Play-Doc: o presente, o pasado e o futuro do cinema galego cítanse en Tui

Os obxectivos cos que naceu Play Doc, o Festival Internacional de Cine de Tui, centrábanse en recuperar a obra de grandes cineastas cuxa obra, pola razón que fose, non tivese a difusión que merecía; o compromiso co cinema galego; e, finalmente, construír un evento dinámico que se expandise pola cidade atendendo á música, ao cinema expandido e a outras actividades relacionadas co cinema. A 21ª edición do Play-Doc inaugurouse esta cuarta feira cunha xornada que cumpría varias destas premisas: unía cine, poesía e música en directo. O Teatro Municipal de Tui acolleu o espectáculo Traspielas, unha proposta multidisciplinar da cantautora Su Garrido Pombo, que celebra a memoria colectiva dunha aldea de Fornelos de Montes a partir de composicións tradicionais e construído con proxeccións de imaxes contemporáneas e de arquivo para pór en valor o arraigamento e a identidade do territorio galego. A apertura completouse coa proxección de Quieres saír podes entrar, un documental dirixido por Pablo Villalobos Leal que retrata a vida e obra do inclasificábel poeta Carlos Oroza, de cuxo nacemento se celebra o centenario este ano. O cinema galego, no centro Como é habitual, o cinema galego sitúase no centro das proxeccións do Play Doc. Neste sentido, a sección Competición Galicia reúne unha selección de filmes que seguen sendo testemuña da diversidade do cinema galego contemporáneo. Cineastas como o tándem formado Helena Girón e Samuel Delgado, Iván Castiñeiras, Carla Andrade, Fran Rodríguez Casal, Cármen Méndez ou Feyrouz Serhal, entre outras, presentarán os seus máis recentes traballos no festival. "O que procuramos sempre é buscar novas voces, descubrir o que se está xestando, para combinalo con outras miradas máis coñecidas", explica, en conversa con Nós Diario, Ángel Sánchez, un dos directores do festival. "Xa case resulta un tópico falar da calidade e a diversidade do cinema galego actual, pero segue respondendo a unha realidade. Hai filmes máis poéticos e máis políticos, hai formatos máis tradicionais e máis experimentais... E segue habendo novas cineastas que renovan o panorama cinematográfico do país". 'A foreign song', a poesía comeza cunha mirada estrañada sobre o mundo "Se cadra", aventura Sánchez, "un elemento que transita todo o programa é a conexión co territorio, a presenza da memoria como un elemento que define unha identidade. Isto aparece de formas moi diferentes, por exemplo, na exploración que fai Iván Castiñeiras en Deuses de pedra, na que seguiu unha personaxe durante nove anos para falar de historias de encontros populares ou de contrabando que revelan a disxuntiva ante a que se atopan moitos galegos ou galegas: quedar ou marchar. Ou no relato aparentemente cotián da xente que deixou a aldea para ir vivir nunha cidade como Vigo, e que é narrado dunha forma moi poética en Patios de luz, de Fran Rodríguez Casal. Ou a recuperación do Vigo obreiro das décadas de 1970 e 1980 que fan Nuria Vil e Alba Domínguez, en Delincuente, na que se desenvolven historias tan curiosas como a da "Maradona", a lideresa dunha banda xuvenil daquela altura". Ademais, a sección Coming Soon presenta tres proxectos en distintas fases de desenvolvemento: Kiro, un proxecto de María Yáñez sobre a gran diva pop da canción galega dos anos 70 e 80; Despois das cidades, o novo filme-ensaio do cineasta Xacio Baño; e Notas entre silencios, un documental de Fon Cortizo, que conta coa participación dos músicos de Sumrrá e da coreógrafa Jone San Martin. Curtocircuíto volverá ás rúas de Compostela no mes de xullo "Trátase dunha mirada ao futuro, aos proxectos que están por vir. O Play Doc toma o pulso do presente, mais mirando ao pasado para ver de onde vimos e tratando de saber cara a onde nos diriximos", declara Sánchez. Bernardino de Lamas E do pasado fala a sección Sombras, que recupera unha figura practicamente descoñecida: Bernardino de Lamas. O festival proxectará 22 das 90 bobinas conservadas pola Filmoteca da Galiza, que capturan excursións, romarías e escenas da vida cotiá. Bernardino de Lamas (cuxo verdadeiro nome era Alfonso Piñón) era cronista do xornal El Pueblo Gallego, fundador do grupo alpinista Abrente e promotor do Monumento ao camiñante descoñecido de Barallobre, ademais de amigo de figuras como o veterinario agrarista Juan Rof Codina (homenaxeado no Día da Ciencia na Galiza, pola súa contribución á modernización do sector agropecuario, en 2022); o dramaturgo, xornalista e primeiro alcalde ferrolán da II República, Xaime Quintanilla; ou o pintor Felipe Bello Piñeiro. Considerado o pioneiro do documentalismo na Galiza, filmou, entre 1924 e 1932 filmou unhas trescentas películas de entre un minuto e minuto e medio de duración, das cales a Filmoteca da Galiza conserva un centenar. Filmes sen fronteiras: Lois Patiño e Iván Castiñeiras Esta recuperación foi posible grazas a Manolo González, incansábel impulsor do audiovisual galego, que nos últimos anos combinou a súa actividade no cinema contemporáneo cun labor de investigación centrado en figuras pioneiras como José Gil, Rey Soto e agora Bernardino de Lamas, a quen lle acaba de dedicar un volume: O cineísta andarengo (Embora). Cinema Internacional Máis alá da Galiza, a sección de Competición Internacional selecciona cineastas que apostan polo risco formal e a experimentación. Contará este ano cos novos traballos de Camilo Restrepo, Marta Mateus, Julen Etxebarria, Jean-Claude Rousseau, Ben Rivers, e das duplas de dirección formadas por Margaux Dauby e Raúl Domingues, e Pierre Creton xunto con Vincent Barré. Nesta liña, o Play Doc dedicará ciclos a un cineasta de culto como Monte Hellman -de quen se proxectarán filmes populares como Two-Lane Blacktop ou A través do furacán, e outros menos coñecidos como O tiroteo ou Galos de pelexa); mestres pouco recoñecidos como Michael Roemer (con películas tan fundamentais na súa filmografía como Nothing but a Man ou The Plot Against Harry, unha comedia que, en principio non atopou distribuídor por "non ser divertida" e que posteriormente acabou sendo un éxito comercial e transformándose nun filme de culto); e a voces singulares como Elaine May, a única muller dentro da influente camada do que se coñeceu como o "Novo Hollywood".