Dime que peteiro tes...

…e contareiche de que te alimentas. Así é, polo bico dunha ave pódese obter moita información. Algo que por certo, non é nada novo, pois xa Aristóteles describía peteiros de diferentes clases segundo os seus usos e outro tanto fixo Plinio o Vello. E foron tamén, uns séculos despois, os peteiros das pimpinas das Illas Galápagos as que levaron Charles Darwin a collelos como exemplo de adaptación evolutiva. Demostrou como as diferentes especies de pimpinas modificaran a forma dos seus bicos en resposta ás mudanzas na súa dieta, relacionadas a súa vez cos cambios ambientais, algo fundamental para, tempo despois, ter elaborado a súa teoría da selección natural. Respecto dos peteiros, primeiramente hai que sinalar que se consideran unha estrutura anatómica externa constituída polo maxilar superior e o inferior, ambos recubertos dun estoxo córneo. No superior están situados os orificios nasais que en ocasións están recubertos por unha membrana chamada cera. O bico de cada especie estará adaptado á súa dieta específica. Cando era pequeno e axudaba o meu pai a facer traballos da casa, cando aprendía dos adultos como calquera outro animal, unha das miñas funcións era a de achegar a ferramenta precisa para cada tarefa. O utensilio que máis me gustaba era aquel –que servía para afrouxar porcas, dobrar chapas, axustar tubaxes e moitos usos máis–, chamado pico de loro. Pois do mesmo xeito que o útil semella un peteiro de ave, o mesmo sucede ao contrario. De feito, algunhas aves teñen no seu nome científico referencias á forma deste, mesmo nalgúns casos, nome común e científico. Por exemplo, Platalea leuorodia, descrita por Carles Linneus en 1758, clasifícase no xénero Platalea, que vén do grego platus, e vén significar ancho e plano. A esa ave en galego e portugués chamámoslle cullereiro, e en español espátula. Outra especie que recibe un nome semellante e non debemos confundir é o pato cullerete Spatula clypeata, semellante a un lavanco pero cun peteiro que ben serviría para remexer un revolto de gambas e grelos. E podemos seguir falando de peteiros e ferramentas até cansármonos: o martiño peixeiro ten un arpón na cara, as aves de rapina en xeral teñen un coitelo para abrir e desfacer as súas presas, e os voitres, pola súa banda, un coitelo aínda maior para esfolar a pel máis dura como a dun xabarín ou un xato mortos. Os cruzabicos teñen un pico para abrir pinas e os bicogrosos para romper sementes tan duras como as caroubas das cereixas. Os xílgaros teñen un aparello afiado para chegar ás sementes dos cardos sen mancarse e os flamengos outro útil para filtrar a auga. Asemade, o peteiro cumpre en algunhas aves unha función socializadora, pois con el acicalan e desparasitan outras, e todas se serven del para alimentar as crías. Se adoita dicirse que pola boca morre o peixe, polo peteiro unha ave, está, vive, porque come e canta. E co seu bico, bica, coma calquera humilde e necesario instrumento do amor.