A morte de Andrés Rico abre un debate necesario: "A violencia non ten cabida no deporte"

O falecemento de Andrés Rico na madrugada desta segunda feira, tras dous meses hospitalizado polas graves lesións que sufriu ao defender ao seu neto, árbitro de balonmán base, nun partido decorrido en Sanxenxo (O Salnés) o pasado 15 de decembro, abre un período doloroso mais necesario de reflexión. Naquel encontro entre o BM Sanxenxo e o BM Rasoeiro da categoría cadete feminina, Rico saíu en defensa do seu neto, o árbitro, un rapaz de 16 anos que foi insultado en reiteradas ocasións desde a bancada. Un afeccionado empurrouno e agora o duro golpe sufrido na cabeza tras a caída, que o mantiña no hospital, acabou finalmente coa súa vida. O agresor está a ser investigado por un delito de homicidio imprudente. A conmoción chegou agora aos recintos deportivos mentres os árbitros e as árbitras ollan con preocupación situacións como esta. A Real Federación Española de Balonmán anunciou esta terza feira que se gardará un minuto de silencio antes do inicio dos partidos de todas as categorías disputados desde esa mesma xornada e até a vindeira segunda feira. E tamén esta terza feira os seus veciños e veciñas do Grove (O Salnés) lembraron Rico nun minuto de silencio seguido por un milleiro de persoas e ao que asistiron as e os representantes municipais tanto deste municipio como de Sanxenxo. Falece o espectador agredido nun partido de balonmán en Sanxenxo “Sinto tristura e impotencia. As actitudes violentas non caben nunca no deporte, e moito menos aínda dirixidas a menores durante competicións de categorías formativas”, declara a Nós Diario Pablo Permuy, ex árbitro internacional de balonmán e ex presidente do Comité de Árbitros estatal. “É un exemplo terríbel para as cativas que ese día estaban a desfrutar do seu deporte. É moi difícil pórse na situación dese árbitro, un rapaz, que viviu de primeira man toda esa situación e, posteriormente, a consecuencia que tivo para el e para toda a súa familia”, lamenta. A longa experiencia de Permuy arbitrando faille saber que “a violencia verbal, por desgraza, está instaurada contra os árbitros e ninguén libramos dela”. El nunca sufriu “agresións físicas”, mais matiza: “Non podo dicir o mesmo da miña compañeira de arbitraxe. As mulleres sofren unha violencia verbal moito máis acusada e, quizais, tamén máis agresións físicas”. Desde a Federación Galega de Balonmán lamentaron non ser quen de "impedir o fatídico suceso" e afirmaron que queda moito camiño por andar. “É un problema de educación e tamén da sociedade xeral e dos seus valores. Nos recintos deportivos semella estar normalizado increpar, insultar ou mesmo ameazar os árbitros sen ningún tipo de consecuencias. E, o que para min é máis preocupante, sen ningunha reprobación social”, censura o ex colexiado. Para chegar a este punto, ninguén está libre de culpa. Afeccionados, xogadores, familias… “todos inflúen”, di Permuy. “Incluso ás veces os propios árbitros, que cos seus comportamentos non axudan. Son a minoría, pero tamén hai casos”, puntualiza. Hai diferentes aspectos que contribúen a sementar este clima. “As redes sociais, coa posibilidade de escribir desde o anonimato, poden xerar que determinados individuos teñan moi doado ter comportamentos indesexábeis, pero non creo que inflúan máis que outros medios. En moitas ocasións as actuacións dos medios de comunicación clásicos non é a máis axeitada para desterrar este clima adverso cara ao colectivo arbitral”, reflexiona. A violencia que non cesa Un clima de violencia, que non motiva, precisamente, a vocación arbitral dos rapaces e das rapazas. Desde a súa visión como árbitro experimentado, Permuy comprende que “é complexo conseguir que nenas e nenos empecen neste mundo se, cando o conseguimos, nos primeiros pasos reciben estímulos negativos desde os adestradores, os espectadores ou as familias”. “É normal que o deixen”, di. A filla do falecido na agresión do partido de balonmán de Sanxenxo: "Non me vale ningún perdón" Para paliar esta situación “hai poucas medidas a nivel xeral”, advirte. “Adóptanse medidas por parte dalgunhas federacións, mais se isto se fai de forma illada, sen o apoio doutras federacións e institucións... É triste que esta terríbel situación ocorra no balonmán galego cando me consta que, desde a Federación Galega, que dirixe Bruno López Molina, traballan arreo en actuacións e medidas que axuden a erradicar estes comportamentos non apropiados”, salienta. Erradicar a violencia da nosa sociedade, tamén no eido deportivo, é “un labor de todos, empezando pola educación, pasando pola forma de actuar de directivos, adestradores e adestradoras, delegados, espectadores, árbitros… e tratando de ser didácticos á vez que rigorosos e severos cos infractores”. “Creo que a nosa sociedade ten que mudar de forma radical o seus comportamentos e mentalidade cara aos árbitros”, subliña Permuy, que engade que “un bo exemplo é a mentalidade que, neste senso, teñen nos países nórdicos”. As polémicas coas arbitraxes veñen de vello. O VAR no fútbol ou o instant replay noutros deportes chegaron para, supostamente, reducir polémicas, mais “a polémica sempre vai existir, e nalgúns deportes mesmo vende e hai interese en provocala”, salienta. “Porén, hai noutros deportes nos que a polémica non existe e o comportamento e respecto cara os árbitros e rivais é practicamente absoluto, coma no rugby”, conclúe o ex árbitro. Psicoloxía e deporte: Competir de forma "sa" e xestionar a frustración "Estamos xerando, no deporte en xeral, moita violencia e competitividade insá”, asegura a este xornal María Quintas, psicóloga infantil e deportiva. “Os referentes, que neste caso son os adultos, son os primeiros que teñen que ser un exemplo coa súa xestión emocional. Se como adultos que están ensinando a rapaces en categorías base non son capaces de tolerar a frustración ou xestionar o enfado ante unha inxustiza, sexa algo inxusto ou non, mal imos”, lamenta. Quintas incide en que, ao final, os rapaces e as rapazas toman as persoas adultas como referentes e “están vivindo unha oportunidade para aprender a xestionar as emocións de ir perdendo ou como reaccionar cando algo non nos parece ben”. “Aprenden a xestionalo dos adultos, e o exemplo que lle estamos a dar non é para nada o correcto”, censura. En canto ás sancións, a psicóloga cre que as mellores son as que afectan equipos enteiros: “Que a consecuencia sexa para todos obriga a ver que tes unha responsabilidade con todos. Que se fas algo máis, as túas consecuencias van a ser negativas para todo o equipo”. Mais, admite, é unha mágoa “que só co punitivo fagamos as cousas ben”. “Falta moitísima xestión emocional. Iso de que podemos dicir todo o que se nos ven pola cabeza non é así; aínda que esteamos en quente, a cabeza debe permanecer fría”, conclúe.