O Barómetro da cultura sinala como principal debilidade o insuficiente apoio institucional

Un bo ano ma non troppo. 2022 non foi malo para a cultura galega, mais quedou lonxe das expectativas do sector. É o resumo que se deriva das conclusións do Barómetro da cultura galega, documento elaborado polo Observatorio da Cultura Galega, servizo dependente do Consello da Cultura Galega (CCG), que analiza a actividade cultural do último ano no noso país e que presentaron esta quinta feira a presidenta do CCG, Rosario Álvarez, e o responsábel do Observatorio, Hakan Casares. Segundo o informe -que permite coñecer a percepción das persoas responsábeis das entidades culturais ao tempo que recolle as súas expectativas para 2023-, os ámbitos que obtiveron mellores resultados en 2022 foron os museos e as actividades relacionadas co patrimonio, o audiovisual, a música e a educación cultural. As bibliotecas e as entidades relacionadas co teatro, a danza, os espectáculos e as actividades auxiliares das artes escénicas sitúanse nunha faixa media. E a edición de libros e publicacións periódicas e as actividades das artes visuais (incluídas a arquitectura, a publicidade e o deseño) sitúanse por debaixo da media. O informe reflicte que as empresas dedicadas ao comercio de libros e publicacións periódicas e ás artes gráficas apenas tiveron unha evolución positiva, situándose en cifras de negocio moi similares ás do ano 2021. Un dato revelador é que o ano 2022 foi máis positivo para as administracións públicas e as entidades sen ánimo de lucro que para as empresas, e tamén para as entidades máis grandes en termos de ingresos que para as pequenas: resulta raro nun ano en que os fondos europeos Next Generation e as axudas do Xacobeo -prolongado por primeira vez a un período de dous anos- estiveron en primeira liña de actualidade. Porén, o documento dá pistas sobre o sucedido. Os organismos da Administración, as empresas do audiovisual e da edición, así como as entidades con máis volume de negocio, son as mellor informadas sobre os Next Generation. E, na práctica, só un 12,1% chegou a obter unha axuda destes fondos. O Barómetro do Consello da Cultura Galega informa do "inicio" da recuperación do sector O Xacobeo de Schrödinger A respecto do Xacobeo, dáse un curioso paradoxo: malia que a maioría dos actores culturais entrevistados para a elaboración do Barómetro considera que o Xacobeo non produciu en 2022 ningún impacto na súa entidade, o 76,1% manifesta que tivo unha repercusión positiva ou moi positiva sobre o conxunto da cultura galega. Analizando a xestión do Ano Santo, as fortalezas do Xacobeo que máis se sinalaron foron o éxito da programación musical, con especial referencia aos festivais; a visibilidade ou promoción da Galiza e da cultura galega no ámbito estatal e no internacional; e a cantidade e variedade da programación cultural. En canto ás debilidades, as máis citadas son a masificación turística e o feito de que o Xacobeo atrae un turismo de cantidade pero de mala calidade que non gasta en cultura; unha cantidade excesiva de artistas non galegos na programación, é dicir, a percepción de que na planificación do Xacobeo non se lle deu prioridade á cultura galega; e a crítica á programación desenvolta pola pouca calidade ou idoneidade dos eventos. A Cidade da Cultura segue sen proxecto Debilidades e fortalezas Precisamente, a principal debilidade do sector cultural galego segundo a percepción dos seus protagonistas é o insuficiente apoio institucional e a falta dunha política cultural adecuada. Todas as administracións públicas -o Estado, a Xunta, as deputacións e os concellos-, suspenden neste apartado. Ademais, tamén se mencionan a suba de prezos e a situación económica xeral e o reducido tamaño do mercado cultural galego e a escasa demanda dos seus produtos. En canto aos aspectos positivos, sete de cada dez persoas enquisadas concordan en sinalar o talento e a creatividade dos e das profesionais do sector cultural galego como o principal punto forte (máis dun 70% das respostas). Tamén con porcentaxes moi elevadas, o segundo aspecto positivo máis citado é a riqueza do patrimonio cultural galego. A moita distancia destas dúas principais respostas sitúanse a calidade da produción cultural galega e, en cuarta e quinta posición, o crecemento e proxección do sector audiovisual galego e a proxección de artistas galegos a nivel estatal e internacional. Jorge Rey: "O que está claro é que non se crea público só polo que fan as institucións, coas políticas culturais actuais" Crise económica Nun ano marcado na economía pola suba de prezos e a crise de aprovisionamentos derivada da guerra en Ucraína, un 47,1% das empresas e organismos que compoñen a mostra de estudo aumentou os seus ingresos. E aínda que o incremento producido en 2022 foi superior ao rexistrado en 2021, non cumpriu as expectativas do sector. Non foi un ano doado, xa que o incremento xeneralizado tamén se notou nos custos de produción. Case a metade das entidades experimentou un aumento dos custos laborais e para un 84,6% incrementáronse os prezos dos materiais e servizos que necesitan. Aínda que un 50,9% procurou non repercutir estas subas sobre as persoas consumidoras, un 39,6% tivo que facelo. Política Cultural? Lixeira suba na exportación e estabilidade no emprego O Barómetro tamén atende os pasos dados nos procesos de internacionalización da cultura. A este respecto, un 25,5% das entidades do sector cultural afirma que durante 2022 levou a cabo algunha acción dirixida a incrementar a súa produción ou venda fóra do Estado, é dicir, no mercado internacional. Esta porcentaxe supera en 4,4 puntos porcentuais a rexistrada na anterior edición do estudo. Destacan neste campo as entidades dedicadas s ao audiovisual (38,3%), á edición de libros e publicacións periódicas (34,6%) e ao teatro, danza, espectáculos e actividades auxiliares das artes escénicas (33,3%). Todos os indicadores económicos inflúen na evolución do emprego na cultura. Malia que globalmente son máis as entidades que aumentaron o número de persoal empregado que as que o reduciron, o 68,9% experimentou unha situación de estabilidade, é dicir, nin aumentou nin minguou o cadro de persoal. Segundo a actividade desenvolta, as entidades que tiveron unha evolución mellor do seu emprego foron as relacionadas co audiovisual, a música e as artes escénicas. En contraste, as artes gráficas tiveron unha evolución negativa neste aspecto.