Cambios no sistema mundial

"O capitalismo histórico entrou na súa crise estrutural a comezos do século XX e probablemente verá a súa defunción como sistema histórico nalgún momento do século XXI". Immanuel Wallerstein, O capitalismo histórico. A pandemia da Covid-19, que causou rupturas nas cadeas de subministro e transporte da globalización neoliberal; a guerra en Ucraína, que provocou incrementos especulativos nos alimentos básicos (como os cereais) que a continuación se viron acompañados de subas en fertilizantes e combustibles, e a inflación conseguinte que, entre outros impactos e por mor das subas dos tipos de xuro, disparou as débedas soberanas no estados do Sur están provocando cambios moi relevantes no sistema mundial (na economía mundo capitalista) que afectan ao comercio, ao sistema financeiro internacionalizado, á alimentación, ao medio ambiente e tamén á posición dos imperios estadounidense, chino e ruso. Cambios que apuntan a unha nova orde mundial non supoñen, de ningunha maneira, "a defunción do capitalismo como sistema histórico" porque, polo de agora, "aceptan e favorecen a realidade a escala mundial da dominación da lei do valor" (I.W.). Apuntan a unha nova orde mundial polos relevantes e estratéxicos movementos que se están dando no taboleiro internacional sen que nos permitan polo de agora saber se, por caso, aquela "será fundamentalmente diferente, dende o punto de vista moral, da que agora temos, se será un progreso" (I.W.). Unha nova orde mundial na que a unipolaridade (Estados Unidos) que logo da caída do Imperio soviético (1991) substituíra a antiga bipolaridade (Estados Unidos/Rusia) está a ser reemprazada pola multipolaridade (2017) con motivo do ascenso de China e a recuperación de Rusia. Non cabe dúbida da posición hexemónica dos Estados Unidos, que conservan a súa condición de primeira potencia, pero o impresionante crecemento (económico, militar e tecnolóxico) de China fai que esta lle pise os talóns. A nova orde mundial coñecerá unha intensificación da loita pola hexemonía entre China e os Estados Unidos Neste marco, a nova orde mundial coñecerá unha intensificación da competencia comercial, da loita pola hexemonía tal entre China e os Estados Unidos que traerá cambios na cadea de valor a nivel mundial pero sen cuestionar a súa actual natureza (Karl Marx, O Capital. Crítica da economía política) polo que se manterán as grandes diferenzas salariais que son características do mercado mundial unificado e a división internacional do traballo que forman a base económica do intercambio desigual. Crises Unha nova orde mundial na que a pandemia da Covid, sumada á inflación e ás subas dos tipos de xuro aprobadas polos bancos centrais (que os fondos especulativos aproveitan para subir os custos de financiamento), están provocando unha nova crise das débedas soberanas en moitos estados do Sur (no 50%, segundo a ONU). Unha nova crise que acentúa aínda máis a dependencia destes países en relación á gran banca e aos fondos de investimento dos estados do Norte, pero que paralelamente tamén está servindo para que China avance posicións favorables aos seus intereses comerciais, financeiros e xeopolíticos. Unha nova crise que servirá, se non se producen grandes cambios a nivel internacional, para que os acredores internacionais (BM, FMI) sigan impoñendo as súas políticas neoliberais pero de xeito aínda máis radical: máis privatizacións, máis desregulacións, máis austeridade e máis aperturas para os capitais multinacionais (Eric Toussaint, O sistema débeda. Historia das débedas soberanas e o seu repudio). A débeda colócase así no corazón da nova orde mundial capitalista. Neste escenario cabe preguntarse se a nova orde mundial que emerxe logo desta serie de crises coñecerá o cuestionamento definitivo do dólar como divisa global (Joseph Stiglitz, Como facer que funcione a globalización), como parece ser un dos obxectivos centrais dos Brics que teñen a China (auténtico motor desta alianza) como principal interesado e impulsor. Un cuestionamento que é un verdadeiro desafío, pois afecta ás estruturas produtivas, aos fluxos comerciais e ás cadeas de valor dos Brics. A resposta a este enigma está en China, na súa capacidade para introducir os cambios necesarios a nivel interno e para a nivel externo coordinar e dirixir unha alianza rexional (neste caso os Brics) que adopte unha divisa global distinta ao dólar. Non cabe dúbida de que a súa influencia está medrando, por caso, en Europa, no Oriente Medio e incluso en Latinoamérica pero non é menos certo que as súas ambicións están creando reaccións defensivas en áreas estratéxicas como, por caso, no Pacífico. Unha nova orde mundial sobre a que voan moitas incógnitas, algunhas tan relevantes como o futuro da Terra, pero tamén está a certeza de que non cuestiona as leis do capitalismo histórico como, por caso, a dominación da lei do valor que goberna a economía mundo capitalista (Mariana Mazzucato, O valor das cousas. Quen produce e quen gaña na economía global).