O capital foráneo controla todos os proxectos de minaría metálica da Galiza: quen está detrás?

O litio tense convertido nos últimos anos nun mineral estratéxico para facer fronte aos retos derivados das novos desafíos económicos. Neste sentido, resulta básico para o desenvolvemento de sectores industriais como o do automóbil ou o das comunicacións, estando considerado como un elemento chave no contexto da transición enerxética. Isto, explica a batalla entre corporacións e países para facerse co control do recurso, que mesmo ten impulsado golpes de Estado como o promovido en Bolivia en 2019. Porén, a diferenza da posición mantida por boa parte dos Gobernos do planeta de manter o mineral en mans públicas ou do capital nacional, a Xunta da Galiza está entregando os xacementos de litio galego a empresas foráneas. Alberta I Alberta I é o primeiro proxecto de explotación de litio impulsado na Galiza. O xacemento atópase en Avión (O Ribeiro), Beariz (O Carballiño) e Forcarei (Terra de Montes), e a súa posta en funcionamento afectaría 1.500 hectáreas distribuídas en 20 quilómetros de lonxitude. Malia que en 2021 a Xunta da Galiza denegou a concesión da licenza de explotación pola súa grave afección aos hábitats, recursos hídricos e ás paisaxes das serras do Suído e do Cando, a compañía titular do permiso de investigación persiste en sacar adiante a iniciativa que enfronta unha grande oposición veciñal. Os dereitos deste xacemento corresponden a Recursos Minerales de Galicia, compañía constituída en 2013, que declara un capital social de 20 millóns e cuxa sede social está en Zaragoza. Trátase dunha empresa filial da Sociedad Anónima Minera Catalano Aragonesa (SAMCA), un dos xigantes do sector no Estado, nacido arredor da industria do carbón a comezos dos anos 60 e cuxa facturación actual supera os 1.200 millóns de euros. O grupo, con domicilio en Zaragoza, está presente en todo mundo, explotando tamén na Galiza os xacementos de caolín de Burela (A Mariña). Quen está detrás dos xacementos de litio da serra do Suído e das minas da Penouta e San Finx? Alberta II, Carlota, Maite e Macarena O outro proxecto de explotación de litio da Galiza está impulsado polo conglomerado empresarial articulado arredor dos polémicos empresarios venezolanos Serafino Iacono e Miguel de la Campa. O mesmo emprázase nos concellos de Avión (O Ribeiro), Beariz e Boborás (O Carballiño), O Covelo (A Paradanta) e A Lama (comarca de Pontevedra) e está conformado polos permisos de investigación mineira Maite, Macarena, Carlota e Alberta II. Precisamente, estes dous últimos xacementos, que ocupan máis de 3.700 hectáreas, aséntanse nunha área da serra do Suído que fora designada en 2008 e 2011 para a súa inclusión na Rede Natura 2000 por acoller un dos conxuntos de turbeiras máis meridionais de toda Europa. A titular dos dereitos mineiros deste complexo é a canadense IberAmerican Lithium, cuxo máximo accionista é Serafino Iacono, que senta no consello da administración da mesma canda Miguel de la Campa. IberAmerican Lithium fíxose con estes xacementos en setembro de 2023, tras mercarllos a Strategic Minerals, outra sociedade con enderezo social en Canadá que ten como máximos accionistas Serafino Iacono, Miguel de la Campa e Jaime Pérez Branger, desenvolvéndose os dous últimos como presidente e conselleiro delegado desa mercantil. A Penouta Strategic Minerals, outra sociedade con enderezo social en Canadá que ten como máximos accionistas Serafino Iacono, Miguel de la Campa e Jaime Pérez Branger, é propietaria do único proxecto de minaría metálica en funcionamento na Galiza. A sociedade explota a polémica mina de coltán da Penouta, emprazada en Viana do Bolo, na comarca de Viana, cuxa actividade atópase cautelarmente suspendida tras un auto do Tribunal Superior de Xustiza da Galiza (TSXG). Precisamente, para esta compañía traballa o presidente da Cámara Oficial Mineira da Galiza, Juan José López Muñoz, persoa politicamente moi próxima ao Partido Popular e antigo empregado de Rafaella Resources, a mineira que explotou en tempos o xacemento de Varilongo en Santa Comba (Xallas). Galiza, á cabeza das minas ilegais do Estado San Finx A mina de San Finx (Lousame, comarca de Noia) pertence tamén ao capital foráneo. Está rexistrada a nome de Strategic Metals, sociedade con enderezo en Madrid que en xullo de 2023 se fixo co xacemento tras mercar a sociedade Tungsten San Finx á compañía australiana Pivotall Metals, antes denominada Rafaella Resources. O apoderado da mercantil propietaria do xacemento de San Finx é Miguel Cabal Lorenzo, que fai parte do consello de administración de Alto Minerals, empresa mineira presidida por Serafino Iacono, neste caso con enderezo en Sevilla. Touro Cobre San Rafael, titular do xacemento mineiro de Touro (comarca de Arzúa), é unha filial do xigante do sector Atalaya Mining, compañía que trasladou o mes pasado o seu enderezo social desde Chipre a Andalucía, onde explota minas do complexo de Riotinto, en Huelva. Porén, o principal accionista da sociedade, Trafigura, que controla máis de 25% do seu capital, está domiciliada en Singapur. Atalaya ten como conselleiro delegado todo un veterano do negocio na Galiza, o carballiñés Alberto Lavandeira. Lavandeira, que chegou ao grupo controlado por Trafigura tras anos dirixindo proxecto ligados ao cobre no Congo, era socio da empresa madrileña Río Narcea, que vendeu os dereitos do complexo mineiro de Corcoesto, en Cabana de Bergantiños, á canadense Edgewater. Xunta e patronal buscarán na UE fondos para a minaría Os intereses do lobby mineiro poñen en risco o futuro da serra do Galiñeiro Os colectivos ecoloxistas amósanse moi críticos co papel xogado no desenvolvemento da minaría metálica polo presidente da Cámara Oficial Mineira da Galiza, Juan José López Muñoz, e polo delegado na Galiza do Colexio Oficial de Xeólogos, Pablo Núñez Fernández. Mentres o primeiro traballa para Strategic Minerals, o segundo é empregado de Atalaya Mining, ocupándose das relacións institucionais de Cobre San Rafael. Un e outro son agora dous animadores do aproveitamento mineiro da serra do Galiñeiro, un dos espazos de maior valor ambiental, patrimonial e etnográfico da Galiza, emprazada nas comarcas do Baixo Miño, Val Miñor e Vigo, para a obtención de terras raras. As terras raras, denominación empregada para designar 17 elementos químicos e outros 15 elementos do grupo dos lantánidos, resultan esenciais para a industria automobilística, tecnolóxica, sanitaria ou enerxética. Sen base científica Neste sentido, algúns estudos indican que da área do Galiñeiro poderían extraerse cada ano arredor de 3.000 toneladas destes materiais; porén, estas previsións non están suxeitas a ningunha verificación científica mais alá da mera especulación. A este respecto, desde o movemento ecoloxista considérase que estas información responden ao interese do lobby mineiro en preparar o camiño para facer da serra do Galiñeiro un gran complexo mineiro, o que xa está a provocar unha importante resposta social.