O uso da tecnoloxía transformou os modelos de consumo cultural

Internet e a pandemia. Eses son os dous factores principais que alteraron as pautas de consumo cultural na Galiza dos últimos anos. O Observatorio da Cultura Galega (OCG), dependente do Consello da Cultura Galega (CCG), vén de facer público o seu último informe sobre Hábitos e prácticas culturais, no que constata que a tecnoloxía mudou a nosa forma de relacionarnos coa cultura. Como era previsíbel, o informe constata que o confinamento foi un momento clave que “incidiu de maneira importante na xestión do ocio no fogar”. Durante a época de feche obrigado pola Covid-19, un 56,6 % da poboación leu polo menos un libro e un 3,1 % dos galegos e galegas subscribiuse por primeira vez a prensa dixital de pago. Maior incidencia se observa no consumo de produtos audiovisuais: o visionado de series e películas aumentou de forma exponencial e, se ben despois baixou en intensidade, conseguiu que moitos galegos e galegas se desen de alta por primeira vez en plataformas dixitais. As restricións tamén tiveron efectos positivos nas visitas virtuais a museos e galerías de arte mais, apunta o informe, cando remataron moitas persoas deixaron de facelas. Porén, si que se consolidou un pequeno incremento nos accesos a bibliotecas dixitais (3,4%) e no consumo de concertos en liña (12,2%), aínda que o Observatorio advirte de que é necesario seguir estudando se esta tendencia se mantén no futuro. O Barómetro do Consello da Cultura Galega informa do "inicio" da recuperación do sector Cinema e teatro, os que máis cambian O informe céntrase no último bienio (2021/22) para dar conta da situación actual, mais tenta recoller a evolución nunha serie o máis longa posíbel, aínda que algúns indicadores non contaban con todos os datos necesarios e houbo que elaborar series parciais, para ofrecer unha panorámica da evolución dos hábitos culturais durante o século XXI e comparalos cos resultados globais do Estado. Os principais cambios atópanse na asistencia ao teatro e no modo de consumo audiovisual. Canto ao primeiro, dáse unha evidente redución na porcentaxe de persoas que non acoden nunca a un teatro, que pasa dun 73,8% no bienio 2002-2003 a un 43,4% no 2021-2022. O documento constata que a actividade escénica máis valorada na Galiza é precisamente o teatro, aínda que outras formas artísticas como a danza ou a ópera incrementaron o seu interese entre a poboación no que levamos de século. Con todo, o gran cambio está na asistencia ás salas de cinema. A principios da década de 2000, "case a metade da poboación galega acudía ao cine algunha vez ao ano, pero ao final esta cota de asistencia xa baixara até o 36,5 %. Posteriormente, até 2018-2019 a afluencia foi recuperándose lentamente, pero marcou a cota máis baixa de toda a serie nos anos 2020-2021, influída pola pandemia. Entre os usuarios habituais das salas de cine, a media de asistencia trimestral tamén se foi reducindo case á metade, dende unha media de 4,8 veces en 2002-2003 ata 2,3 veces en 2021-2022”, explica o informe. Por outro lado, o consumo de televisión e radio convencionais (un 9,5 % e un 4,8 %, respectivamente), mais a visualización de vídeos multiplicouse por catro. A omnipresenza de Internet inflúe neses cambios de hábitos, mais non só no audiovisual: se en 2010 o 9 % da poboación escoitaba música no móbil, agora esa porcentaxe ascende até o 55,2 %. Medrou tamén o número de persoas que teñen dispositivos para a lectura de libros electrónicos: o 7,9 % nos últimos sete anos. Igualmente, o número de persoas que compran música en formatos tradicionais é menor, mais incrementouse o uso de plataformas de pago, que case se dobrou o número de usuarios, até chegar ao 19% da poboación galega. O gasto dos fogares galegos en cultura incrementouse en 2021 Galiza, sitio distinto O documento do OCG apunta tamén ás diferenzas existentes entre as pautas de consumo cultural na Galiza e no resto do Estado. Para empezar, e como era previsíbel, a asistencia a manifestacións de cultura tradicional e ás propias do patrimonio inmaterial, como as festas populares ou a celebración de feiras, entre outras, son prácticas culturais cun grande arraigamento no país, mais resultan bastante menos atractivas para a cidadanía do conxunto do Estado. Pero ademais, existen outras diferenzas notábeis: na Galiza, a asistencia a concertos de música en vivo é moito maior; os fogares galegos contan cunha media de 20,4 libros máis; e o 34,5% dos fogares galegos dispón dalgún instrumento musical, 3,6 puntos porcentuais por riba do conxunto do Estado. Ademais, un 81,3% dos lectores e lectoras galegos le prensa e publicacións periódicas polo menos unha vez ao mes, máis de 10 puntos porcentuais por riba do conxunto estatal. De feito, a lectura de prensa diaria de información xeral é moito máis popular entre a poboación galega. Un 53% le todos ou case todos os días e un 75% faino polo menos unha vez á semana, 12 e 14 puntos máis que o conxunto do resto do Estado. Tamén o tecido asociativo cultural galego é proporcionalmente maior: mentres que o 9,1% da poboación galega participa nalgún tipo de colectivo cultural e o 6,6% contribúe cunha achega económica, esa porcentaxe descende ao 5,2% e ao 3,2% respectivamente no Estado. As discrepancias máis importantes, con todo, teñen que ver con diferenzas no acceso á cultura. Por exemplo, no conxunto do Estado os motivos principais para non acudir ao teatro son a falta de tempo e o prezo dos espectáculos, pero para o público galego parece ser un problema de escaseza de oferta. A pandemia incrementa levemente o hábito de lectura Aumenta o interese na lectura mais non na visita a bibliotecas Case o 64% da cidadanía galega afirma que leu libros no último ano, xeralmente por motivos persoais e non académicos ou profesionais. A lectura aumenta gradualmente, cun incremento dun 15,4% no número de persoas que len, comparado con hai 15 anos. En consonancia, obsérvase un importante descenso na porcentaxe de poboación non lectora. No bienio 2006-2007, o 38,4% dos habitantes da Galiza non lía nunca ou case nunca, un índice que caeu ata o 14,8% en 2021/22. En contraste, o costume de visitar bibliotecas, presenta unha evolución irregular. Case a metade da poboación non foi nunca ou case nunca a bibliotecas nin accedeu a elas por Internet (o 46,1% no conxunto estatal) e máis do 82% nunca accedeu a unha biblioteca a través de Internet. A música é unha das disciplinas artísticas máis populares entre a cidadanía e as prácticas culturais relacionadas con ela teñen unha evolución positiva, cun incremento xeral do interese por esta forma de arte. A asistencia a concertos medrou, especialmente aos de música actual, pero tamén aos de música clásica, malia que continúa a ser unha actividade minoritaria. A evolución temporal das visitas a museos, malia que se incrementou un pouco nos últimos 20 anos, non mostra unha gran diferenza. O resto de actividades relacionadas co patrimonio cultural, salvo as visitas a monumentos, realizadas aproximadamente por un terzo da poboación galega, e, en menor medida, a exposicións, ás que acode un 20,2%, espertan escaso interese. Só un 4,9% visita arquivos, un 5,6% galerías de arte e un 13,3% xacementos arqueolóxicos.