Raíces

Máis de cinco anos tiveron que pasar para poder constatar que a directora de Esquece Monelos, filme galardoado en 2017 con tres Mestre Mateo (documental, fotografía e montaxe), era moito máis que unha cineasta prometedora. Ángeles Huerta dá o salto á ficción da man do trío que máis alegrías está dando ao audiovisual galego nos últimos anos: Gaspar Broullón, Pepe Coira e Jorge Coira, aos que enlea na adaptación dun dos dez relatos de Arraianos, obra cumio de Xosé Luís Méndez Ferrín; concretamente de Lobosandaus, relato epistolar dun mestre destinado na Raia que describe ao seu tío, en catorce cartas, os estraños e macabros sucesos que acontecen nunha sorte de limbo terreal. O filme comeza co mestre partindo en carruaxe dirección ao seu novo, e afastado, destino. A densa e húmida calixe que rodea o camiño salienta a atmosfera sobrenatural e naturalista na que se vai desenvolver a historia. Antes de que todo se poña onírico e fantasmagórico, asistimos a unha curiosa parte introdutoria de personaxes que transcorre tal se fose un melodrama do máis puro estilo vitoriano. A partir dun perturbador suicidio, o protagonista entra, con grande estupor, nunha espiral, paseniña pero imparábel, de descenso a un inferno de sexualidades reprimidas, voces no vento, transmigracións espirituais e ritos atávicos. Huerta aposta, á mantenta e con sentido crítico, por unha diglosia no ámbito educativo e relixioso para remarcar unha situación anómala que se producía (e se segue a producir) nun entorno onde o galego e o portugués conviven de maneira natural no resto dos ámbitos. Nesta liña, apréciase que se fixo moito fincapé para que todo o elenco tivese unha dicción clara e, ao mesmo tempo, que soase natural e “non forzada”. Detalle nada fútil que axuda a meterse máis, se cabe, na trama. Gran nivel interpretativo de todo o elenco, en particular do trío protagonista formado por Victória Guerra, polarizando cada plano; unha camaleónica María Vázquez; e un Tamar Novas en modo actor total. Mención especial tamén para Federico Pérez Rey, ao que non lle acae nada mal o perruquín. Irreprochábel no aspecto técnico, actuacións memorábeis, unha fotografía escandalosamente boa e unha impagábel banda sonora de Mercedes Peón que pon a guinda a un inesperado filme de horror gótico-rural que parte da superstición, malos agoiros e lendas de tradición oral con raíces fondamente arraigadas na Galiza. Un filme que non sabíamos que necesitabamos e que ninguén pediu... pero, unha vez visto, crea adicción.