A poesía segue a ser unha arma cargada de futuro

"A poesía nunca está nas palabras. / A poesía non está nestas palabras / senón nos actos que provocan / Por isto este poema é un acto radical / ou non é nada". Son versos do Manifesto do Día Mundial da Poesía que Claudio Rodríguez Fer lerá esta tarde no Teatro Principal de Compostela. Será no marco do festival Alguén que respira, que este ano escolle a ecopoesía como eixo sobre o que celebrar o Día Mundial da Poesía e que visa a empregar o xénero lírico como "ferramenta contra o cambio climático". A poesía é un espello daquilo que nos conmociona e nos sacode, non só como individuos, senón tamén como sociedade. Por iso, mesmo nas súas formas máis inocentes, contén unha dose de subversión que a converte en cómplice de todas as revolucións. Pero é preciso saber rescatar ese potencial inconformista dos tópicos que a presentan como o produto de soñadores sen contacto ningún coa realidade. "A visión máis manida do poeta está moi deturpada por eses tópicos froito dos prexuízos e da ignorancia. Desde a primeira edición do festival, que coincidiu coa guerra de Siria, nós sempre acreditamos no poder transformador da poesía", declara Antón Lopo, director de Alguén que respira e da editorial Chan da Pólvora. "E nestes momentos de emerxencia climática, pensamos que a ecopoesía pode mobilizar individual e socialmente a favor dunha causa emancipadora. A poesía sempre cuestiona os valores dominantes e neste momento diversos movementos que adoptan novas estratexias para enfrontarse a este capitalismo depredador que sufrimos. Desde o feminismo, desde a ecoloxía, desde as diversas correntes LGTBI... hai confluencias antixerárquicas que indican que hai sectores da sociedade que queren ir cara a outro lado, e a poesía serve de voceira desas ansias de transformación. A poesía é algo máis que literatura: como dicía Novoneyra, é unha actitude ante a vida". Poesía e medio ambiente centran o festival Alguén que respira! Máis alá Esa visión emancipadora da poesía é compartida pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG), que pon no centro da conmemoración do Día da Poesía o manifesto Máis Alá de Manuel Antonio, a quen dedicarán un congreso a mediados de ano. "O centenario do manifesto celebrouse o ano pasado, mais reivindicalo como eixo deste día é, en certa maneira, unha forma de reivindicar a súa vixencia alén das efemérides", explica Cesáreo Sánchez Iglesias, presidente da AELG. "Os autores de Máis Alá pretendían crear un movemento que atinxise a toda a sociedade, que fose máis alá do literario e do artístico para entrar directamente no político. Nese sentido, a poesía ten que ser vista como un instrumento de transformación da sociedade, tal e como a vían, xa a principios do século XX, Manuel Antonio e Álvaro Cebreiro". O compromiso de Darío Xohán Cabana Tamén a Real Academia Galega (RAG) opta por celebrar o Día da Poesía dedicándolle a xornada —nun acto que terá lugar o día 23 na Fundación Luís Seoane da Coruña— a Darío Xohán Cabana, un poeta cuxo compromiso social alternou nos seus versos con vivencias íntimas que atoparon o seu cauce en formas clásicas. "Darío Xohán Cabana é un referente da nosa poesía", afirma Víctor F. Freixanes, presidente da RAG, "e sería case imposíbel tratar de desligar o seu compromiso persoal coa escrita do seu compromiso político. No noso caso, ambas as dúas caras do poema influíron para facelo protagonista desta celebración do Día da Poesía". O poeta de Roás centrará un acto no que se reivindicará a súa figura non só como poeta, senón tamén como ourive da lingua. "Darío tiña un enorme control do idioma que era quen de levar ao seu labor de tradutor, que é outra forma de ser poeta", di Freixanes. O presidente da Academia considera que "a poesía pode estar dentro de todos os xéneros, mais o xénero poético é o que está máis próximo ao sublime da linguaxe". Darío Xohán Cabana será homenaxeado na Coruña o Día da Poesía Actualidade do poema Compromiso e poema foron sempre da man, mais os últimos anos semellan ter atopado un público xeral máis amplo que propicia que a poesía teña un seguimento máis amplo entre a mocidade. "A verdade, non estou moi seguro diso", di Antón Lopo. "Eu lembro as convocatorias que se facían nos anos noventa desde o proxecto Letras da Cal fun testemuña de que a asistencia a aqueles recitais era moi notable". Se cadra, podería dicirse o mesmo dos espectáculos poéticos do grupo Rompente, no tránsito das décadas de 1970 e 1980, ou das lecturas que daban os membros da xeración dos 80. "Claro, hoxe o que existe é unha maior diversidade de propostas", asegura Lopo. "Creáronse novas formas e revivíronse outras, como a regueifa, que sobrevive en formatos da cultura hip-hop, por exemplo. A poesía sabe adaptarse aos novos tempos e, malia que levamos anos escoitando discursos sobre a súa crise, eu vexo unha asistencia aos actos, en ocasións masiva, que non se corresponde con esa fama de xénero minoritario que se lle apón". Víctor F. Freixanes concorda: "Cada xeración ten uha forma de entender a poesía e cada nova forma de expresión non é máis que unha proba da súa capacidade de reflectir e de interpretar o mundo". A AELG, que cada ano convida a ateigar de poemas as redes para demostrar a vitalidade do xénero, renova o seu chamamento, baixo a éxida dun poeta, Manuel Antonio, cuxa radicalidade política e literaria instiga á acción directa. Exactamente como fai o festival Alguén que respira: máis de vinte poetas recitarán, esta tarde, ecopoemas inéditos desde os balcóns da Rúa Nova de Compostela. Máis unha vez, a poesía tomará as rúas. A Ínsua dos Poetas celebra a poesía e a árbore A Fundación Insua dos Poetas celebrará hoxe o Día Mundial da Poesía e da Árbore a través dun programa de actividades no que terán especial protagonismo os escolares da comarca do Carballiño. A xornada, que terá lugar no parque cultural A Esgueva (Madarnás, O Carballiño), conta co patrocinio da Deputación de Ourense e da Xunta de Galicia, así como a colaboración do Concello do Carballiño. O Día Mundial da Poesía e da Árbore na Insua dos Poetas dará comezo ás 10,30 horas coa recepción dos centros escolares da contorna, que achegarán a este espazo cultural a máis de 300 alumnos. A continuación, o programa recolle varias actuacións musicais e as intervencións de Luís González Tosar, escritor e presidente da Fundación Insua dos Poetas; César Fernández, vicepresidente segundo da Deputación; Valentín García, secretario xeral de Política Lingüística; e Francisco Fumega, alcalde do Carballiño. O alumnado recitará poemas de Rosalía de Castro, de Valentín Lamas Carvajal, de Curros Enríquez e de Eduardo Pondal, figuras centrais da poesía galega do Rexurdimento que quedarán inmortalizadas en catro novos murais que se irán estreando durante o transcurso da actividade e que ficarán expostos na Galería da Literatura Galega. Estas pezas artísticas son obra dos artistas Yoseba MP, Raquel Germade, Novenoel e Delio RC. De cara ao remate do acto, realizarase unha interpretación do Himno de Galicia e os escolares plantarán diversas árbores autóctonas. O Día Mundial da Poesía é unha iniciativa da Unesco, impulsada en 1999, que se comezou a celebrar en todo o mundo a partir do 2000. A Insua dos Poetas celebra o Día da Poesía con diferentes actividades