Fervenzas de Mazaricos (I)

Despois das choivas temos os mellores días para ver e gozar as fervenzas, porque aínda que estean en regos de pouco caudal van engordados pola auga que escoa cara a eles, e agora, no inverno, temos a ocasión para ollalas en toda a súa plenitude porque a vexetación das súas contornas deixa ao descuberto partes que ocultan noutras épocas. Paraxe: Xallas / Concello: Mazaricos / Percorrido: 45 km en coche e uns 5 km a pé / Dificultade: Media Achegámonos a Mazaricos, mais como os días son curtos, as distancias longas e o acceso a algunhas dificultoso, fixemos o percorrido en dúas veces, a primeira para coñecer as dos ríos que van ao Xallas. Para comezar fomos, por Pino do Val ata as Paxareiras, uns 10 km, onde collemos o desvío, á dereita, outros 10 km que nos leva a Arcos, e ao Enxilde. Entre o Enxilde e a Gándara atópase a fervenza do Enxilde, no río Ribeiratorta. Non ten acceso doado nin sinalado. Para irmos a ela cómpre facelo desde a aba da Gándara, despois de cruzar o río e seguindo a estradiña da esquerda e logo a pista que sae dela á esquerda e o seguinte camiño á mesma man, ata un pouco abaixo e, aproveitando un espazo de árbores sen follas e un carreiro do paso de animais, baixar ata o nivel do encoro e pola beira da auga achegármonos á fervenza para ver de fronte a caída. Para coñecer os outros saltos e a contorna imos desde a pista que atopamos volvendo ao Enxilde á dereita e nela por outro desvío á dereita, para camiñar logo polo medio duns eucaliptos, chegar ao río e seguilo ata a parte alta da caída, vendo outros pequenos saltos e varios muíños, un deles, con dous niveis, que no baixo tiña o muíño e no alto unha zona de almacén, ou descanso, e unha parte acondicionada como pombal -con torneira de entrada e ocos para os niños na estrutura das paredes. De volta, á saída do Enxilde, temos un miradoiro cunha fermosa panorámica do Pindo, o monte de Buxantes e o mar de Fisterra, cun cartaz que inclúe o texto no que o Padre Sarmiento describe a contorna, que agora se atopa un pouco modificada polo encoro. Logo, pasado Arcos, collemos o desvío á dereita para ir á Noveira (no río de Arcos) e, a uns metros, vemos á esquerda o edificio da estación de captación de augas, onde paramos porque a fervenza se atopa case ao seu pé un pouco augas arriba. De novo na estrada volvemos ás Paxareiras onde aproveitamos para, desviándonos ao alto, gozar dunha fermosa panorámica do seo de Fisterra e o litoral de Carnota. Das Paxareiras vimos cara a Pino do Val e na altura de Suevos temos á esquerda un desvío a Beba e a Picota, por el, nuns 800 m, chegamos a Fírvado. No fondo do lugar atopamos os indicadores do camiño que temos que seguir, a pé, para ir ás fervenzas. Volvemos á estrada principal e en Pino do Val rematamos o percorrido.