Os cambios nos fluxos migratorios modifican a demografía galega

No último lustro estase a producir unha importante mudanza demográfica en Galiza, caracterizada por un leve crecemento da poboación, rompendo a dinámica da década dos 2010, onde a poboación galega diminuíu. Este importante cambio de tendencia orixínase non porque se estean producindo cambios no saldo vexetativo (a diferenza entre nacementos e mortes), senón polos fluxos migratorios. Así, o saldo vexetativo galego mesmo se deteriorou: de 2010 á actualidade a taxa de natalidade (o número de nacementos por cada mil habitantes) caeu dende 8‰ até os escasos 5,18‰. No mesmo período, a taxa de mortalidade (o número de mortes por cada mil habitantes) aumentou dende os 10,7‰ até os 12,1‰. Polo tanto, se Galiza non tivese relación migratoria co resto do planeta, a nosa poboación inevitablemente debería seguir caendo. Porén, esta situación non é tal, modificándose o patrón de crecemento da poboación da década do 2010. Entre os anos 2011 e 2022 a poboación galega cae en 80.000 persoas, dende os 2.773.000 habitantes até os 2.693.000. Mais dende ese ano vivimos unha pequena recuperación da poboación, sumando 17.000 habitantes. É dicir, un cambio de tendencia que nos leva dun leve pero sostido devalo demográfico a unha pequena recuperación. Para algunhas áreas rurais a recepción de migrantes continúa a non ser suficiente para repoñer a cantidade de poboación existente Como xa vimos, a evolución do saldo vexetativo debería ter profundado a tendencia de perda de poboación, pero nos últimos tres anos estamos vivindo unha realidade migratoria que rachou a tendencia da década previa. Como podemos ver na gráfica que acompaña este texto, o saldo migratorio (a diferenza entre as persoas que marchan do país e as que veñen) pasou de ser incluso negativo nos anos 2013 e 2014 a ter unha forte tendencia á alza, que pode verse claramente nos últimos dous anos, nos que o saldo positivo superou as 25.000 persoas. De non terse producido este proceso migratorio, a poboación en Galiza tería caído de xeito moi acusado. Impacto real sobre o territorio Estas cifras deben ser matizadas: o número de persoas que emigra en Galiza mantense estable e mesmo ten unha leve tendencia ao crecemento despois da crise da Covid-19. Así, a taxa de emigración (número de persoas galegas que marcharon por cada 1000 habitantes) pasou do 11‰ no 2014 ao 13,3‰ no ano 2023. É dicir, cada vez hai máis galegas e galegos que marchan fóra. Con todo, o cambio substancial prodúcese na taxa bruta de inmigración (o número de persoas que chegan a Galiza por cada 1000 habitantes), que pasou dun 10,2‰ no ano 2014 até un 22,85‰ no 2023. Polo tanto, a explicación dos cambios migratorios non hai que buscala en que a poboación galega deixara de marchar ao exterior, senón en que se duplicou a recepción de inmigrantes. Esta situación pode estar explicada pola evolución do mercado laboral galego: existen unha serie de actividades que a poboación galega xa non quere facer polas súas condicións e a percepción sobre as mesmas (actividades primarias, hostalaría...) e que son cubertas por poboación migrante, mentres a maior formación das galegas e galegos lévaos, nalgúns casos, a buscar oportunidades no exterior. Tamén é interesante observar que esta dinámica é global para o conxunto do país dende o punto de vista territorial. En primeiro lugar, porque todas as provincias aumentan o seu saldo migratorio. En segundo lugar, porque as zonas rurais tamén manteñen un saldo migratorio positivo. De todos modos, aínda que tanto áreas urbanas como rurais manteñen o saldo positivo, é máis positivo para as zonas urbanas: gañan 11 persoas por cada mil habitantes, mentres nas zonas rurais esta cifra cae a 7,7. Polo tanto, a dinámica migratoria contribúe a un maior dinamismo demográfico no conxunto do país. De todos modos, non debe levarnos ao equívoco de que en todos os concellos a evolución demográfica é positiva, xa que en moitos concellos (particularmente rurais e das provincias orientais) a taxa de nacementos é máis baixa que a media galega, mentres a taxa de mortalidade é superior. Polo tanto, para determinadas áreas rurais a recepción de migrantes continúa a non ser suficiente para repoñer a cantidade de poboación existente. Por último, tamén é relevante observar a idade media da migración, xa que ten implicacións para o mercado laboral. Neste sentido é interesante observar que a idade media das persoas que chegaron a Galiza no ano 2023 é de 36,3 anos, mentres para os que marcharon foi de 38,1. Isto quere dicir que, en promedio, a xente que chega é algo máis nova que a que marcha, o que aumenta a forza de traballo dispoñible a longo prazo para Galiza.