Os debates dan a saída á precampaña para as presidenciais en Portugal

João Cotrim de Figueiredo (Iniciativa Liberal, IL) e André Ventura (Chega) debaterán esta sexta feira nun dos últimos debates das eleccións presidenciais en Portugal programados polas televisións RTP, SIC e TVI. Son en total 28 debates que finalizan o 22 de decembro. Neles enfróntanse os principais candidatos e candidata. Os datos do Ministério da Administração Interna revelaban que máis de 40 persoas trasladaron a súa intención de presentar unha candidatura, mais a última palabra tena o Tribunal Constitucional, que debe darlles o visto e prace e que exixe nese sentido a sinatura de entre 7.500 e 15.000 cidadáns e cidadás para avalar cada lista. O prazo de presentación de candidaturas rematou esta quinta feira, 30 días antes dos comicios, que decorrerán o 18 de xaneiro. Até agora todo indica que por primeira vez en 40 anos e por segunda desde a Revolución dos Cravos haberá unha segunda volta, que se desenvolvería o 8 de febreiro, entre as dúas candidaturas con máis apoios, pois ningunha estaría perto de superar 50%. No último ano e até inicios de outubro, os traballos demoscópicos outorgaban a primeira praza cunha intención de voto que chegou a alcanzar 37% ao almirante retirado Gouveia e Melo (candidato independente e autodenominado "centrista"), que dirixiu o plan luso de vacinación contra a Covid-19, orixe da súa notoriedade pública. O militar xantou en agosto con André Ventura, líder e candidato do Chega, de extrema dereita, desatando as dúbidas no país sobre a posíbel existencia dalgún entendemento entre eles. A última enquisa, levada a cabo polo Centro de Estudos e Sondagens de Opinião da Universidade Católica Portuguesa (CSOP) para a televisión pública portuguesa, a RTP, difundido esta semana, sitúa na primeira praza o ultradereitista André Ventura, con 22% de apoio. Ségueo o candidato do conservador Partido Social Democrata (PSD) e ex presidente da formación, Luís Marques Mendes, con 20%; e Gouveia e Melo, que cae até o 18%. A cuarta praza sería para António José Seguro, ex secretario xeral e aspirante do Partido Socialista (PS), que ficaría con 16%. Tras el, situaríase João Cotrim de Figueiredo (candidato da Iniciativa Liberal, IL, e ex líder do partido), que está en ascenso, con 14%. Ao tempo, os respectivos candidatos impulsados pola Coligação Democrática Unitária (Partido Comunista Português e Partido Ecologista Verde), o Bloco de Esquerda (BE) e Livre non superarían 5%. Así, António Filipe (CDU) e Catarina Martins (BE) obterían 3% cada un e Jorge Pinto (Livre) quedaría en 2%. “Co traballo de campo realizado a máis dun mes das eleccións, esta sondaxe non indica vantaxe inequívoca para ningún candidato”, esclarece o Centro de Estudos e Sondagens de Opinião (CESOP). De acordo co inquérito, “catro candidatos poderían passar á segunda volta: Ventura, Mendes, Melo e Seguro. Mais tamén Cotrim se aproxima moito a esta posibilidade". O CESOP indica ademais, en relación a unha segunda volta con Ventura, que cando o ultradereitista "está no escenario, o opoñente vence". Caída do apoio a Rebelo O actual presidente, Marcelo Rebelo de Sousa, non pode optar constitucionalmente a un terceiro mandato consecutivo e porá fin o vindeiro ano a unha década no Palacio de Belém. Rebelo, que suspendeu durante o seu mandato a súa militancia no PSD tras encabezalo entre 1996 e 1999, enfronta os últimos meses cunha caída no seu apoio, que segundo unha enquisa de Aximage en setembro ten un saldo negativo de 17 puntos, con 54% de opinións negativas e 37% positivas. Logo de lograr a reelección en 2021 con 60,66% das papeletas nunha votación na que a participación apenas rozou 40%, o presidente mantivo alta a súa popularidade até 2023. A finais dese ano, tomou unha decisión que marcou como pouco nos últimos dous anos a política lusa e reduciu ao mínimo en pouco tempo o seu apoio popular, ao anunciar o 8 de decembro que decidira disolver a Assembleia da República e convocar eleccións en marzo de 2024. Case dous anos antes, en xaneiro de 2022, o Partido Socialista (PS) liderado por António Costa obtivera a maioría absoluta no Parlamento. Non obstante, o 7 de novembro de 2023 transcendeu que estaban en marcha os rexistros da denominada Operación Influencer, unha investigación por presunta corrupción en concesións de litio, un proxecto de hidróxeno verde e outro dun centro de datos, no marco da que foron detidas cinco persoas, entre elas o xefe de Gabinete do primeiro ministro. O certo é que o Tribunal da Relação de Lisboa resolveu o pasado ano que a Procuradoria Geral non amosou ningunha proba que sustente a idea de que se produciu “calquera tipo de delito”. Ademais, todos os detidos tiveron que ser liberados. Con todo, a procuradora-geral Lucília Gago negouse a abandonar o caso e asegurou que seguirían investigando. Durante os rexistros, Gago foi a responsábel de incluír no comunicado do Ministerio Público sobre o que estaba a acontecer un parágrafo no que aseguraba que nas pescudas xurdiu “o coñecemento da invocación dos sospeitosos do nome e da autoridade do primeiro ministro e da súa intervención para desbloquear procedementos”. O texto levou Costa a presentar na tarde do 7 de novembro a súa dimisión, tras o que foi escollido presidente do Consello Europeo. Aliás, a Procuradoria non remitiu aos tribunais correspondentes, como era preceptivo, unha vintena de escoitas telefónicas del. Incluso o presidente naquela altura do PSD, Rui Rio, criticou a Fiscalía por destituír “tecnicamente” Costa ao actuar “sen indicios suficientes”.