O sur de Asia, ao bordo da guerra tras escalar a India con bombardeos o choque con Paquistán

A India e Paquistán, países veciños no sur de Asia que contan con armas atómicas, están a piques de entrar nunha guerra total, que de derivar nun intercambio nuclear “causaría millóns de mortes inmediatas na rexión e tería consecuencias globais”, advertiu a cuarta feira Melissa Parke, premio Nobel da Paz en 2017 e directora executiva da Campaña Internacional para Abolir as Armas Nucleares. Horas antes, as Forzas Armadas indias lanzaron un ataque aéreo contra seis localidades, catro na provincia paquistaní do Punjab e dúas na área de Caxemira controlada por Islamabad, sinalou o Exército do país, mentres que a India anunciou que efectuou “ataques aéreos de precisión” nos que destruíu “nove campamentos terroristas” do Exército de Mahoma (JeM) e do Exército dos Puros (LeT), grupos xihadistas que pretenden que o territorio caxemirés se integre en Paquistán. Ao tempo, o Comité de Seguridade Nacional de Paquistán, reunido após o bombardeo con mísiles, trasladou que “as Forzas Armadas foron debidamente autorizadas para tomar as medidas correspondentes”, e o titular de Defensa Khawaja Asif sinalou que “as represalias xa comezaron” e “non tardaremos en igualar o marcador”. A India “acendeu un inferno na rexión”, insistiron as autoridades paquistanís. A oficina do primeiro ministro de Paquistán, Shehbaz Sharif, comunicou que cinco avións de combate indios, así como drones, foron derrubados. Aínda que o Goberno de Narendra Modi en Nova Deli non o confirmou, fontes gobernamentais da Caxemira controlada pola India transmitiron á axencia Reuters que constataron a caída de tres cazas, cuxos pilotos foron hospitalizados. O Exército paquistaní asegurou que ningunha das localidades atacadas contiña campamentos de grupos terroristas, e sinalou que cando menos 26 civís, entre eles crianzas, morreron e 46 resultaron feridos en ataques que afectaron unha instalación hidroeléctrica ou mesquitas. No tocante aos intercambios de artillería que levan producíndose dúas semanas na liña que divide a Caxemira controlada pola India da que está baixo o dominio paquistaní, intensificáronse logo do bombardeo indio. Seis persoas morreron do lado paquistaní e 10 do indio, no que tamén se reportaron 48 feridas. Varias aeroliñas anunciaron a cancelación de voos polos choques. As tensións entre ambos os dous países multiplicáronse desde o 22 de abril, cando homes armados abriron fogo contra un grupo de turistas na Caxemira administrada pola India, matando 26 persoas. O atentado foi reivindicado pola Fronte de Resistencia (TRF), fundada en 2019 e na que se integran as soberanistas Fronte de Liberación de Jammu e Caxemira e Fronte Popular Antifascista, e que a India persiste en vincular co LeT, e que despois se retractou. A cuarta feira, Nova Deli reiterou que unha investigación dos militares constatou os “nos de comunicación entre os terroristas e Paquistán”, após asegurar que dous dos tres sospeitosos do ataque posuían nacionalidade paquistaní, algo que Islamabad nega e do que a India non presentou probas, a pesar do que executou máis de 2.000 detencións en Caxemira, chegando a destruír casas de presuntos terroristas. Seis anos do último ataque En 2019 producírase o último ataque aéreo da India contra Paquistán, cando bombardeou no norte do país un campo de adestramento do JeM, que 12 días antes atentara no noroeste da India contra un convoi de membros das forzas de seguridade, matando 46 deles. A impostura de Modi, o principal baluarte do supremacismo hindú Das catro guerras que enfrontaron os dous países, as de 1947-1948, 1965, 1971 e 1999, todas agás a de 1971, que levou á independencia de Bangladesh de Paquistán, tiveron como eixo principal Caxemira. O territorio está dividido en tres partes, a máis pequena, ao leste, está controlada pola China, cuxa única reclamación é que se recoñeza ese dominio. O resto de Caxemira está separado en dúas partes, unha no norte, controlada por Paquistán, e outra ao sur, controlada pola India, e, mentres que Islabamad aspira a facerse coa área gobernada por Nova Deli está última busca controlar tanto a zona do primeiro como a de Beijing. O conflito marca as relacións bilaterais desde a súa orixe en 1947, no proceso de descolonización do territorio por parte do Reino Unido, que determinou a creación do Estado de Paquistán á beira da India. O maraxá Hari Singh, gobernante do Principado de Jammu e Caxemira, tratou de garantir a independencia do país, de poboación maioritariamente musulmá, mais o ataque de grupos armados apoiados por Paquistán, que quería apoderarse do territorio, levouno a pedir axuda militar á India, que aceptou a cambio de que asinara a súa adhesión á Unión. O cesamento do fogo que acabou co conflito foi impulsado pola Organización das Nacións Unidas (ONU), que resolveu que Jammu e Caxemira debían decidir “mediante o método democrático dun plebiscito libre e imparcial”, que oito décadas despois aínda non se produciu. Neste contexto, fóronse creando múltiples organizacións con cadansúa póla armada en defensa principalmente ou da independencia caxemiresa ou da incorporación a Paquistán. Modi, humillado após insistir en que normalizara a situación “Dada a escala do ataque indio, que foi moito maior que o que vimos en 2019, podemos agardar unha resposta paquistaní considerábel”, e “o que veña a continuación será o indicio máis claro de canto de grave podería chegar a ser esta crise”, explicou Michael Kugelman, analista que escribe sobre o sur de Asia na revista Foreign Policy. O certo é que, incluso no marco da disputa existente por Caxemira, Modi levou ao límite a situación interna desde 2019, cando derrogou unha disposición constitucional que garantía a autonomía do Estado de Jammu e Caxemira, e que lle outorgaba o dereito a ter a súa propia Constitución, lexislativo e bandeira. Desta maneira, pasou a estar controlado pola Administración federal, que o dividiu en dous e instaurou unha norma que permite á poboación do resto da India obter a residencia permanente no territorio, o que as forzas soberanistas denunciaron como unha tentativa de mudar a composición demográfica. De feito, TRF, creada tras a anulación da autonomía, xustificou o ataque de abril como unha reacción ao intento de cambiar a demografía da área, ataque que acabou coas repetidas afirmacións de Modi de que lograra normalizar a situación no territorio en disputa ao optar por retirarlle o seu autogoberno.