Antifascismo

A emerxencia global da extrema dereita, ben que con feitíos e sob roupaxes diferentes en cada país, está a provocar a necesidade, dificilmente contestábel, de articular amplas alianzas de carácter democrático e antifascista. A contradición principal, afírmase, xa non é tanto a que opón a esquerda á dereita senón a que coloca a defensa da democracia, dos dereitos humanos e da paz fronte as alternativas autoritarias encarnadas pola extrema dereita. Foi dese xeito, dise, que en Brasil ou Colombia a extrema dereita puido ser derrotada: por medio dunha ampla alianza que vai alén da esquerda tradicional para integrar elementos da chamada dereita democrática. Porén, esta unión electoral, de conxuntura, axiña mostrou os seus límites cando houbo que acometer mudanzas de fundo que poñen en cuestión o status quo: a universalización da sanidade pública, a reforma do sistema de pensións, a reforma tributaria, o acceso á vivenda, a reforma agraria ou, as reformas institucionais no ámbito da xudicatura e da fiscalía ou unha política exterior autónoma a respecto dos Estados Unidos de América. Chegados a ese punto, as alianzas xa viran de lado: a dereita tradicional xúntase coa extrema dereita para, en nome da moderación e do combate aos extremos, construír unha alternativa “centrista” liderada por elementos “moderados”. É nese sentido que xa se fala, no Brasil, dun “bolsonarismo moderado” e de Tarsício de Freitas, actual gobernador de São Paulo, como candidato á presidencia para combater o “extremismo” de Lula. É alí onde, como na Arxentina, o fascismo rabioso está a facer o seu traballo de recorte salvaxe, a dereita “moderada” virá despois para continuar e consolidar o seu labor. Dereitos humanos fronte a guerra e autoritarismo Tamén en Europa estamos nunha conxuntura semellante. Alí onde existiran –e tal non foi nunca o caso español–, os cordóns sanitarios contra a extrema dereita desapareceron e no seu lugar unha nova grande coalición presenta o seu programa: guerra, autoritarismo, recorte de dereitos, escurantismo, aliñamento cos Estados Unidos de América e Israel e defensa dos intereses das oligarquías. A liña divisoria xa non é o compromiso coa democracia e os dereitos humanos mais, apenas, o atlantismo e a defensa da guerra. En troca, a dereita tradicional (e non só ela) asume o programa da extrema dereita en materia migratoria, de orde pública e, en xeral, de represión da disidencia. É así que o “fascismo moderado” de Giorgia Meloni (Fratelli d'Italia) e de Santiago Abascal (Vox) intégrase, como membro de pleno dereito, en tan selecto club. No mellor dos casos, isto é, cando non se alía directamente co fascismo, esta dereita moderada tenta colocarse nun suposto “centro” desde o que clama contra os “extremismos”, equiparando o fascismo coa esquerda, ao xeito do futbolista Mbappé para, unha vez no goberno, aplicar o programa da ultradereita. Responder política e socialmente ao fascismo É pois tempo de tomar partido. De organizar unha resposta social e política ao fascismo e á guerra, que teña en conta que a extrema dereita é a filla de décadas de destrución de valores colectivos e sociais, de promoción do españolismo, do mercado e do individualismo e de recortes que negan dereitos sociais e económicos básicos. O fascismo só pode ser enfrontado cun programa que aposte pola paz e con compromisos cos dereitos sociais e económicos Por outras palabras, o antifascismo de hoxe non pode organizarse apenas como unha defensa do existente, como mal menor, esquecendo que é precisamente este estado de cousas o que alimenta a extrema dereita. O exemplo de Emmanuel Macron (Renaissance) en Francia, que por dúas veces accedeu á presidencia como alternativa a Marine Le Pen (Rassemblement National) para despois promover políticas de privatización e desmonte das conquistas sociais no interior e de neoimperialismo no exterior, é unha advertencia clara. O fascismo só pode ser enfrontado cun programa que aposte decididamente pola paz, de compromisos efectivos cos dereitos sociais e económicos –ao traballo, á vivenda, á protección social, á educación e á sanidade públicas– e, no caso do Estado español, de asunción real da plurinacionalidade e de democratización efectiva das estruturas xudiciais, policiais e administrativas. Non é só o medo á extrema dereita. É tamén, e sobretodo, a perspectiva dun cambio real favorábel ás maiorías sociais. Calquera outra alternativa non fará senón lavarlle a cara ao fascismo e preparar a súa chegada.