Soutomaior conmemora o 150 aniversario da pioneira feminista María Vinyals

O Multiúsos de Arcade, Soutomaior (comarca de Vigo), será este sábado escenario do congreso internacional en homenaxe a María Vinyals. A cita, organizada polo Concello de Soutomaior, comezará cun relatorio a cargo de Aurora Marco, investigadora que abriu camiño na recuperación da memoria das mulleres pioneiras galegas como é a propia Vinyals. Marco explicará o contexto espazo-temporal en que viviu Vinyals. Despois, distintas palestras tratarán o seu periplo en Cuba (a cargo de María Ángela Comesaña e Ricardo L. Hernández), a súa produción xornalística e epistolar (coas conferencias de Miguel García Fernández, Silvia Cernadas e Ricardo Pichel), e o repaso do seu contexto familiar (que tratarán Pablo Ramírez e Diego Piay). Aliás, ao longo do día realizaranse visitas guiadas á exposición de José Luis López Carregal e, antes do feche institucional, decorrerá unha representación teatral a cargo da Escola Municipal de Teatro. Nela, recupéranse as figuras de María Vinyals, Daniel Castelao, Emilia Pardo Bazán e Valle-Inclán, situándoas no Castelo de Soutomaior, no que se fechan para a realización dun xogo artístico. Ideoloxía vangardista e compromiso social María Vinyals é unha figura complexa e de longo percorrido persoal e profesional, contrastando a súa ideoloxía vangardista e o activismo social co seu título nobiliario. De familia aristocrática, Vinyals adquire de nacemento unha posición social privilexiada. Este contexto, como indica a Nós Diario Aurora Marco, investigadora da figura de María Vinyals e coautora do libro De María Vinyals a María Lluria: escritora, feminista e activista social (2017), “influíu decisivamente na súa educación e na excelente instrución recibida de profesorado particular e nativo para o ensino de linguas”, de forma que coñecía até cinco linguas estranxeiras. Escribiu sobre o Castelo de Soutomaior, a obra 'Rebelión' e artigos en prensa É isto contrasta coa súa ideoloxía socialista e feminista. A defensa destas ideas levouna ser alcumada ‘Marquesa roxa’ e, finalmente, a sufrir o rexeitamento e ostracismo por parte da aristocracia, até o punto de “renunciar a todo para vivir acorde aos seus ideais” e “morrer na pobreza”, explica a este xornal Silvia Cernadas, concelleira de Cultura en Soutomaior, historiadora e estudosa da súa figura, e que tamén intervén nestas xornadas. Porén, non é estraño, como sinala Aurora Marco, que Vinyals chegara a estas ideas, pois fíxoo “pola súa vontade e liberdade de pensamento”, influído por esta ampla educación, adquirida na Institución de Libre Enseñanza (ILE), que a formou “nese espírito” posto que, destaca Marco, a ILE desenvolveu iniciativas que promovían os dereitos das mulleres. No centro do seu ideario feminista está a consecución do acceso das mulleres á educación. É por isto que, ademais, leva a cabo iniciativas pedagóxicas destinadas a acadar a meta da educación total das mulleres. Alén disto, a acción social e reivindicativa de María Vinyals condúcese ao redor de dun eixo esencial: a escritura. Esta inquedanza abrangue a súa actividade literaria, mais tamén a xornalística. Silvia Cernadas considera esta última “central” malia ser “a parte máis descoñecida” do seu traballo, con “centos de artigos entre 1905 e 1935”, na prensa galega, estatal e, tamén, na latinoamericana. Estes artigos, indica Cernadas, foron un reflexo do seu pensamento, por isto é que neles fala de loita obreira, educación, infancia ou literatura e, especialmente, de feminismo Como di Aurora Marco, no referente ao xornalismo “ningún tema escapou á súa pluma”, malia que o tema principal foran dereitos das mulleres, desde o dereito ao traballo até o dereito a voto, mantendo posicións vangardistas e mencionando temas, en palabras de Silvia Cernadas “que seguen vixentes na actualidade”, como a abolición da prostitución ou a oposición ao acoso na rúa. Entre as publicacións que inclúen os seus escritos atópanse El Imparcial, Le Figaro (en Francia), a revista Blanco y Negro ou El Socialista. Alén da súa obra literaria, destaca a obra pictórica e loita social No eido da literatura, a súa traxectoria comprendeu desde o ensaio El castillo del marqués de Mos en Sotomayor, en 1904, até a novela Rebelión, de inspiración autobiográfica, en 1905. Ao igual que facía no xornalístico, Vinyals empregaba a súa creación literaria como vehículo pedagóxico e de expresión “para as certas análises políticas que facía”, como indica Aurora Marco. Vinyals pertenceu á Agrupación Socialista Feminina de Madrid de 1917 a 1918, aínda que xa anteriormente pronunciara conferencias na Casa do Pobo e fora membro da Escola Nova. Ao herdar o Castelo de Soutomaior do seu tío, foi co seu segundo marido, o médico Enrique Lluria, vivir a este concello e construíron nos seus arredores un Sanatorio que acabou por arruinalos. Venderon o Castelo e marcharon a Cuba en 1919. Tras falecer Lluria en 1925, regresou ao Estado e colaborou de novo con El Socialista e ingresou na Agrupación Socialista de Madrid (PSOE) en 1931. Cernadas subliña que este sábado Soutomaior celebra a autora como unha “das súas veciñas máis ilustres”. "Unha muller que conducía, escribía e vivía libre" Aspecto destacábel de María Vinyals, alén do seu traballo e a expresión de ideas, é a actitude persoal que amosou. Nada no ano 1845, nunha vila como é Soutomaior, é filla dun contexto espazo-temporal no que resultaba pioneiro e mesmo revolucionario tomar unha serie de liberdades e iniciativas que, na actualidade, son correntes para as mulleres. Isto destácao Silvia Cernadas, cando, ao respecto da figura de María Vinyals, sinala e pon en valor os costumes habituais de María Vinyals como sinais dun carácter disruptivo para unha muller dese tempo: “Era unha muller que hai cen anos conducía, cazaba, escribía e pensaba por si mesma”. Estas actitudes, para Cernadas, conságrana como unha “pioneira” e unha “gran referente”. Engade, ademais, o contexto espacial “demostrou que aínda nacendo nunha vila pequena como Soutomaior tamén se pode axudar a cambiar o mundo”. Desde ese punto de vista reivindícase a María Vinyals como unha figura “esquecida”, mais unha muller galega que pulou polo avance dos dereitos sociais a través do seu traballo creativo, de forma que é comparada con personalidades históricas do talle de Concepción Arenal, Emilia Pardo Bazán ou Rosalía de Castro.