Deixarse ir en navegación furiosa

Alén do interese que espertan as voces emerxentes, mesmo as consolidadas que foron hai pouco emerxentes, sempre resulta agradable seguir aquelas que xa consideramos clásicas. É o caso de Rafa Vilar con esta última obra que se fixo co premio Avelina Valladares na súa edición número XXIX. Confírmase así o regreso á publicación de poesía que xa anunciaban Furtivas (2022) e Os lugares da memoria (2023), premio Afundación, tras anos afastado da edición. É se cadra por todo isto polo que Rafa Vilar refuga modas. Lonxe da lírica que parte da anécdota ou que abeira a narratividade para que sexa a persoa receptora a que abra a porta ás suxestións, aquí prefírese a sinxeleza para volver ao gromo da poesía, tamén no que se refire ao universo simbólico. Enfróntase o eu lírico, ese "en canto a min", e o mundo a través da paisaxe, principalmente feita de auga. Chuvia, ríos, mar e illas recupéranse como metáforas do devir no que emerxen as necesidades íntimas: "debo satisfacer esta sede /que me molla". Mais é este un mundo líquido con sentido, un fluído que non pretende diluír o humano para converternos só en présa, senón asentar a aceptación antiga de que non somos máis que algo que pasa, aínda que ese pasar tamén merece a dignidade da atención. Iso motiva a importancia da memoria e da espera, dúas cristalizacións do tempo, que callan no espazo da estación, onde as viaxes e a xente que corre ancoran a posición dun alguén que observa. Neste senso todo o libro se constrúe sobre esta dicotomía entre a soidade radical e a outridade, unha das feridas que amosa o título: "todo é alleo / agás a ferida / que traio". Pero pescudar nesta fenda é tentar comprender o resto da humanidade, de aí a preocupación por Palestina ou pola lingua, non só como medio de comunicación e ferramenta poética (recoméndase a lectura do poema 50), senón tamén como código (o galego). Mesmo pola clase traballadora que constitúe outra medida do tempo: "a clase que vive do seu traballo / dá sentido / ás horas do reloxo". Isto en canto ao corpo do poemario. Mais aparecen dous apartados finais moito máis reducidos que, calidades á parte, desvirtúan a estrutura do libro. Nun deles, 'Wendy', non se percibe un grande cambio temático de non ser pola presenza dun ti, polo que se xustificaría, en parte, a inclusión. Mais o último, ben fermoso, desloce o propio texto e o resto do libro. Con todo, sempre é gustoso ler a Rafa Vilar. Nesta obra non atoparemos risco nin epifanías, mais si o traballo de quen sabe ben o oficio. E iso agradécese.