Manuel María

Setembro chegou, si, o mes que leva as pontes ou seca as fontes, pero no que as uvas están o mesmo que o mel. Mes no que recoller, gardar e compartir. Neses dous faceres, gardar e compartir, celebramos a Manuel María, a dezanove anos do seu irse e sempre en presente na nosa casa comunal que é Galiza. Así agora tamén, a memoria e sentir, gozámolo xunto con Saleta, compañeira súa amorosa inseparable (“…facían moi boa parella. Ela era unha beleza e el un guapo mozo, de verdes e fermosos ollos e unha voz profunda, sonora, acariñadora”). Velaí o feliz de gardar e compartir. O día oito colleremos camiño a Outeiro de Rei chamados pola Irmandade Manuel María e pola AC Xermolos. Iremos a bo gusto, como así levamos feito ano a ano (dezanove van) na comuñón con Manuel, na lealdade e crenza súa, pois el constitúe un inmedible referente, nacional e indiscutible. Esa categoría constátase cada día dos anos no sentir de toda unha cidadanía galega politicamente comprometida e responsable nesta nosa nación que é Galiza. Manuel encarna, vitalmente e na memoria, un valor real de estímulo e axuda solidaria e popular, determinante para o ando e construción ilusionante do proceso de normalización político e social, lingüístico e cultural, deste noso pobo. Velaí está á vista, dentro da súa grande dimensión de galego normalizado, como gustaba dicirse, o exemplar dos seus actos e así asemade o nobre das súas actitudes e condutas ben coherentes coas súas ideas de Galiza soberana, feita pobo e nación. No oito pois de mediodía xuntarémonos en Rábade, no café Cruz, e a sabor de patacas fritidas e ensaladiña, xunto con bebida, así irán vindo, entre eles, Miro Casabella, Quintas Canella, Mero, Raul Galego e sentindo a falta do poeta compañeiro Xoán Xosé Abella, logo dos saúdos, demoradamente, entre grolo e bocado, falaremos do momento e así da importancia de escoitar a “diputats, deputados, diputuak e diputados” no Congreso e que así a pronto, o catalá, euskera e galego, se escoiten a pleno dereito para que iso axude normalizar o plurilingüismo do Estado. Menudos nervios os do nacionalismo español, di o Mero. Pois, intervindo Miro, iso será un sinal de normalidade. Aínda que chega un pouco tarde, advirte Raul, o noso gaiteiro nubeiro. Onde se viu, dirán, que o catalá, o galego ou o euskera boten redes fóra dos seus lugares. Mimá, nunca tal cousa foi! Canta imposición, laiaranse Non é sen tempo, que xa vai aló case que medio século de democracia, advirte o Canella. Está claro, opinamos, que xa por este setembro os e as dos medios de comunicación (de fabulación), xa teñen óso que roer. Onde se viu, dirán, que o catalá, o galego ou o euskera boten redes fóra dos seus lugares (das súas “provincias”). Mimá, nunca tal cousa foi! Canta imposición, laiaranse. Pois nós entendemos que non vén nada mal familiarizarse coas linguas do Estado… ou? Logo do xantar ao pé do río Ladra, encamiñamos a Pena de Rodas. Lugar querido de Manuel María, si, alí cos cantores, serán as voces poéticas, entre outras, a de Pilar García Negro, Marica Campo e súa irmá Tereixa e Adela Figueroa, quen soen nese espazo de irmandade. Neste lugar as palabras de Manuel son creación e sustento. Interactúan nos poemas, sentíndoas de peito, tal augas íntimas de fontes emocionais. A vida abraza forte. Abrázanos. Manuel e Saleta E baixamos de Penas e imos a Outeiro de Rei, ao cemiterio. Alí está Manuel. Alí tamén Saleta. Moitos “Olas” para eles dous sen ningunha despedida. Abrimos o momento co cantar do Carro (letra de Manuel María e música de Mero). Logo flores e poesía. Afectos cos ollos abertos. Abrazos de harmonías afirmadas. Damos contas. Velaí Manuel, ti, nome propio. Honra para ti tallando sempre de alegría. E na Campa de Santa Isabel, ao pé do Miño, entregaranse as “Navallas de Manuel”. Este ano a título póstumo a Suso do Bahía de Foz, el e os seus tan amicais do noso poeta, e a Xurxo Souto, trobeiro nacional de finísimo contido popular. Apañador de tanto noso. Divulgador total. Tralla ourado. Neste día e todos, a gardar e compartir, contigo e tantas e tantos, Manuel, ao ir da túa obra, sabendo (e que os temos na casa) que nos queren destruír aquilo que non poden instrumentalizar ao seu favor, Pobo, Nación, Lingua, Cultura, teremos que andar listos e espertos para non permitir o mínimo deterioro de quen somos. Esa defensa nosa, con toda a luz intacta, é unha responsabilidade .Gardemos e compartamos para construír, así coa forza militante de sentir amor á terra onde nacen as nosas palabras para, dicíndoas, aprendelas ben e que non se borren. Elas non son misterios. Bastan as descricións e as profecías.