O relato de verán: 'A maxia da avoa' (e V)

En realidade nada é casual e a teoría da espontaneidade non ten cabida na historia da miña avoa Rosa e explicareivos por que as cousas non acontecen por casualidade, nin adoitan a ser regaladas. A bisavoa Felicidad sacáballe o tangaraño aos rapaces, aquela doenza tan propia da infancia podía ser causada pola mala mirada dunha persoa, tamén se lle coñece como enfermidade do raquitismo e para algúns o «mal do aire». Felicidad acostumaba a coller á criatura que posuía o mal nos brazos para proceder co ritual. Dispuña dun caldeiro de cobre que penduraba das polas do loureiro. O neno ou a nena era paso por baixo da anga varias veces, mentres o facía con axuda doutra persoa recitaba: Sae maligno do corpo puro / sae que che dou co corno / toma ponzoña / toma sal / vaite de aí / vaite xa! Despois de pasalo varias veces, remataban dicindo: —Ei Felicitas, aí che vai o tangaraño e a bisavoa respondia: —Devólvocho san e salvo. Tamén comentaba a avoa que na aldea natal de seu pai, lográbanse a curación facéndolle uns nós a unha xesta e pasando o neno por riba dunha poza de auga, pero para que saíra ben, había que pórlle roupa nova unha vez remata a cerimonia e tirar a que levaba posta á fonte, deixándoa como ofrecemento. A avoa Rosa creo que sempre tivo como obxectivo último a curación e manter a saúde de cantas persoas acudían a ela. Xa que a vida é así de caprichosa hai enfermidades que queren segar a vida e hai persoas que tratan de sandar. Felicidad e Rosa (nai e filla) trataban de sacar aires, sombras, males de ollo… Fixéronse eco de crenzas ancestrais que ofrecían solucións a quen non tiña onde acudir, fixérono de boa fe e de maneira solidaria, nunca cobraron nada. A miña avoa Rosa Garrido Casas era unha enciclopedia viva que posuía crenzas milenarias Ata non hai tanto, pensabamos nos aires como as malas influencias, como as sombras. Mentres elas aprenderon e practicaron distintos rituais con pedras da pezoña, pasar o gume dun coitelo pola pel ou pasar unha criatura por debaixo da mesa que estaba na cociña con sal, para tratar de buscar cura e esperanza non só para os doentes, senón para os seus familiares. Hoxe procuramos alento nas redes e buscamos nas bibliotecas virtuais compendios e libros de plantas medicinais para aliviar outras dores que a poesía non pode curar sen a axuda da alquimia. A avoa Rosa posuía crenzas milenarias, grazas a súa memoria e o seu querer partillar, podemos lembrar algunha, lamentablemente todo o que corre na aldea vaise difuminando progresivamente ata desaparecer. Ela foi un exemplo matriarcal, de muller con pano á cabeza que liderou a superstición, a esperanza que non puido ofrecer a economía do país, a crise, a analfabetitazación, a emigración e a ciencia. Era especialista en cortar o aire de defunto. Poñía o anel no dedo, colocaba ao doente na artesa, facíalle unhas fregas e dicía as palabras do ritual, repetindo tres veces. O doente relaxa ata adormecer dentro da artesa, e cando esperta, xa está curado ou alumenos maís aliviado. A avoa tamén tiña remedios para os males de estómago, de cabeza, para a falta do alimento. Cantaba de seguido coplas con historias que escoitara previamente da súa nai e avoa. A miña avoa Rosa Garrido Casas era unha enciclopedia viva que posuía crenzas milenarias e grazas a súa memoria, podemos lembrar algunha, pero lamentablemente se vai difuminando progresivamente ata desaparecer. A avoa Rosa foi un exemplo matriarcal, de muller con pano á cabeza que liderou a superstición, a esperanza que non puido ofrecer a economía do país, a crise, a analfabetitazación, a emigración e a ciencia ata décadas despois. E eu son a súa neta. Rochi Nóvoa Vázquez