha As caixas rurais desde 1981, tendo en conta a súa conformación como cooperativas, son de competencia exclusiva de Galicia. Todas as caixas rurais galegas foran constituídas con carácter provincial. A de Ourense foi fundada en 1961, a de Lugo (hoxe Caixa Rural Galega) en 1966, a de Pontevedra en 1971 e a da Coruña en 1977. As da Coruña e Pontevedra desapareceron como consecuencia da crise bancaria dos anos oitenta, sendo tamén absorbidas por Caixa Galicia. O erro que agora Ourense está pagando, tendo o rural de maior tamaño e rede, con 47 oficinas na provincia, veu dos órganos sociais da caixa que aprobaron e dunha Xunta que non aproveitou a ocasión da constitución dun rural máis potente fusionándose coa de Lugo. Coas caixas rurais perdeuse a oportunidade dunha entidade galega forte no sector primario e no rural das dúas provincias menos desenvolvidas. Coas caixas de aforros propiciouse unha fusión que nos deixou sen ningunha. Si o fixesen a propósito non lles saia mellor.