A declaración BIC do Museo Carlos Maside, no esquecemento

O Museo Galego de Arte Contemporánea Carlos Maside está en perigo real agora que o próximo 1 de agosto caduca o expediente incoado pola Xunta para a súa declaración como Ben de Interese Cultural (BIC). Dúas décadas de reivindicacións e un proceso administrativo iniciado logo de moitos esforzos no verán de 2023 poden quedar en nada se o Goberno galego non actúa antes da data límite. Entidades culturais e da memoria histórica alertan da situación crítica que vive este centro patrimonial clave para a arte galega contemporánea e a súa memoria colectiva. A mensaxe das entidades sociais é clara: a Xunta está a deixar morrer o legado de Isaac Díaz Pardo e de Luís Seoane por inacción ou desleixo. A historiadora da arte e coñecedora de primeira man do proxecto, Mercedes Rozas, colaboradora de Nós Diario, é rotunda en declaracións a este xornal: “É o verdadeiro museo da Galiza, porque non o hai. Durante moitos anos, Díaz Pardo e Seoane recolleron obra de artistas galegos do interior e do exilio. Hai gravados, esculturas, pezas fundamentais que non se atopan noutro lugar. É un proxecto colectivo, unha ponte coa vangarda galega anterior á Guerra Civil, que recupera a memoria dun país truncado”. Manuel Pérez Lorenzo, historiador: "Non hai un acceso real ao museo. Incumpríronse as prerrogativas da incoación como ben de interese cultural" Para Rozas, que a Xunta aínda non fixese efectiva a declaración BIC “é unha falta de respecto á historia da Galiza” e responde a “intereses comerciais” que nada teñen que ver coa protección do patrimonio. Un museo histórico sen acceso público O Museo Carlos Maside naceu no ano 1970 ao abeiro do Laboratorio de Formas da Galiza, impulsado desde o exilio por Díaz Pardo, Seoane e outros intelectuais defensores da Galiza. A súa misión: recuperar a arte e a memoria do país anterior ao golpe de 1936, promover a cultura desde a dignidade e crear un relato propio fronte á censura do franquismo. O edificio actual, no Castro (Sada), deseñado por Andrés Fernández-Albalat e inaugurado en 1982, contén obras de Castelao, Souto, Carlos Maside, Xulio Maside, Seoane, Laxeiro, Botello, Patiño, Quintana ou Colmeiro, entre outros, -unha importante representación dos autores galegos desde os anos 20 até case os anos 90– así como unha importante colección de debuxo humorístico e banda deseñada. A colección está "secuestrada", denuncia Manuel Pérez Pero hoxe, esa colección está “secuestrada”. En total, son unhas 1.800 obras de arte as que están agora en perigo. Así o denuncia Manuel Pérez Lorenzo, historiador e membro da Asociación Irmáns Suárez Picallo: “Non hai acceso real ao museo. Incumpríronse as prerrogativas da incoación como BIC, que obrigan a abrir o espazo catro días ao mes durante catro horas. A propiedade fai o que lle dá a gana. O administrador manifestou o seu desinterese polo legado cultural en repetidas ocasións”. O grupo empresarial que actualmente controla Sargadelos, tras romper co espírito fundacional do proxecto, mantén o espazo nunha situación de abandono e falta de transparencia. As voces do tecido cultural levan anos pedindo a protección efectiva do Museo Carlos Maside. Co expediente a piques de caducar, redobraron a presión. Desde a Agrupación Cultural Alexandre Bóveda, insisten na necesidade de acción inmediata. Carlos Babío, presidente da CRMH: "É un escándalo que a Xunta non fixese nada nestes meses. A falta de comunicación é xa moi clarificadora" Tamén desde a Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña, o seu portavoz, Carlos Babío, lembra que o museo “é un proxecto fundacional para a Galiza contemporánea. Ten pezas como as máscaras de Os vellos non deben de namorarse de Castelao, únicas, de valor incalculábel. É un escándalo que a Xunta non fixese nada nestes meses. A falta de comunicación é xa moi clarificadora”. Desde a incoación do expediente, que só chegou tras unha longa campaña cidadá, as entidades denuncian que non se tomou ningunha medida efectiva. Non se fixeron públicas inspeccións, informes técnicos nin avances administrativos. O tempo esgótase, e con el, a oportunidade de blindar un dos espazos máis simbólicos da cultura galega do século XX. A Xunta di que o prazo "aínda non rematou, polo que non hai demora" Preguntada por este xornal, a Consellaría de Cultura, Lingua e Xuventude sostén que o prazo “aínda non rematou, polo que non existe demora”. “Con todo, cómpre lembrar que o complexo do Castro xa conta con protección ao estar incluído no PXOM do Concello de Sada e no Catálogo do Patrimonio Cultural da Galiza”, aseguran. “Desde a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural continúase traballar no expediente”. Memoria e resistencia A historia do Museo Carlos Maside é a historia dunha resistencia cultural. Naceu como resposta á censura, como acto de memoria e reconstrución. Hoxe, á espera de que caduque a tramitación para declaralo BIC por parte da Xunta da Galiza, esa memoria precisa ser defendida de novo, fronte ao esquecemento e a mercantilización. As entidades culturais galegas alertan: queda menos dun mes para que a Xunta da Galiza actúe. Se non o fai, perderase unha oportunidade histórica de protexer o único museo que representa a alma artística da Galiza contemporánea. Sargadelos, espello dun modelo abandonado A agonía do Museo Galego de Arte Contemporánea Carlos Maside non é un caso illado. Está intimamente conectada coa crise do proxecto de Sargadelos, como xa advertira Isaac Díaz Pardo en vida. Nos últimos meses, Nós Diario vén documentando o desmantelamento dunha das utopías culturais máis ambiciosas da Galiza. O breve feche da planta de produción de cerámica en Cervo (A Mariña), feito acontecido o pasado mes de abril, é unha das últimas feridas dunha longa secuencia de decisións empresariais que ignoran o legado artístico, social e filosófico que representaba Sargadelos. Mercedes Rozas, historiadora da Arte: "O Museo Carlos Maside é o verdadeiro museo da Galiza, porque na actualidade non o hai" Mercedes Rozas lembra a Nós Diario que “a nova dirección de Sargadelos rompeu por completo co proxecto orixinal. Díaz Pardo concibía a cerámica, o museo, o Laboratorio de Formas, como partes dun todo: un país que se reconstruía desde a cultura. Agora só se busca rendibilidade económica, e iso levou á destrución dun tecido cultural único”. A crise de Cervo, o peche de obradoiros, a eliminación de liñas de deseño histórico e a perda de emprego na comarca son síntomas dunha “colonización cultural” que tamén pretende “apropiarse de Díaz Pardo, Seoane e todo o seu legado”, advirte.