Un Bóveda entusiasta

Só un día antes do golpe do 1936 foi publicado o número 422 de A Nosa Terra. Un trasno fixo que se repetise a data do anterior, 10 de xullo, mais como tamén se podía ler que “Fixo o día 15 dos correntes cincuenta e un anos que morreu a nosa Santa Rosalía”, amósase o evidente erro na data. Nel hai un artigo de Xesús Nieto Pena “Para as mocedades galeguistas” no que podemos ver a última cita en ANT ao Bóveda vivo, referíndose o autor a “aquel xeito entusiasta de abordar os probremas económicos de Alexandro Bóveda”. Foi pouco despois de aprobado o Estatuto, feito ao que se refire cando di no mesmo artigo que “n-este primeiro xornal que me trae a noticia de que a nosa Patria vai dispoñer ao fin dos seus destinos”. Daquela ese autor residía en Göttingen (Alemaña) e cóntanos Xesús González Gómez que pouco despois nun xiro radical, a finais de 1936 ou primeiros de 1937, integrouse no bando carlista dos sublevados, residindo en Burgos para rematar, nun novo xiro, sendo o director das emisións en galego de Radio París polos 60. Os artigos e contribucións técnicas de Bóveda nese xornal foron recompilados no libro “Alexandre Bóveda en ANT”, da autoría de Eduardo Gutiérrez e publicado por Laiovento, aínda que non os reproduce integramente, como no seu artigo sobre “Problemas galegos. Cómpre reformar o réxime local galego” ou o do “Proieito de transformación do sistema fiscal galego”. Tamén, se ben advirte da exclusión de circulares e notas da Secretaría de Organización do Partido Galeguista coa súa sinatura, recoñece que “sabemos que moitos outros son da súa autoría e, mesmo, resultaría doado establecelo con fiabilidade”. Ese ten que ser o caso de dous artigos inseridos no número 417 de ANT do 5 de xuño de 1936, poucas semanas antes do referendo do Estatuto, sen asinar polo autor e que apoian o voto afirmativo. No primeiro, atinadamente intitulado “Un exempro ben elocuente”, explica que o Estado gasta nos servicios de agricultura de Galicia só 400.000 pesetas dun total de 137,8 millóns, cando xa vixente o Estatuto, en aplicación do artigo 23, dun total de 116 millóns en obras hidráulicas, de secaño e regadío, sendo a poboación española de 25 millóns e a galega de 2,5 corresponderían a Galicia 11,6 millóns, case trinta veces máis. E sendo o orzamento do proxecto estatal de obras hidráulicas de 5.000 millóns, á Galicia, que nada recibe, tocaríalle pagar 220 millóns, ben polo aumento das contribucións ou da débeda, como fixo a ditadura, o que é “igual ou pior, porque ten intereses que hai que pagar”. O segundo “Ante o plebiscito - Resume de algúns danos ocasionados a Galicia polo centralismo” é máis salientable. No propio texto advirte que “reproduce algúns dos traballos con que ANT ten posto de manifesto algúns dos moitos danos e inxusticias de que o Centralismo nos fixo ouxeto”. Do seu contido dedúcese a grande discriminación do noso país no gasto público do Estado (non dos ingresos), sendo o problema a nosa servidume tributaria. Pon como exemplo a tributación media das terras cultivadas no Estado é de 5'16 pesetas por hectárea, subindo en Galicia a 15'78 pesetas. Centralismo No artigo analízanse algúns dos principais capítulos do orzamento do Estado de 1933 e “uns cantos índices reveladores da forma - perxudicial tamén - como se reparte ”. Como é o caso da agricultura, que cun gasto total de 188.000.000 pesetas, unhas 5'48 pesetas por habitante, en Galicia son só de 0'15 pesetas, polo que o gando e a agricultura galegos “sofren grandes danos por culpa do abandono en que nos ten o Estado Centralista“ cuantificados por Gallastegui nuns 615 millóns que Galicia perdería cada ano. Tamén das obras públicas, que cun orzamento de 873.300.000 pesetas, son de 34'25 pts. por habitante e para Galicia de só 7’20 pts. No ensino, para un gasto de 300.000.000 de pesetas, corresponde unha media de 12 pts. por habitante e en Galicia: 7 pts. E na partida de sanidade, para un gasto de 400.000.000 de pesetas, resultaba unha media de 16 pts. por habitante, e en Galicia só 4’8 pts. Remata a análise da servidume tributaria facendo unha comparación con Euskadi en base aos datos de 1930, concluíndo que “A desproporción chouta aos ollos e irrita. Pero aínda se pon máis de bulto comparando tamén as bases contributivas” ao ter verificado que Galicia tería aportado 43.269.000 pts., fronte aos 23.063.000 pts. de Euskadi. Chegándose ao disparate de que no epígrafe “territorial” Pontevedra pague 6.526.000 pts. mentres todo Euskadi só 1.512.000 pts. Son os alicerces do deseño dun sistema tributario que xestionaría todos os impostos porque sabía que sen financiamento non hai soberanía. E si, nun agosto sempre en clave de Bóveda, tiña un xeito entusiasta de tratar os problemas económicos.