Xan Pampín, músico de Ailá: "As músicas tradicionais camiñan cun pé no chan e outro no aire, dando o paso cara adiante"

—Remataron 2024 presentando este novo disco. Cales son as sensacións? Moi boas. Estamos tendo opinións moi positivas. Enchemos a sala Capitol (Santiago), que para un grupo como Ailá é incríbel, e tamén tivemos moi boa acollida na sala Rebullón (Mos). E vimos que a xente bailou moitísimo nos concertos, que ao final era o que queríamos. —Como foi o proceso de traballar en Tradimensional? Con este disco quixemos renovar o repertorio, así como o son do grupo, que se viu modificado pola incorporación da zanfonista Manu Fraguela. Este disco é un tránsito oficial. A concepción do disco é unha sorte de soño compartido no que o pasado, o presente e o futuro da nosa cultura van da man do baile e da música tradicionais. Un soño que, penso, está cada vez un pouco máis perto co que está a acontecer no noso país. A música galega sempre tivo, e ten, a sorte de contar con moitas vangardas. Algunhas fusionan estilos, evidentemente, porque é o fluír natural da música, abríndose camiño. Na miña opinión, as músicas tradicionais camiñan sempre cun pé plantado no chan e o outro no aire, dando o paso cara adiante. Ese pé plantado no chan é o coñecemento da tradición e das súas expresións singulares, que no caso da Galiza son o baile, a música e a lingua. Aquí é onde Ailá medra. Para este disco fixemos unha selección con temas que son auténticos himnos para a pandeireta e os bailes, outros algo máis descoñecidos e, por último, outros singulares, por exemplo, un romance ibérico moi fermoso e un canto de arrieiro. Estes non son os paus que adoitamos ter nos concertos, mais sempre nos gusta manter esta pequena pincelada singular. —É tamén unha homenaxe ás persoas que transmitiron todo este saber, non? Cando recibes un legado que fas teu e o transmites, a homenaxe sempre está implícita. Non hai que esquecer nunca as raíces. O que nos move a nós é ter unhas fontes de expresión útiles a día de hoxe. O noso baile é tan funcional como o de calquera outra música do mundo para desfrutar, divertirse, socializar ou compartir. Tamén as nosas músicas e lingua o son. Iso é o que nos move: que todo o que facemos é moderno, actual e funcional. Sempre hai visións que manteñen estática ou fixa a súa forma de expresar a tradición e baixo o meu punto de vista iso o único que fai é fosilizala. —Fala de compartir e se hai algo que salienta neste traballo son as colaboracións. Este é un dos nosos discos máis corais, tanto nas persoas que convidamos como na concepción do propio traballo. Contamos con algunhas das agrupacións musicais máis representativas da Galiza como Cantigas e Agarimos, Cántigas e Frores, O Fiadeiro ou Ultreia. E tamén contamos con persoas que sempre estiveron no noso percorrido, como Nikolay Velikov, e outros convidados especiais, como Os Carecos, e xente nova que está comezando e que ten moitísimo talento, como Icía Kirk e Andrés Pérez. —Que agardan deste ano? Seguir a liña destes anos: xirar por todo o país, que ao final é o noso espazo natural; e saír dos nosos límites xeográficos para que toda a península coñeza a potencia da música galega e a singularidade que temos como país. Tamén saír ao estranxeiro, algo que xa fixemos, mais que queremos continuar facendo. Esa é a nosa idea: sementar para ser ben recibidos de volta.