Redución da xornada laboral: o debate segue aberto

Despois de moitas idas e vidas, moitas negociacións e moitos argumentos a favor e en contra, finalmente o Congreso dos Deputados rexeitou o anteproxecto de lei aprobado polo Consello de Ministros e Ministras no mes de maio para reducir a xornada laboral a 37,5 horas. O proxecto, segundo a vicepresidenta Yolanda Díaz, tiña como obxectivo fundamental mellorar o benestar das persoas traballadoras e a súa calidade de vida, ofrecendo máis tempo para poder descansar, desfrutar do ocio ou da familia. Dende o momento inicial no que se presentou a idea xurdiron argumentos a favor e en contra. As organizacións sindicais defendían o modelo de menos tempo de traballo co mesmo salario, baixo o argumento de que traballadores máis descansados e felices serán máis produtivos. A patronal, pola contra, argumentou en termos de aumentos de custos laborais que poden incidir sobre a posición competitiva da economía, especialmente nun contexto no que a política arancelaria dos Estados Unidos pode condicionar parte da capacidade exportadora da economía española. A pesares de que o Congreso teña rexeitado o anteproxecto, o Goberno insiste en que tratará de impulsar esta medida nos vindeiros meses, polo que o debate seguirá estando presente. Un 66,8% da poboación ocupada en Galicia ten unha xornada habitual superior ás 37,5 horas A primeira cuestión a ter en conta, porén, debería ser se é necesario ou non este cambio de lexislación para acadar a redución da xornada laboral, porque os datos poden ser contraditorios. A duración da xornada máxima en 40 horas semanais está fixada dende o ano 1983. Porén, a xornada efectiva vén experimentando reducións dende hai xa tempo, incluso sen os devanditos cambios normativos. Por exemplo, en 2024 a duración da xornada media efectiva semanal foi de 36,3 horas no conxunto nacional e de 37,1 horas semanais en Galicia. Esta duración é consecuencia dunha redución sistemática dende comezos do século (3,2 horas en España e 4,2 horas en Galicia dende 1999), aínda que inferior á rexistrada en Alemaña (4,5 horas). Agora ben, a redución da xornada media pode ser consecuencia dun efecto composición: se no conxunto da poboación ocupada aumenta o traballo a tempo parcial, necesariamente vaise producir unha caída na xornada media. Este efecto explica parcialmente o caso español aínda que a negociación colectiva parece ter xogado un papel máis relevante: os convenios sectoriais privados fixan xornadas de ao redor de 38 horas semanais, e os convenios a nivel de empresa dunhas 37. Con todo, a xornada efectiva refírese ao tempo total en que as persoas traballadoras están a disposición do seu empregador, incluíndo as horas extraordinarias. Se no seu lugar temos en conta a xornada habitual (as horas que se traballan de xeito regular e continuado, e que soen coincidir coas horas pactadas, ao referirse á xornada regular segundo o contrato), as cousas cambian substancialmente. Horas de traballo en Galicia En primeiro lugar os datos indican que a xornada habitual é xeralmente superior á xornada efectiva, situándose nas 38,5 horas semanais en Galicia, moi lonxe das 36,3 horas do País Vasco. Como en moitos outros indicadores do mercado laboral, existen fortes diferenzas rexionais, o que xustificaría a necesidade de ter en conta a dimensión territorial á hora de deseñar a aplicación do cambio normativo. Neste sentido, Galicia é a comunidade autónoma con maior xornada habitual (a media española é de 37,5 horas semanais). Por outra banda, a incidencia da xornada habitual superior ás 37,5 horas é moito maior nos sectores primarios, industrial e de construción, sendo moito menos relevante nos servizos. Tamén hai fortes diferenzas por tipo de ocupación, cunha incidencia moito maior no caso dos autónomos. No total, 66,8% da poboación ocupada en Galicia ten unha xornada habitual superior ás 37,5 horas, sendo esta porcentaxe do 66,2% para o total nacional. Polo tanto, a evidencia pon de manifesto que a xornada habitual dos traballadores é claramente superior ás 37,5 horas para moitos colectivos, e en determinados casos incluso superior ás 40 horas semanais (por exemplo, os autónomos). Agora ben, isto non implica que a redución por lei destas xornadas teña efectos beneficiosos polo lado da produtividade ou perniciosos polo lado dos custes. Avaliar os efectos deste cambio esixe unha análise máis polo miúdo, que non se ten feito (ou se descoñece a súa existencia). Como en moitas outras actuación, dita avaliación é esencial para poder tomar unha decisión informada, polo que de momento, o debate seguirá aberto.