O Jazz de Ría volve á costa ártabra con música, memoria e paisaxe

O Pazo da Cultura de Narón(Ferrolterra) encheuse na noite desta sexta feira para dar a benvida á IX edición do Jazz de Ría. No escenario, o Flamenco Quintet de Perico Sambeat abriu o festival cunha explosión de improvisación, compás e virtuosismo. Fóra, a brisa atlántica da costa ártabra lembraba que este é un festival pensado para vivirse coa ría como pano de fondo, conectando a música co lugar e coas súas historias. Desde esta sexta feira e até o 19 de agosto, Narón, Neda, Cedeira e Valdoviño son escenarios para unha programación que mestura figuras recoñecidas e voces emerxentes, concertos, rutas e obradoiros para nenos, nenas e adultos. A directora do Jazz de Ría, Aitana Cuétara, define o proxecto en declaracións a Nós Diario como “un festival de jazz con cores diferentes, un mapa do que está pasando agora mesmo na escena, pensado para que a xente descubra cousas ás que non sempre é doado acceder”. Para Perico Sambeat, que chegou a Narón para presentar o seu disco Roneando, o festival encaixa á perfección co espírito de risco e exploración que move o seu traballo. “Era cuestión de tempo que o flamenco se fusionase co jazz. Neste quinteto teño músicos que dominan ambos os mundos, e iso permítenos arriscar, xogar coas estruturas e manter unha interacción moi viva co público”, explica a Nós Diario. Sambeat lembra que a súa relación co flamenco comezou xa nos anos 90, colaborando con Enrique Morente, pero que este formato pequeno lle permite agora unha proximidade especial: “A interacción é inmediata. Admiro tanto o flamenco que cada pequena investigación é unha alegría”. Ademais, pon en valor a capacidade do festival para chegar a novas comunidades de ouvintes e agradece a diversidade de artistas. Sambeat asegura que un dos grandes valores da súa carreira é compartir escenario con xente nova: “A transmisión do legado entre xeracións é necesaria. Este festival é un exemplo de como conectar estilos e idades mantendo unha identidade propia. Estou orgullosísimo de tocar aquí”. O público principal do festival procede da comarca de Ferrolterra, e esa é unha das chaves do éxito. “Traballamos implicando os veciños e veciñas. Logo hai público especializado que se despraza, de Galiza e doutros puntos do Estado, pola calidade artística, e tamén xente de fóra que aproveita as vacacións para gozar da música e das praias”, explica Cuétara. Rachar prexuízos sobre o jazz A directora recoñece que aínda queda un certo prexuízo sobre o jazz como música complicada, pero insiste: “É un xénero amplísimo, con tantas cores como as fusións co flamenco ou o soul. Sempre hai unha porta de entrada e, a partir de aí, todo é marabilloso”. Por iso, o cartel deste ano vai do jazz máis lírico e melódico ata proxectos de vangarda, pasando por sons de raíz ou propostas híbridas. Na programación desta tarde conviven en Narón a frescura de Alba Armengou co seu jazz latinoamericano e canción de autor, a exploración filosófica e sonora de Diego Alonso 5tet –quen presenta un repertorio inspirado na tradición europea e no jazz contemporáneo– ou Sumrrá, celebrando o seu 25 aniversario con convidados sorpresa nun concerto especial e único. Mañá será a quenda de Trilitrate en Neda e, xa na segunda feira, a enerxía coral e soul do Coro da Ra converterá o Parque dos Patos de Cederia nunha festa colectiva, servindo tamén de antesala ao diálogo entre piano e voz de Amorodios, proxecto no que Xan Campos e Faia Díaz levan a tradición oral galega ao centro dunha proposta jazzística. O feche na praia do Baleo, en Valdoviño, co cuarteto Copos de Avena, promete ser outro momento emblemático: música latina e contemporánea enriba da area, co solpor de fondo, e un fin de festa que mesturará improvisación, baile e a inmensidade do océano como escenario. Paisaxe, historia e comunidade Para Cuétara, actividades como o paseo que terá lugar mañá por San Nicolás (Neda) co crítico musical Fernando Fernández Rego ou o roteiro da terza feira en Valdoviño, Balcóns ao Atlántico, guiado por Xurxo Souto, son parte esencial da identidade do Jazz de Ría: “Non é só un conxunto de concertos; trátase de coñecer o patrimonio, a historia local e as paisaxes que nos inspiran. Queremos que quen veña leve algo máis que música”. Obradoiros de instrumentos Nos cinco días de programación, hai lugar para a participación activa: obradoiros de construción de instrumentos con material de refugallo para nenos e nenas, un taller de podcast colaborativo, visitas musicadas a espazos patrimoniais… Sempre coa idea de que o festival sexa tamén unha experiencia colectiva e creativa. Un festival con alma propia O Jazz de Ría non pretende ser un macroevento nin competir por cifras de asistencia, senón consolidar unha comunidade arredor do jazz e do territorio. “Cada edición é unha viaxe compartida entre artistas e público. A música é o fío, pero tamén o son as historias, os lugares e a xente que os habita”, resume Cuétara. Memoria: Un percorrido leva o 'Baile de Ribeira' ao presente Este ano, un dos puntos fortes da programación é o Baile na Ribeira, un paseo sonoro comisariado polo xornalista e divulgador Fernando Fernández Rego en colaboración coa directora do festival, Aitana Cuétara. A idea naceu cando, hai anos, preparando un concerto en Neda, a organización soubo pola xente do lugar que alí houbera un salón de baile desaparecido hai décadas. “Houbera unha sala que deixou de funcionar nos anos 30, tras a Guerra Civil. Non queda practicamente nada, só a memoria das veciñas. Quixemos recrear como sería se chegase aos 70, con aquelas orquestras e conxuntos que fixeron de Ferrolterra unha meca musical”, conta Fernández Rego a Nós Diario. A ruta, que percorre o barrio mariñeiro de San Nicolás, en Neda, utiliza códigos QR para escoitar gravacións históricas de bandas como Los Zafiros, Los Players ou Los Sprinters, grupos que chegaron a ter gran relevancia a nivel galego e estatal. Pero Fernández Rego advirte: “É un patrimonio sonoro que hai que preservar. A ditadura do algoritmo leva ao esquecemento, e o noso labor é reivindicar eses sons e esa memoria. Moitas desas gravacións non están na rede, e cómpre un esforzo institucional para conservalas”.