As III Xornadas Pacegas afondan na violencia sobre mulleres esenciais da historia galega

A Rede Museística Provincial de Lugo organiza un ano máis, no Museo Pazo de Tor (Monforte de Lemos), a terceira edición das Xornadas Pacegas. Trátase duns encontros dialogados arredor da civilización dos pazos e fortalezas. As III Xornadas Pacegas, que decorrerán entre o 2 e o 4 de marzo –coincidindo co mes das mulleres–, incluirán diálogos abertos cos que trenzar a colaboración entre universidades, museos e entidades sociais para que o coñecemento académico a respecto da historia das mulleres "saia á rúa." Após unha segunda edición cuxo fío condutor foi o concepto de "poder" que se pode trasladar desde os museos –poder entendido como posibilidade de mudar o que non nos gusta e de recuperar a memoria máis humilde das mulleres que sostiveron con ímprobo traballo as tramas xerárquicas de todos os poderes– chega unha terceira edición progatonizada por tres mulleres galegas. A partir das biografías de Catarina de Santiso –asasinada polo seu home, Vasco das Seixas, señor de San Paio de Narla–, María Paz Taboada –última fidalga de Tor, quen, á súa morte, doou ao patrimonio público do pazo e todo o seu patrimonio móbel– e de Constanza de Castro –filla de Pardo de Cela que resistiu en Caldaloba, en Lugo, o asedio dos Reis Católicos– historiadoras e entidades sociais abordarán diferentes cuestións relacionadas coa pegada documental e as fontes no estudo do papel das mulleres galegas na Idade Media. Baixo o título de Conflitividade feminina, herdanza e patrimonio: Caldaloba, Narla e Tor, a Rede Museística Provincial de Lugo conecta desta maneira a vida destas tres mulleres con tres dos inmóbeis da rede: a luguesa Torre de Caldaloba, a fortaleza de San Paio de Narla (en Friol, na comarca de Lugo) e o propio Pazo de Tor onde decorrerán as xornadas. "Por que tres mulleres?", pregunta Encarna Lago, coordinadora das Xornadas e responsábel da Rede Museística, en conversa con Nós Diario. "Porque a súa historia representa cada un dos espazos que conectamos nesta edición", responde Lago. Porén, estas xornadas non só buscan recuperar o papel das mulleres galegas na historia, senón tamén pór en valor o traballo de investigadoras e investigadoras que realizan labores de recuperación destas figuras. "De que sirve que estas mulleres estean a facer un esforzo inmenso por actualizar a historia das mulleres da Galiza se esta información non sae á rúa?", reflexiona a coordinadora das xornadas. A rede museística busca, desta maneira, darlle recoñecemento ás mulleres da historia para que nos museos "non se siga a contar a mesma historia patriarcal de sempre", afirma Encarna Lago. Pór en valor a conflitividade feminina Nos encontros, impulsados pola área de Cultura da Deputación de Lugo, "continuarán coa folla de ruta estabelecida" pola Rede Museística Provincial de Lugo. "Somos un referente en temas de igualdade de xénero e no traballo das grandes desigualdades", afirma a súa responsábel. "Así, estas xornadas inscríbense na liña de traballo que se ven desenvolvendo desde os museos para que o coñecemento histórico vinculado á historia das mulleres saia á rúa", engade. Mais, neste caso, "tecendo colaboración entre Institucións que xeran coñecemento académico e entre entidades que producen saber profano." A Deputación de Lugo presenta o volume 'A Vangarda das Formas' sobre a obra cerámica de Isaac Díaz Pardo Neste sentido, as III Xornadas Pacegas contarán coa historia, contada en primeira persoa, de Dolores López, integrante da Asociación Carballo Vivo. Unha entidade que "fixo moito pola recuperación da historia de Caldaloba e tamén polo patrimonio feminino". López falará da súa experiencia como muller activista na conservación, recuperación e posta en valor do patrimonio provincial. Tamén desde o ámbito social, as xornadas pretenden tecer rede coa Fundación e Casa-Museo Manuel María, "sen esquecer que Manuel María nomeou a rede museística como herdeira de parte dos seus fondos. Hai un vínculo entre Manuel María e o Pazo de Tor, onde pasaba moitas xornadas de faladoiro con María Paz Taboada", afirma Lago. Así, a participación do presidente da fundación Manuel María, Alberte Ansede, antóllase "dobremente interesante", non só pola relación de Manuel María con Tor, senón tamén polo papel que a sociedade civil desenvolveu na recuperación de Caldaloba, tema sobre o que versará a palestra de Ansede. Encarna Lago destaca, de entre todas as investigacións académicas que buscan pór de manifesto a conflitividade feminina na historia galega, os traballos desenvolvidos por Antón Meilán, catedrático emérito da Universidade de Oviedo e autor dun libro arredor da figura de Constanza de Castro. "Ademais de recuperar a Constanza, recuperamos a súa irmá Beatriz", informa Lago. Meilán falará na terceira edición das Xornadas Pacegas sobre as fillas rebeldes do Pardo de Cela. O caso de Caldaloba e o papel do asociacionismo A Torre de Caldaloba, en Lugo, un dos inmóbeis protagonistas das III Xornadas Pacegas da Rede Museística Provincial de Lugo, é, en palabras de Alberte Ansede a Nós Diario, "historia viva da Galiza. O presidente da Fundación Manuel-María de Estudos Galegos contará na súa palestra o papel que o asociacionismo da comarca da Terra Chá desenvolveu na recuperación e posta en valor dun inmóbel cun "valor simbólico tan elevado" como é Caldaloba, ao ser lugar de vivenda dunha das fillas de Pardo de Cela, Constanza de Castro. Alberte Ansede, elixido novo presidente da Fundación Manuel María Un rural vivo Retomando o traballo desenvolvido a finais dos anos 90 polas Brigadas Chairegas para a Recuperación do Patrimonio, asociacións e colectivos da Terra Chá levaron a cabo unha serie de reivindicacións que deron os seus froitos: a adquisición de parte da Torre pola Deputación e o inicio do proceso de expropiación. Estas loitas danse nun contexto rural, "no que o patrimonio sofre moito máis que no urbano, onde os inmóbeis rescatados adquiren unha nova funcionalidade", afirma Ansede. "Por iso a loita pola recuperación patrimonial debe fiarse á loita por conseguir un rural vivo", sentencia o presidente da Fundación Manuel-María.