Area Erina constrúe o testemuño fílmico dun rural que desaparece

Aurora Álvarez Alonso é unha muller de 98 anos que viviu toda a súa vida na parroquia de Taboexa, no concello das Neves. A súa casa está a poucos quilómetros da cidade, mais tamén a unha distancia sideral do modo de vida actual. Non ten televisión, nin radio, tampouco unha cociña moderna -"a comida sábeme a gas", di-, continúa facendo a comida nunha lareira. Tampouco ten reloxo: a súa rutina réxese pola saída e a posta do sol. A súa existencia é practicamente idéntica a dos núcleos rurais de finais do século XIX ou principios do XX. Durante máis de dez anos, a cineasta viguesa Area Erina filmou a Aurora, a súa forma de vivir ancestral. E daquelas imaxes saíu Aurora, un filme que retrata un estilo de vida no rural practicamente extinto. "Comecei a gravar en 2007, cando tiña 27 anos. Aurora é veciña dunha casa que teñen meus pais á que íamos a pasar o verán, e chamoume a atención aquela forma de vida", explica Erina en conversa con Nós Diario. "Naquela altura eu filmaba a todas horas, todo o que me rodeaba, dunha forma moi doméstica. E entre a curiosidade por unha forma de vida que tiña moito de anacrónico, a miña querenza polo audiovisual e a pulsión por deixar un rexistro daquela vida, comecei a filmar tamén os meus encontros con ela". Filmar desde a fraternidade Se cadra, o grande achádego de Aurora é que consegue ser un filme que mostra sen xulgar, que logra unha absoluta neutralidade no seu retrato da protagonista. Aquelas visitas foron desembocando nunha amizade que fixo que Aurora se fose abrindo paulatinamente, até compartir con Area a súa mirada sobre temas como o amor, a guerra, a familia, a morte ou a posición da muller na sociedade. E o filme vai mostrando como evoluciona a amizade entre as dúas, e como Aurora acaba relatando vivencias persoais moi duras, desde a guerra até a experiencia de ter un pai maltratador. 'Rapa', 'As Neves', 'Honeymoon' e '+ Cuñados', favoritas aos Premios Mestre Mateo "Agora estamos moi sensibilizados con determinados temas, pero nela non houbo esa toma de conciencia, as súas opinións veñen do seu foro interno, da súa experiencia", explica a directora. "Desde ese lugar fala, por exemplo, da súa condición de muller, da inxustiza coa que se trata as mulleres. Dunha maneira moi intutitiva, ten conciencia dos problemas que ocupan agora o debate público. Agora, cando presento a película, vexo nos coloquios que xera controversia. Moitas persoas vén o mundo de Aurora como unha escravitude, e outras ven un certo empoderamento na independencia coa que vive. Pero eu creo que ese debate pertence a cuestións que van máis alá da situación de Aurora, que son parte de discusións éticas sobre a liberdade que a ela non a atinxen en absoluto". O filme non ten vontade de editorializar nin de converterse nun tratado de antropoloxía: nace dunhaa admiración mutua que mostra unha vida desde a fraternidade. Non pretende analizar o que ve, nin moito menos elaborar ningún tipo denuncia. "É que estar con Aurora, para min, era compartir o momento con ela. Pouco a pouco fun decatándome da gran sabedoría que había nela, da seguridade coa que falaba deses temas universais. Ás veces os seres humanos temos unha tendencia innata a xulgar ou a teorizar que nos impide relaxarnos e vivir o instante, apreciar simplemente o que temos diante, que moitas veces é dunha beleza imposíbel de explicar". Un tempo atemporal Esa naturalidade esténdese a factura da película que, debido ao tempo transcorrido durante a súa rodaxe, filmouse con diferentes cámaras e distintas formas de enfrontar a gravación. "Si, na película pódese ver como hai un cambio orgánico, non só nos diferentes aparellos que fun empregando ao longo do tempo, senón tamén na miña forma de filmar, desde uns planos moi abruptos e abstractos até a ollada máis pausada e contemplativa dos últimos anos. Ao pasar tanto tempo, eu fun cambiando a miña ollada, a forma de captar e de manifestar as cousas, mais decidín respectar esa evolución que, dalgún modo, tamén reflicte os cambios na relación que fomos construíndo as dúas. Dalgunha maneira, a cámara é un terceiro personaxe que narra esa evolución: dúas persoas de idades e mundos diferentes que se atopan nun tempo atemporal". Os Mestre Mateo entregaron esta sexta feira os premios especiais da XXIII edición A produción Da sinceridade do propósito dá conta o feito de que a directora non pensou en ningún momento en montar un filme que chegase ás salas de exhibición. Foi a insistencia do seu tío, o coñecido actor Antonio Durán "Morris", a que a empurrou a levar todo aquel material a unha produtora. "Mostrámoslle un pequeno teaser a Gaitafilmes e quedaron enganchados. Para min tamén foi unha experiencia incríbel, porque eu sempre traballara en solitario e sen medios, e grazas ao traballo de Andrés Goteira e de toda unha serie de persoas que teñen unha enorme experiencia no cinema e que trataron o filme con tanto cariño foi algo non só novidoso para min, senón tamén tremendamente satisfactorio. Foi un auténtico luxo poder traballar con eles". Unha película "doméstica" nos premios Mestre Mateo Area Erina deixou de gravar a Aurora cando, por cuestions de saúde, foi vivir a casa dunhas sobriñas, en Salvaterra, en 2020. "Xa non tiña sentido seguir. A película era ela e a súa contorna", declara. Aurora sabe da existencia do documental, pero non lle interesa. "Non ten ese tipo de referencias, non pertencen ao seu mundo". De feito, durante a película ela sabe que Area está rexistrándoa dalgunha maneira ("e logo ti fas retratos?"), pero non queda claro que conciencia ten da natureza dese "retrato" nin parece preocupada en exceso por ver o resultado final da operación. Como moito, manifesta un difuso interese por saber como sae a imaxe do aparello que a está gravando. Candidata nos Premios Mestre Mateo A película de Area Erina tivo unha excelente acollida desde o principio. Estreada na sección oficicial do Festival de Málaga, Aurora pasou por festivais como o OUFF de Ourense ou o Play Doc de Tui sempre cun recebemento positivo do público. Agora, é unha das candidatas nos Premios Mestre Mateo na categoría de Mellor Documental, na que competirá con Prefiro condenarme, de Margarita Ledo, Salvaxe, salvaxe, de Emilio Fonseca e Filmei paxaros voando de Zeltia Outeiriño.