Plácido Castro, o home que logrou o recoñecemento de Galiza como nación

Se cadra, a figura de Plácido Castro é unha das menos recoñecidas do nacionalismo histórico. Talvez por ser unha rara avis, unha personalidade contraditoria e aínda por descubrir en moitas das múltiples tarefas que abordou. O seu pensamento segue ofrecendo numerosos estímulos e encarna valores de grande actualidade: altruísmo, humanismo, pacifismo e, sobre todo, devoción por unha Galiza soberana que estea aberta ao mundo sen renunciar á súa identidade. Esa complexidade é a que agora intenta descifrar Plácido Castro. Nós mesmos no mundo, un volume editado pola Fundación Plácido Castro e asinado por Xulio Ríos e Susi Castro, filla do galeguista, que se presenta como unha actualización dos coñecementos sobre a súa vida e obra. Poucas figuras presentan unha traxectoria e un pensamento tan orixinais como a de Plácido Castro. De familia acomodada, pasou gran parte da súa infancia e mocidade no Reino Unido, obtendo unha formación privilexiada en Scarborough e Glasgow, . Liberal e progresista, anglófilo e irlandófilo, nacionalista e universalista, a complexidade era para el a única forma de estar no mundo. O libro fai un percorrido pola traxectoria vital de Castro, mais non queda nun simple relato biográfico, propoñendo claves e lecturas que poñen ao día as interpretacións sobre a súa obra. Os autores analizan un percurso que comeza cos seus estudos na primeira etapa británica da súa vida, na que adquire unha inmensa cultura e na que fica convencido de que "un pobo e tanto máis eficiente canto menos se deixa influenciar polo resto do mundo". A súa admiración pola conservación dos costumes e tradicións propios que cultivaban os británicos levouno a desenvolver, máis que ninguén no seu tempo, a idea da inserción internacional da Galiza cunha personalidade propia. En Plácido Castro non hai contradición entre ser cidadán do mundo e asumir unha fonda identidade propia, entre ser nacionalista e alentar a unión universal dos pobos, entre apostar polo progreso e dignificar os costumes e tradicións. Así vía Irlanda Plácido Castro A acción galeguista Esa convicción levouno a militar no Partido Galeguista, facendo parte do seu núcleo principal. Moi influenciado por Antón Villar Ponte, con quen fraguou unha intesa amizade, despregou unha intensa actividade política que incluíu o desempeño de cargos na súa Comisión Executiva -especialmente na secretaría de relacións internacionais-, a participación en todas as campañas políticas e, sobre todo, a representación da Galiza no IX Congreso de Nacionalidades Europeas (organismo adscrito á Sociedade de Nacións), onde por primeira vez a Galiza foi recoñecida como unha nacionalidade nun foro internacional. Paralelamente, Castro desenvolvía un incansábel labor como xornalista e tradutor. Articulista de gran calado, aos 25 anos xa comezara a enviar as súas "Crónicas desde Londres" para El Pueblo Gallego de Portela Valladares e, xa na Galiza, comezou a colaborar tamén en A Nosa Terra e Ser. Como outro compañeiros da súa xeración, Plácido Castro comprendeu que o xornalismo era unha ferramenta imprescindíbel para transformar o imaxinario social e cultural da cidadanía galega. Da mesma forma, as súas traducións responden a unha estratexia de estabelecemento de lazos coa cultura universal que dignifiquen e proxecten ao exterior a cultura galega. A clandestinidade O golpe de Estado obrigou a Plácido Castro ao silencio. Detido nun primeiro momento da rebelión militar, logrou poñerse a salvo do perigo inmediato de ser "paseado". Mais non obstante, unha causa aberta na súa contra "pola intensidade e pola eficacia da súa actuación a favor do galeguismo" condenouno a quince anos de inhabilitación absoluta, a oito anos e un día de desterro e a vinte e cinco mil pesetas de multa. Comeza daquela un período ao bordo da depresión nun abafante clima de opresión. Instálase en Vigo, onde ocupan os seus días a pintura, a escrita e o contacto con figuras do exilio interior como Ramón Piñeiro, Xosé Sesto, Fernández del Riego, Xaime Isla, os irmáns Álvarez Blázquez... ao tempo que tenta refacer a súa vida sen moito éxito. Participou na loita clandestina como integrante do Comité Executivo Provisional do Partido Galeguista, como xestor das relacións exteriores do Partido e como fundador, con Xaime Isla e Celso Collazo, do Servizo de edicións, Publicacións e Traducións (SEPT) como primeiro paso para a creación dunha editorial galega. Mais a presión era demasiado abafante e, en 1949, tras pasar uns meses en Estoril, volve a Londres onde traballará para a BBC na sección dos programas en galego, castelán e portugués, ademais de como crítico teatral. O Galician Programme foi o primeiro programa estábel en galego no mundo da radiodifusión e a súa mera presenza (non trataba directamente temas políticos) molestaba ao réxime pola colaboración habitual de moitas persoas procedentes do mundo cultural e político vencelladas ao galeguismo. A resistencia ao franquismo e a construción dunha cultura Olibro asinado por Xulio Ríos e Susi Castro relata como, ao se cumpriren os 15 anos de inhabilitación, en 1955 Plácido, Castro regresa á Galiza definitivamente, e como prosegue -na medida en que o permitían as circunstancias- traballando en defensa dos valores nos que sempre creu. Imparte clases de inglés en Vilagarcía mentres continúa escribindo para a prensa, agora sobre temas culturais, sociais e costumistas, especialmente, no Faro de Vigo dirixido por Álvaro Cunqueiro. Ademais, Castro prosegue co seu labor de tradución, rematando a versión galega das Rubáiyát de Omar Kháyyám,demostrando como a tradución non é nunca unha actividade de simple transferencia lingüística, senón que pode utilizarse como medio de resistencia e de construción dunha cultura. Plácido Castro, en fin, segue participando de infinidade de iniciativas que, no contexto da ditadura, supoñen pequenos, mais significativos esforzos por manter vivo olume da cultura galega: o home que conseguira o primeiro recoñecemento da Galiza como nación no contexto internacional non tivo reparos en ser tamén o promotor da Feira do Albariño de Cambados ou da Romaría Vikinga de Catoira. 85 anos da incorporación de Galiza á Sociedade de Nacións