Eurocidades sen cidades

Neste mes de xaneiro botou a andar unha nova eurocidade chamada Foz do Miño. Esta non é a primeira nin será a derradeira na raia Ibérica. Hoxe, en total, hai oito eurocidades desde A Guarda a Ayamonte, cinco na parte galega. A primeira de todas foi Verín-Chaves (2007), co nome de Eurocidade da auga, e a seguir, Tui-Valença (2012). Agora ben, aínda que reciban o nome de 'eurocidades' non sempre están constituídas por dúas cidades contiguas, de similar tamaño, pois baixo o mesmo termo encontramos realidades diferentes. Mais ben a idea de 'eurocidade' ten a ver con compartir recursos e manter unha colaboración máis sólida a través de proxectos políticos, económicos e culturais para enfrontar problemas comúns, e por iso non estraña que a última eurocidade da raia miñota estea composta por tres municipios (O Rosal, A Guarda e Camiña). No Miño fronteirizo non temos exemplos de "cidades binacionais", como Kerkrade (Países Baixos) - Herzongenrath (Alemaña), que teñen un nivel de integración maior, pois na práctica é unha única cidade dividida por unha fronteira invisible. Para explicar as nosas eurocidades podemos escoller o termo "cidades que cruzan a fronteira". Mais, esta definición que serve claramente para Tui-Valença por seren dous núcleos urbanos unidos por unha ponte que permitiu o paso dos seus habitantes para realizaren a miúdo unha serie de actividades no "outro lado" (comercio, ocio, traballo), non me convence tanto para as outras dúas eurocidades do Baixo Miño, porque as localidades centrais dos concellos están máis distantes entre si (Tomiño de Cerveira ou O Rosal de Camiña) e entre elas non sempre se deron unha serie de relacións de veciñanza tan frecuentes como as que si se mantiñan nas parroquias da beira do río. Veciñanza ribeirá As eurocidades de Tui-Valença e Tomiño-Cerveira xa hai anos que levan tecendo proxectos de cooperación transfronteiriza para aproveitaren mellor as oportunidades que se ofrecen desde a Unión Europea, a través das AECT (Agrupacións Europeas de Cooperación Territorial), que son as que reciben e xestionan os fondos Interreg. É innegábel que nestes últimos anos as relacións entre os municipios ribeiregos son máis sólidas e hai menos asimetrías económicas, mais creo que iso non se debe á existencia das eurocidades. O aumento das nosas relacións sociais débese a outras causas como a creación do espazo Schengen, a eliminación das alfándegas, os polígonos industriais ou a construción de máis pontes no Miño. O aumento das nosas relacións sociais débese a causas como a eliminación das alfándegas, aos polígonos industriais ou á construción de máis pontes no Miño Así mesmo, algúns proxectos foron difíciles de levar adiante, pois ambos os Estados foron remisos a conceder un estatuto especial a estas entidades subnacionais. Por culpa das súas reticencias, algunhas propostas como a eliminación das barreiras de mobilidade no foron adiante. Entre Tui e Valença, hoxe o único medio de transporte que se permite entre as dúas cidades é un tren chuchú dedicado ao turismo. Tampouco se deu resolto a cuestión da tarxeta sanitaria única para os que van traballar ao outro lado, e as súas xubilacións. No día a día, seguimos a tropezar cunha chea de obstáculos administrativos, como cando o noso amigo Rafael morreu nun accidente de tráfico en Cerveira, a poucos quilómetros da súa casa, ao volver do seu traballo en Portugal. Levárono ao Porto, e tardaron dez días en devolverllo á familia para que puidese enterralo en Goián. E outro atranco que dificulta son os continuos fallos das redes móbiles, pois en moitas ocasións só podemos rexistrarnos nunha compañía telefónica portuguesa. Menos mal que agora non temos que pagar a itinerancia de datos. Foz do Miño A nova eurocidade Foz do Miño terá que enfrontarse a todos estes contratempos, e encontrará moitos obstáculos á hora de pór en práctica os seus proxectos colectivos por falta de persoal e escasos medios económicos. E sospeito que O Rosal terá que fiar máis fino que a Guarda e Camiña, se quere tirar proveito dunha serie de proxectos interesantes como a creación dunha escola internacional de vela ou a recuperación do transporte fluvial con un barco de baixo calado. Oxalá todos estes esforzos das administracións locais do Miño logren unha maior cohesión territorial. Todas elas parten, ademais, cunha grande vantaxe fronte a outras eurocidades da raia luso-española: a irmandade cultural e lingüística. E esa identidade cultural debe ser un dos alicerces de todas as pontes que erguen en común. Con bos exemplos quizais se poidan eliminar dunha vez as rivalidades froito daqueles vellos discursos nacionalistas dos Estados modernos, que aínda se perciben fondamente enraizados nos comportamentos discriminatorios daquelas persoas que van "españolear" ás feiras e cafés do outro lado.