Allariz enxalza o patrimonio ao redor do boi

Allariz pasea estes días o boi para recrear, un ano máis, a historia que protagonizou Xan de Arzúa nesa vila en 1317. A versión máis estendida relata que este nobre galego procurou ese ano rematar coas burlas e insultos da comunidade xudía cando se realizaba a procesión do Corpus. Con esa intención, encabezou a procesión a lombos dun boi, cargado de sacos con formigas que botou sobre os que protestaban ante a celebración relixiosa. O fidalgo, tras o éxito da iniciativa, deixou en herdanza un dote suficiente para que todos os anos un boi percorrese as rúas da poboación. Volve o Festival de Xardíns de Allariz máis Internacional Tras anos de esmorecemento como consecuencia da chegada da ditadura, a asociación que leva o nome deste nobre galego, Xan de Arzúa, recuperouna en 1983 e hoxe mantén o seu legado. Un dos seus membros, Juan Antonio Seara, explica a Nós Diario que os nove días que dura a celebración comezan cunha recreación histórica da época en que se iniciou. “O primeiro día comezamos co que denominamos 'trato do boi', para mostrar como os habitantes da vila alugaban este animal ás persoas que os tiñan para poder correr polas rúas”, relata, ao tempo que engade que desde hai dous anos a teatralización decorre no lugar de Roimelo. Ao día seguinte, domingo, continúa a representación no centro da vila coa recreación do que lle aconteceu a Xan de Arzúa. Nese momento entran en xogo os diferentes 'gremios', que na actualidade son 21, vestidos segundo a súa profesión, imitando a roupa que se empregaba no século XIV. “Iníciase na praza do Eiró, ao carón da igrexa de San Pedro, onde estaba a confraría do Corpus, para ir parando por diferentes lugares”, apunta Seara. Allariz será 'berce' da crianza en galego As saídas do boi O protagonismo do boi é total desde o primeiro día coas súas saídas, que este ano comezaron o sábado, 3 de xuño, e rematarán o vindeiro domingo, dia 11. Na maior parte das xornadas, realizan unha aparición polas rúas de Allariz, mais tamén hai outras que chegan a saír até dúas veces, unha pola mañá e outra pola tarde. Iso si, como aclara este membro da organización, "os bois descansan día e medio, nunca repiten saída na mesma xornada". As carreiras son de media hora, con tres paradas, e iníciase co aviso de seis bombas que anuncian a saída inminente do boi e finaliza cunha soa para dar conta do seu final. Comeza todo cando o "corrixidor" de honor entrega o sedeño -unha corda longa coa que se guía os animais durante o percorrido-, á figura do fiscal, xesto que simboliza a autorización para comezar. Desde a organización da festa lembran cada ano ás persoas que visitan Allariz que aos animais non se lles pode tocar, corresponde o seu tacto e coidado aos denominados Homes do Sedeño e a Aguillada, nove en total. “Malia seren animais nobres, en determinadas circunstancias pode ser perigoso achegarse a eles”, sinalan. Un elemento importante e de seguridade para que a celebración remate sen problemas é a función que cumpren os accesos de casas e comercios. “Os portais de Allariz sempre estiveron abertos no percorrido do boi, pois serven de refuxio e de desculpa”, polo que desde a organización insisten en que “deben permanecer desa maneira”. Atopan unha estela funeraria na Cibdá Armea de Allariz A festa non se esquece das nenas e dos nenos. Entre semana a programación ten un compoñente especial con saídas do boi especiais, xogos e actividades que procuran explicarlles a historia desta celebración. “Hoxe temos, ademais, unha xornada especial cunha cea popular dedicada ás persoas que fan posíbel cada ano que teñamos a Festa do Boi”, indica Seara. Nos últimos anos, o banquete ten reunido entre 2.500 e 3.000 persoas nas mesas que se instalan no Campo da Barreira. Os seguintes días, até o remate, a música acompaña con varias orquestras, charangas, murgas e a participación tradicional dun grupo bombeiros portugués: este ano repiten os Zés Pereiras. Documentación histórica A orixe histórica da festa quedou comprobada hai uns anos coa aparición de nova documentación. “Atopamos o arquivo da Confraría do Corpus no que figuraba a utilización de bois en determinados momentos da celebración e, dentro del, o escrito máis antigo é de 1366”, precisa Seara, “polo que se contamos con que o Corpus se realizou por vez primeira en 1316, cando foi interrompida polos xudeus, sería lóxica a data de 1317 como de inicio”, conclúe. Roteiro teatralizado en Allariz sobre a Festa do Boi A través dese arquivo, tiveron coñecemento tamén sobre o deseño dos percorridos da procesión, sobre quen participaba, sobre as danzas gremiais e sobre os gaiteiros que amenizaban unha festa que ten máis de 700 anos de historia. As danzas da Festa do Boi A relación da Festa do Boi coa celebración do Corpus é evidente na conservación dalgunhas danzas. Malia a prohibición por parte de Carlos III, no século XVIII -unha das razóns polas que a parte relixiosa foi esmorecendo co tempo para favorecer a celebración do San Bieito que chegou até hoxe-, seguen realizándose algunhas por parte dos gremios. "Sabemos da danza de paus, de trenzado e a de penlas que coincide coa que se recuperou en Redondela", di Juan Antonio Seara.