Esperança Camps, editora xefa de 'VilaWeb': "Estou convencida de que se saberá onde estaba Mazón durante a DINA"

—Dixo que este é o libro que nunca quixo escribir.
Foi o máis difícil de escribir. Estou acostumada a escribir libros de ficción e é moito máis cómodo. Ademais, neste caso tratamos cun material moi delicado, que é a perda de vidas humanas. Falamos da causa pola que se perderon estas vidas. Era absolutamente evitábel. Ao final, neste libro, por unha parte, traballamos co testemuño de persoas que perderon aos que querían, persoas que depositaron toda a súa confianza en nós; e, por outra, co comportamento do presidente Mazón, e iso foi un cóctel difícil de dixerir.

A pesar de todo, estou contenta de ter escrito o libro, porque estou convencida de que axudará a moita xente. E se axuda a alguén que vive lonxe desta realidade a comprender o que pasou, sentireime satisfeita. A xente necesita saber o que pasou.

—A pesar de todo, aínda hai demasiadas dúbidas por resolver. Como a gran dúbida: onde estaba Mazón?
Onde estaba? El e todo o seu equipo gárdano para si. Probabelmente acabará dicíndoo, porque tarde ou cedo haberá un xuíz que lle preguntará e non poderá mentir. E se non, tarde ou cedo, o traballo do sindicato de xornalistas valencianos, que fixeron un traballo moi importante, acabará dando os seus froitos. Os xornalistas non paran de traballar, hai moitas redaccións onde se traballa moito, e moi ben, e estamos a descubrir cousas. Por exemplo, estes días descubrimos os cartos que gasta Mazón en restaurantes con unha ou dúas estrelas Michelin. Estou convencida de que se saberá onde estivo Mazón. É moi difícil aferrarse a unha mentira durante tantos meses. Probabelmente, algún día terá que responder por ela e confesar.

—No libro explica que Mazón di que non ten nada que ocultar, pero agóchao todo…
Sempre di: "Non teño nada que ocultar, todo está aquí". Di que comparece nas Cortes tantas veces como lle piden. Pero cando fala envolve todo en palabras, en moita información –algunhas verdades, algunhas medias verdades, algunhas mentiras– e non fai máis que desinformar. Di moitas cousas para non dicir nada, que é, por exemplo, a táctica que empregou na súa primeira comparecencia nas Cortes o 15 de novembro. Pasaran dezasete días e chegou cun panfleto de 500 páxinas para contar os feitos tal e como sucederan, coas súas propias palabras. E unha vez máis, ese día contou moitas cousas para non dicir nada. Quedamos sen saber as cousas fundamentais, como por que non se avisara a poboación?

—Lendo o libro lembrei que durante moito tempo defendeu que estaba no Cecopi desde as 19 horas.
Si, dixo sobre as 19 horas do 15 de novembro nas Cortes. Dixo que chegara despois desa hora. Meses despois, cando algúns compañeiros xornalistas descubriron que non era certo, dixo que chegara ás 20.28 horas. Cando os xornalistas o acusaron de mentir, dixo, sen ningunha consideración, que era unha verdade incontrovertíbel que as 20.28 horas eran máis tarde das 19 horas. É un exemplo do comportamento deste home, de como distorsiona a realidade, de como usa as palabras para enganar, para manter unha farsa política e para seguir sendo presidente da Generalitat.

—Ese foi un dos días que pensei: agora si, terá que dimitir. E non.
Estes meses viron altibaixos na súa estabilidade como presidente da Generalitat. Tivo momentos moi baixos, cando parecía que era cuestión de momentos que dimitiría, e despois el só foi dándose forza e dándose valor a calquera prezo. O gran exemplo de todo –e do que agora presume– é que ten os orzamentos de 2025 aprobados. E tenos aprobados porque vendeu os valencianos a Vox, aos seus postulados. Isto deulle forza, agora vai aos lugares e preséntase como o home que puido aprobar os orzamentos. Di que grazas a isto, a reconstrución pode comezar.

Houbo un momento no que parecía que Feixoo o destituiría primeiro. Pero o congreso celebrarase esta fin de semana e non parece que vaia ser así. Ademais, agora os casos de corrupción do PSOE estanlle dando aire. E parece mentira, pero está sobrevivindo. Aínda que segue manténdose sobre unha ficción.

—Falouse de moitas vilas, pero en València morreron dezasete persoas. Iso é moito. Parece como se non pasara nada, vendo o comportamento de María José Català, a alcaldesa da cidade.
É unha das cousas máis espectaculares de todo isto que está a acontecer politicamente neste país. A alcaldesa está moi contenta de ter dezasete mortes na cidade. Di que si que chamou a emerxencia pola mañá e fixo todo o que tiña que facer. E no fondo separouse moito do presidente Mazón. Pero é certo que na cidade de València morreron 17 persoas na DINA; hai vilas na zona cero que non teñen tantas mortes. E é difícil explicar por que pasou isto. Tamén é certo que ten maioría no concello e conta co apoio de Vox. Non sei se a oposición traballou o suficiente para visibilizar estas mortes. E tamén é certo que noutros concellos os alcaldes tampouco son responsábeis dos acontecementos, porque a máxima autoridade recae na Generalitat.

Un libro para buscar a verdade en homenaxe ás vítimas

"Nunca esquecerei o primeiro día que pisei a lama", di Esperança Camps, editora xefa de VilaWeb. Moitos de nós lembraremos aqueles días de frío e todo o que pasamos. Pero para algúns xornalistas do País Valencià, esta será a gran traxedia que tiveron que contar, unha que marcou as súas vidas profesionais e persoais. Porque, ao cabo, é inevitábel levar todas as historias para a casa. Durante oito meses, Camps traballou arreo para descubrir a verdade sobre aquel 29 de outubro. A medida que falou coas familias das vítimas, gañou a súa confianza, a súa complicidade. E por iso, máis alá da verdade, este libro, Os mortos de Mazón, é tamén unha homenaxe ás vítimas. "Os xornalistas teñen a obriga de seguir explicando o que aconteceu". Aínda hai demasiadas preguntas por responder.