Mitos e lendas da Galiza ambientan a banda deseñada

Recuperar elementos da cultura popular para empregalos nunha banda deseñada pensada para a mocidade. Estudar desde o cómic como se combina o contemporáneo co tradicional. Estes poderían ser algúns dos trazos que definen Sentinelas da lúa carmesí, un álbum que -con guión de Andrés Castro e Ozo Perozo e debuxos de Alexandre Senande- abre a colección Banda Deseñada de Editorial Galaxia, presentada onte no Culturgal, en Pontevedra. "A idea orixinal partiu dun curso de guión impartido por Ozo Perozo xusto despois da pandemia. El levaba un tempo sen tempo para escribir e buscaba unha vía para retomar a escrita e, a partir dese obradoiro xurdiu esta idea para unha serie de oito capítulos", explica Andrés Castro en conversa con Nós Diario. "Escribimos o guión e, por estas cousas do audiovisual, a produción da serie non acababa de ir adiante, até que Pepe Coira nos deu a idea de desenvolvela en formato de banda deseñada". A idea xa estaba no fondo do proxecto e, tras falar con varias editoriais, Galaxia mostrouse interesada. Perozo e Castro consultaron con Kiko da Silva, que os puxo en contacto con Alexandre Senande. "A idea gustoume moitísimo e axiña dixen que si", conta Senande. "Eu acababa de rematar o máster do Garaxe Hermético [a escola de banda deseñada e ilustración que dirixe Da Silva en Pontevedra] e, se cadra, fun con algo de medo porque eles xa teñen unha traxectoria e eu era o novato. Pero a verdade é que foron moi xenerosos comigo, déronme absoluta liberdade para adaptar á linguaxe do cómic o texto do guión e entendémonos perfectamente desenvolvendo a historia". "Foi unha aprendizaxe colectiva", engade Ozo Perozo. "Eu veño do audiovisual e a linguaxe da banda deseñada quedábame algo lonxe. Alexandre deu moitas pistas e decateime de que o cómic é máis flexíbel, depende moito dos pactos entre guionistas e debuxante. E neste caso, el fixo o traballo moi doado". Diego Ameixeiras e Tomas Guerrero levan ao cómic unha fábula política Unha mitoloxía propia Sentinelas da lúa carmesí une unha historia contemporánea cun fondo narrativo alicerzado na tradición galega, unha fórmula que non só renova esa tradición senón que a asocia coas preocupacións da mocidade actual, ademais de incrementar o universo dos cómics de aventuras cunha iconografía propia que enriquece o caudal creativo. "Esa era a intención", corrobora Perozo. "Temos unha mitoloxía propia tan rica que é unha mágoa que se perda. Agora os relatos non dependen da transmisión oral, difúndense a través de medios que poden chegar a milleiros, ou a millóns de persoas. E temos a oportunidade de poñer en valor toda esa bagaxe e de aproveitala para contar historias contemporáneas. "Todas as culturas teñen referencias propias", engade Castro. "Aí están as culturas nórdicas, a xaponesa... creando os seus propios mundos na ficción, e parece que a galega só se compón de meigas e de santa compaña. Temos un universo mitolóxico moi rico e moi complexo e debemos utilizalo para crear os nosos propios referentes". Pero ademais, Sentinelas da lúa carmesí non deixa de ser un libro de aventuras que tamén tira de precedentes na literatura e no cinema. "Por motivos xeracionais tanto Andrés coma min temos eses precedentes na nosa memoria sentimental", afirma Perozo. "As aventuras de Os cinco de Enid Blyton, as películas tipo Os Goonies, de Richard Donner, ou mesmo as reciclaxes que se fixeron posteriormente, como Super 8, de J. J. Abrams, son historias nas que nos movemos con comodidade". "Si", concorda Castro, "é unha historia de aventuras moi universal, mais tratada desde aquí, desde unha óptica propia. Mesmo o marco xeográfico, unha vila mariñeira que é ficticia, mais que calquera persoa galega pode identificar como algo coñecido". "Eu pasei a miña infancia en Muros", confesa Senande, "e no libro existen moitas referencias visuais que veñen de aí. A historia cadraba perfectamente con ese marco visual. Nese sentido é importante crear unha atmosfera que sexa particular da historia mais que, ao mesmo tempo, dea ás persoas lectoras un certo amarre co que entrar máis profundamente, máis emocionalmente na historia". Julia Lago. O impulso á cultura alternativa Instrumento normalizador Senande combina todos eses rexistros atento ás peculiaridades de cada un deles, empregando técnicas diferentes segundo a narración discorre polo plano da realidade ou polo mitolóxico. "Intentei transmitir eses cambios de forma gráfica, non só co debuxo, senón tamén coa narrativa gráfica. Unha máis abstracta e escura e outra máis realista, dándolle esa luz entre azul e gris neboento que podemos experimentar en calquera vila mariñeira. Ou utilizando referentes culturais instalados no noso imaxinario, como as alusións ás miniaturas medievais cando se relata o mito da moura da cova". Os tres autores están de acordo en valorar a importancia que ten dedicar unha colección de banda deseñada dirixida á infancia e á adolescencia para que a mocidade permaneza en contacto non só coa cultura tradicional de transmisión oral, senón sobre todo coa lingua, nun preocupante contexto de perda de falantes e cada vez máis hostil para a lectura en galego. "É moi interesante que a rapazada poida ler banda deseñada feita aquí, con referentes culturais propios. Estamos encantados de achegar o noso gran de area", di Castro. "Eu xa teño algunha anécdota de amigos con fillos que son bastante reacios a ler literatura en galego pero que se unen con entusiasmo á lectura de banda deseñada", acrecenta Perozo. "É importantísimo porque é nesas idades cando se conforman, na súa maioría, os gustos. E o cómic pode facilitarlles o achegamento á lingua".